اسفند ۴, ۱۳۹۸ – ۶:۳۹ ق.ظ |

دکتر محمد مهدی مظاهری
استاد دانشگاه و تحلیل گر ارشد مسائل بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

اسفند ماه همیشه برای ایرانیان ماهی پر از تکاپو و تلاش برای نو شدن بوده است، مردم ایران …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, آمریکا, گزیده ها, معرفی کتاب, مقالات

ارزیابی تحولات بازار نفت طی دوره 2014-2008

نگارش در دی ۱۵, ۱۳۹۸ – ۱۲:۳۱ ق.ظ
Share

مولفان: غلامعلی رحیمی و تورج دهقانی

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

 

قیمت نفت خام در سالهای گذشته در بازار جهانی به دلیل ویژگی های خاص آن همیشه در حال نوسان بوده است و این  نوسانات قیمتی و حتی شو ک های نفتی در بازار نفت ماهیتی گذرا دارند. بر این اساس بازار جهانی نفت به لحاظ ویژگی و ساختار منحصر به فرد و نیز پارامترهای متعدد تأثیرگذار در آن، به سختی قابل پیش بینی است.

  • به طور کلی نوسانات قیمت نفت خام تحت تاثیر عوامل متعددی است که بطور خلاصه عبارتند از:
  • پارامترهای فنی و ساختاری
  • میزان تقاضای جهانی (که ناشی از رشد اقتصادی در کشورهای مختلف جهان است)
  • بازارهای بورس نفت
  • وقایع اجتماعی و سیاسی(از قبیل جنگ ها، کودتاها، حملات تروریستی ، انقلاب ها و …)
  • عوامل طبیعی(طوفان ها ، حوادث غیرمترقبه و …)
  • تصمیمات سیاسی کشورهای تولیدکننده و مصرف کننده نفت خام در تغییر میزان عرضه و تقاضا
  • تحولات ژئوپلیتیک در مناطق اصلی تولید نفت نظیر خلیج فارس و دیگر مناطق نفت خیز جهان
  • آثار روانی تحولات ساختاری و ژئوپلتیک در بازار نفت
  • تغییر در الگوی مصرف و سیاست های انرژی کشورهای مهم مصرف کننده و عرضه کنندگان اوپک و غیراوپک
  • وضعیت پالایشگران و الگوهای پالایشی

عوامل موثر بر قیمت نفت را می توان به 3 گروه تقسیم کرد: “واقعیات فیزیکی” نظیر عرضه و تقاضا در میان مصرف کنندگان و تولید کنندگان، “حوادث و اتفاقات غیر مترقبه” نظیر جنگ ها، آتش سوزی در پالایشگاهها و غرق شدن نفتکش ها و نهایتا “شرایط روانی بازار” تقسیم نمود. علیرغم وابستگی قیمت نفت به عرضه و تقاضا در بلند مدت به جرات می توان گفت که در کوتاه مدت حوادث غیر مترقبه و شرایط روانی بازار وزنه اصلی را در تغییر قیمت برعهده دارند. بررسی شوک های قیمتی نفت نشان می دهد که هم در کوتاه مدت و هم در بلند مدت، اهمیت سازمان های موثر در دنیا نظیر اوپک، آژانس بین المللی انرژی نیز می توانند در تغییر قیمت ها موثر باشند.

بر این اساس، عرضه و تقاضای جهانی و تغییرات مربوط به آن، تغییرات فصلی، شرایط پالایشی، روند رشد و وضعیت اقتصاد جهانی، سطح ذخیره‌سازی نفت خام و فرآورده‌های آن، وضعیت آب و هوایی، حوادث غرمترقبه، مقررات زیست محیطی، سفته‌بازی، ارزش دلار، تغییرات نرخ برابری ارز و تصمیمات بانک‌های مرکزی، شرایط سیاسی جهان، نرخ بهره و تورم و حجم سرمایه‌گذاری‌ها، هزینه های حمل و نقل، شرایط روانی و بیم و امید جامعه و فعالان اقتصادی و واکنش‌های سیاسی و بحران‌های منطقه‌ای، قیمت مواد اولیه، ارزش سهام و قدرت خرید و حجم نقدینگی و قیمت سایر حامل‌های انرژی از جمله عواملی هستند که به عنوان عوامل بنیادین و غیربنیادین در قیمت نفت خام تاثیر مستقیم دارند.

از سوی دیگر، مهمترین عوامل موثر بر تقاضای جهانی نفت عبارتند از: رشد اقتصادی کشورهای مختلف که محرکی برای افزایش تقاضاست، رشد جمعیت که هر دو از عوامل افزایش تقاضا می‌باشند. همچنین میزان صرفه‌جویی‌ها و یا بالابردن بازده و افزایش قیمت‌ها بخصوص سوخت مصرفی در بخش حمل و نقل تقاضا را کاهش می‌دهند .به علاوه وجود انواع انرژی‌های جایگزین را نیز باید به عنوان عوامل موثری بر مصرف نفت مورد توجه قرار داد.

بررسی تاریخی تغییرات قیمت نفت در طول زمان حاکی از وجود روندهای نزولی و صعودی متعدد می باشد. آخرین شوک قیمتی صعودی  در بازار نفت مربوط به دوره 2013-2005 و شوک قیمتی نزولی مربوط به دوره 2016-2014 می باشد.

افزایش قیمت نفت طی سالهای 2013-2005 عمدتاً در نتیجه افزایش تقاضا از جانب اقتصادهای نوظهور و در عین حال  وجود محدودیت های فیزیکی بر سر راه بخش تولید و عرضه نفت در جهان از محل منابع متداول این صنعت می باشد. عمده دلایل کاهش قیمتها نیز در سالهای اخیر، افزایش تولید نفت شل آمریکا و نیز تحرکات سیاسی در مناطق عمده تولید کننده نفت قلمداد شده است.

با توجه به مطالب مذکور، در این کتاب (سال نشر 1398 و انتشارات “هزاره سوم اندیشه) روند تغییرات روزانه و هفتگی قیمت های نفت خام در بازار جهانی مختلف به دقت بررسی شده و عوامل تاثیر گذار ( نظیر روند تغییرات ارزش شاخص های بورس در بازارهای جهانی، روند تغییرات ارزش دلار در مقابل یورو، تاثیر سیاستها و اقدامات اوپک در بازار نفت، اخبار و سیاستهای اقتصادی در مقابله با بحران و …… ) نیز به تفصیل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است، لذا انتشار چنین مستندی می تواند مرجع ارزشمندی برای پژوهشگرانی باشد که در آینده علاقه مند به مطالعه و بررسی بازار نفت و عوامل تاثیر گذار بر آن می باشند.

واژگان کلیدی: ارزیابی، تحولات، بازار، نفت، دوره 2014-2008 ، غلامعلی رحیمی ، تورج دهقانی

 

                                                                                                                                                                           

Share