مرکز بین المللی مطالعات صلح - IPSC

راهبرد جدید هسته ای جمهوری اسلامی ایران

اشتراک

وحید سلوکی

 کارشناس مسائل بین الملل

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

با روی کار آمدن دولت ترامپ در آمریکا، دولت این کشور به نقض برجام بسنده نکرد و با خروج از برجام راهبرد جدیدی در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران در پیش گرفت با عنوان فشار خرد کننده با استفاده از همه ابزارهای مادون جنگ، آن هم برای نابودی برجام، پای میز مذاکره آوردن ایران، با هدف تضعیف جمهوری اسلامی ایران در ابعاد منطقه ای و بین المللی؛ به عبارتی دولت ترامپ با ایجاد این فشارها که قدم اول آن را با خروج از برجام ترسیم کرده بود، به زعم خود، روند تضعیف ایران و گرفتن فاکتورهای قدرت آن را در یک دوره چهارسال تعریف کرده و با قرار دادن ایران در این طرح و راهبرد سعی داشت که مرحله به مرحله سیاست هایش را جلو برده و رفتار ایران را پیش بینی پذیر نماید.


لذا بعد از چهار سال از اجرای برجام و خروج ترامپ، در حالی که ایران پایبند به اجرای برجام بود، آمریکا انواع تحریم های اقتصادی در صنایع مختلف اقتصادی را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل و به اجرا درآورد و از سوی دیگر با شو تبلیغاتی جنگ و با آوردن ناوهای خود، برای تاثیر بر افکار عمومی مردم ایران آخرین تلاشهای خود را کرد .
در واقع این اقدامات آمریکا نمونه واضحی از عدم پایبندی این کشور به تعهدات بین المللی است که آینده مناسبات میان دو کشور در آینده را رقم زد.
پس از صبر معنادار و یک ساله جمهوری اسلامی ایران و نزدیک شدن نظرات در این مسئله که اروپایی ها با توجه به عدم راه اندازی کانال مالی و سایر تعهدات ، قصد عمل به تعهدات در زمان مشخص شده را ندارند ، ایران وارد مرحله جدیدی شد که در صورت عدم پایبندی کشورهای باقی مانده در برجام، ایران به صورت مرحله ای از برجام خارج خواهد شد. این در حالی بود که ایالات متحده آمریکا احتمال ضعیفی برای بروز .این رفتار از سوی جمهوری اسلامی ایران را می دادند.

زمینه های تصمیم راهبردی جمهوری اسلامی ایران
در حقیقت زمینه اصلی و علت اصلی اتخاذ تصمیم راهبردی جدید جمهوری اسلامی ایران ناشی از رفتارهای دولت های اروپایی عضو برجام و آمریکا است.

 اقدامات دولت آمریکا
دولت آمریکا رفتارهای خود را در راهبرد فشار با استفاده از همه ابزارها در قالب گام های مختلفی طرح

ریزی و به اجرا گذاشته است که می توان این گام ها را این گونه تقسیم بندی کرد:

1-1-نقض برجام:

دونالدترامپ حتی قبل از پیروزی در انتخابات و در تبلیغات انتخاباتی بارها به توافق برجام حمله کرده بود و بعد از روی کار آمدن بر آن متمرکز و به آن موضع منفی گرفته و با طرح مکرر قوانین مختلف تحریمی علیه جمهوری اسلامی ایران در کنگره آمریکا با هدف تخریب فضا و جلوگیری از عادی .سازی روابط تجاری با سایر کشورها با ایران به مقابله پرداخت.

:2-1-خروج از برجام

آمریکا با خروج از برجام وارد فاز جدیدی از اعمال فشار و سناریوها و نیز رفتارهای دیگری شد که تجلی آن را میتوان در تحریم های اقتصادی و پس از آن و اخیرا در تحریم هسته ای مشاهده کرد که در آخرین تحریم خود نشان دادند که همواره به دنبال خاموشی کامل چرخه هسته ای ایران میباشند.
حال آمریکا با اعلام تحریم های جدی مانند منع هرگونه همکاری کشورهای ثالث در زمینه توسعه نیروگاه و یا انتقال اورانیوم غنی شده و آب سنگین به خارج ، ایران را به زعم خود بر سر دوراهی قرار می دهد؛ به این صورت که ایران دیگر قادر به فروش اورانیوم مازاد نخواهد بود و بنابراین اگر از حدمعین این اورانیوم فراتر رود، ایران ناقض برجام خواهد بود.بنابراینبر اساس آنچه آن ها ترسیم کرده بودند ایران عملا ناقض برجام لقب می گرفت. لذا هدف آنان کشاندن مرحله ای ایران پای میز مذاکرات و پرونده های جدید بود.

۳_۱_عدم اجرای تعهدات توسط طرف های اروپایی:
اکنون بیش از ۴ سال از اجرای برجام سپری شده است و اروپا باید به جهت بی عملی در اجرای کامل تعهدات برجامی خود پاسخگو باشد.
مجموع رفتارهای آمریکا و کشورهای اروپایی عضو برجام باعث ایجاد وحدت نظر اکثر گروه ها و احزاب سیاسی بر سر این موضوع شد که ادامه این روند قطعا به ضرر ایران خواهد بود و نمی توان امیدی روشن به اروپایی ها داشت و لذا طی بیانیه ای توسط دولت به کشورهای اروپایی مدت ۶۰ روز برای اجرای تعهدات خود به ویژه در حوزه های بانکی و نفتی فرصت داده شد.

اثرات راهبردی اقدام ایران:
ارزش اقدام جمهوری اسلامی ایران را می توان در تاثیرات راهبردی بر ادامه روند پرونده هسته ای و حتی فراتر از آن نوع مواجهه با آمریکا ارزیابی کرد. این تاثیرات هم در عرصه داخلی و هم عرصه خارجی و بین المللی قابل مشاهده است.

الف_ تاثیرات راهبردی اقدام ایران در بعد بین المللی:
این اقدام ایران قطعا عامل فشار مناسبی بر روی کشورهای اروپایی محسوب می شود. اروپایی ها نیاز به حفظ برجام دارند. یکی از عوامل بسیار مهم که باعث می شود تا اروپا بخواهد ماندن در برجام را انتخاب کند، به متغیرهای امنیتی بازمی گردد. اروپا با چند حلقه واسط ژئوپلیتیکی به خاورمیانه وصل می شود و تحولات این منطقه، مرزهای اروپا را درگیر می کند، چه آنکه بحران سوریه و مهاجرت آوارگان و بازگشت تروریست ها نشان داد که چه میزان مرزهای اتحادیه اروپا آسیب پذیر است. بنابراین اقدامات ایران می تواند اروپا را در تعهداتش تحت فشار قرار دهد.

شکست گروه ب:

  جان بلتون، بنیامین نتانیاهو، بن سلمان و بن زاید ولیعهد امارات، تلاش دارند رئیس جمهور آمریکا را به سمت تشدید تنش با ایران سوق دهند و راهبرد جدید جمهوری اسلامی ایران اهداف این گروه را با چالش و .شکست رو به رو ساخته است

ب_ تاثیرات راهبردی اقدام ایران در عرصه داخلی
ایجاد وحدت میان گروه ها و جریانات مختلف سیاسی مهم ترین تاثیر در داخل ایران محسوب می شود. از سوی دیگرخروج از وضعیت انفعالی در داخل کشور، امیدواری افکار عمومی نسبت به شرایط کلی کشور وآینده سیاسی و اقتصادی را سبب شدکه بهبودبازار سرمایه که آینه تمام نمای اقتصاد هر کشوری می باشد از جمله نشانه های آن است.
لذا در پایان باید گفت بدون تردید مقطع کنونی را باید بازشدن مسیرجدید در تحولات سیاست خارجی تفسیر کرد. لذا ضرورت دارد که با قاطعیت و بدون تزلزل در عزم و تصمیم، مسیر طراحی شده را در پیش گرفت و نباید در پیمودن راه دچار تردید شدچرا که در غیر این صورت کل راهبرد جدید هسته ای ایران اهمیت و اعتبارش را از دست خواهد داد و به یقین منافع ملی را نه تنها در زمینه هسته ای، بلکه در همه زمینه ها و در دراز مدت به مخاطره خواهند افتاد. 

در هر حال انسجام ملی این راهبرد و معتبر جلوه دادن قاطعیت ایران، قطعا ضریب موفقیت آن را افزایش خواهد داد.

واژگان کلیدی: راهبرد، جدید، هسته ای، جمهوری اسلامی، ایران، بین الملل

مطالب مرتبط