مرداد ۱۵, ۱۳۹۹ – ۱:۴۹ ب.ظ |

دکتر سید سلمان صفوی
رئیس مرکز بین المللی مطالعات صلح
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

مقدمه:
اخیرا میل ایران و چین برای رابطه راهبردی ۲۵ ساله علنی شده است که در کنار گفتگوهای ایران و روسیه برای …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اروپا, خاورمیانه, گفتگو

خاورمیانه و سیاست خارجی فرانسه – گفتگو با دکتر سعید خالوزاده کارشناس مسائل فرانسه

نگارش در تیر ۱۶, ۱۳۹۱ – ۱۱:۱۳ ب.ظ
خاورمیانه و سیاست خارجی فرانسه  – گفتگو با دکتر سعید خالوزاده  کارشناس مسائل فرانسه
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

با پیروزی فرانسوا اولاند سوسیالیست و جایگزین شدن وی به جای سارکوزی در پست ریاست جمهوری فرانسه بار دیگر چپ ها در الیزه به قدرت رسیدند. تغییری که به باور  بسیاری باعث تغییراتی چند در نگاه فرانسه به خاورمیانه و بازیگران عمده آن نیز شده است. در این بین برای بررسی و  واکاوی بیشتر  چشم انداز سیاست خارجی اولاند در خاورمیانه به گفتگویی با دکتر سعید خالوزاده کارشناس مسائل فرانسه و استاد دانشگاه نشسته ایم:

واژگان کلیدی:  ایران ، اولاند، فرانسه، سیاست خارجی، رویکرد، خاورمیانه


مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به گذشت چند ماه از به قدرت رسیدن اولاند در فرانسه آیا می توان گفت با رفتن سارکوزی دگرگونی ای در همگرایی پاریس با واشنگتن در حوزه خاورمیانه رخ داده است ؟

هر چند هنوز نمی توان اظهار نظر قطعی در این مورد کرد و بیش از دو ماه از به قدرت رسیدن اولاند نمی گذرد، اما از سویی نیز سیاست خارجی به عهده ریاست جمهور است و رئیس جمهور بیشترین نقش را در تعیین خط مشی سیاست خارجی کشور دارد. در این حال به طور کلی سوسیالیتها خیلی مایل به نزدیکی بیشتر حد به امریکا نیستند و به نظر میرسد برخلاف سیاست های سارکوزی در مورد نزدیکی به امریکا عمل میکنند.  این امر خود یکی از دلایلی بود که مردم فرانسه به سارکوزی واکنش نشان دادند و به اولاند رای دادند. لذا اولاند مایل نیست که خیلی به امریکاییها نزدیک گردد. به علاوه فرانسه از دیرباز همانند انگلیس سیاست سنتی ای در مورد خاورمیانه داشته است. اما در مورد سارکوزی این سیاست سنتی خیلی تهاجمی شد و حتی  فرانسه از سایر کشورهای اروپایی تندروتر و  جلوتر بود. چنانچه بیشترین نقش را در لیبی داشت. در این راستا به نظر میرسدی اولاند با رویکرد تهاجمی در سیاست خارجی موافق نیست و رویکرد معتدل تری را در این حوزه در پیش خواهد گرفت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جایگاه امروزین خاورمیانه در سیاست خارجی اولاند در مقایسه با سایر مناطق چگونه است ؟

به طور سنتی خاورمیانه یکی از مناطق مورد توجه فرانسه است. گذشته از این فرانسه از کشورهایی است که  روابط گسترده و دیرینه ای با منطقه داشته و سیاست خاورمیانه ای ویژه ای هم دارد و این سیاست در همه ابعاد است و جدا از مسائل اقتصادی و سیاسی به مسائل  علمی و فرهنگی نیز نظر دارد. زبان فرانسه در بخشی از کشورهای منطقه ( مثل لبنان) زبان اول خارجی است. در  سوریه هم توجه زیادی به آن انجام میگرد  و در بسیاری از کشور های آفریقایی فرانکوفون هم فرانسه زبان  نخست است.

اصولا فرانسوی ها سیاست سنتی خاورمیانه ای یا عربی داشته اند. این امر هم در دوره میتران، هم در دوران شیراک و سارکوزی تداوم داشته است و در دوران اولاند نیز ادامه خواهد داشت. این سیاست در واقع از موضع و بخش های مهم سیاست خارجی فرانسه در دوره نوین است اما باید گفت در این دوره اولاند غیر تهاجمی و تر و معتدل تر خواهد بود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به گذشت چند ماه از به قدرت رسیدن اولاند در فرانسه چشم انداز  نقش پاریس در تحولات و بحران سوریه را چگونه مورد تحلیل قرار می دهید؟

به طور کلی قبلا فرانسه رویکرد تندی نسبت به سوریه داشته و بارها هم تلاش کرده است با دعوت از  احزاب مخالف، نیروهای  مخالف اسد، تشکیل کنفرانسها و سمینارهایی نقش خیلی فعال، مرکزی و تاثیرگذاری در این حوزه داشته است . اما اکنون فرانسه در چارچوب سیاست های کلی غرب نسبت به سوریه واکنش نشان خواهد داد و  خود را با سیاست امریکا و سیاست مشترک اتحادیه اروپایی تطبیق خواهد داد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا سیاست خارجی اولاند تغییری در نگاه به اسرائیل و راه حل دو دولت داشته است ؟

اولاند قبل از اینکه پیروز شود  از ایده دو کشو و  دو دولت در اسرائیل حمایت کرد. این سیاستی است که  بیشتر جناح های فرانسوی دارند و سارکوزی هم این سیاست را به شکلی اعلام کرد. به نظر میرسد اکنون فرانسوی ها از ایده یک کشور مستقل فلسطینی در کنار دولت اسرائیل با داشتن مرزهای شناخته شده و امن حمایت می کند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به گذشت چند ماه از به قدرت رسیدن اولاند در فرانسه در چه حوزه هایی  سیاست خارجی نوین اولاند با سارکوزی متفاوت است؟

 یکی از سیاست های متفاوت در نگاه به امریکاست. سارکوزی سیاستی نزدیکی با امریکا داشت و  حتی خیلی از فرانسویها به وی سارکوی امریکن میگفتند. ولی اولاند اینگونه نخواهد بود. نکته دیگر در حوزه همکاریهای دفاعی، سیاسی و امنیتی با ناتو است. یعنی هر چند دوگل و در مخالفت با امریکایی ها فرانسه را از شاخه نظامی ناتو خارج کرد، اما سارکوزی رئیس جمهوری بود که دوباره فرانسه را به شاخه نظامی ناتو برگرداند. در این حال اکنون به نظر میرسد که اولاند اگر چه روابط خوبی با امریکا خواهد داشت، ولی مراقب نزدیک زیاد به امریکا هم خواهد بود. در خاورمیانه هم اولاند سیاست تهاجمی در مقابل سارکوزی نخواهد داشت. گذشته از این در دوره  سارکوزی آفریقا مورد غفلت و تجاهل واقع شد و سارکوزی به سیاست آفریقایی چندان توجهی نکرد. چنانچه این امر مورد ناخرسندی کشور های آفریقایی گشت. به نظرمیرسد اولاند سیاست آفریقایی فرانسه را احیا کرده و روابط خود را با کشور های آفریقایی را بیشتر کند. در واقع فرانسه در آفریقا سیاست آفریقایی ویژه ای در کشور های فرانکو فون داشته و دارد. چنانچه در پاییز آینده ما اجلاس سران فرانکو فون را داریم. به نظر میرسد در این اجلاس  یک رویکرد جدید در چارچوب  همکاری گسترده تر با  کشورهای آفریقایی اعلام خواهد شد. همچنین اولاند برخلاف سارکوزی نیرو های فرانسوی را از افغانستان خارج خواهد کرد. چنانچه این کشور تا آخر سال میلادی کنونی 3500 سرباز را به  فرانسه باز میگرداند. امری که شدیدا مورد  مخالفت امریکا است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به سفر برخی از شخصیت های فرانسوی به ایران و موضع این کشور در  مذاکرات هسته ای  و همچنین نگاه به ایران و پرونده  هسته ای چگونه مورد بررسی و تحلیل شما قرار می گیرد؟

 یکی از موضوعات مهم مورد نظر ما اصلاع از چگونگی سیاست فرانسه در مورد ایران است. در دوره سارکوزی وی رویکرد بسیار سخت و تندی را اتخاذ کرده و این رویکرد حتی از رویکرد کشورهای غربی شدید تر بود. سارکوزی با توجه به شخصیت و رفتارخود مایل است در برخی از عرصه های سیاست خارجی نقش تعیین کننده و تاثیرگذار داشته باشد. حتی سارکوزی موضع بمب ایرانی و بمباران ایران را مطرح کرد که مورد مخالف کشورها، شخصیتها و احزاب فرانسوی دیگر هم قرارگرفت. چیزی که اکنون به نظر میرسد آن است که نخست سیاست های کلی فرانسه در مورد ایران تغییری نخواهد کرد و دوم اینکه اولاند سیاست تهاجمی سارکوزی را نخواهد داشت و جلودار کشورهای غربی بر ضد ایران نخواهد بود. یعنی رویکرد فرانسه در مقابل ایران  هم بیشتر در چارچوب سیاست های مشترک اتحادیه اروپا و در همکاری با امریکا خواهد بود.     

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا اولاند در ریاست جمهوری به مسائل حقوق‌ بشر و گروه‌های مخالف ایران توجهی افزون خواهد داشت؟

بله. این موضع در دوره سارکوزی نیز وجود داشت. فرانسوی ها از آنجا که خود را مهد تمدن و دمکراسی و حقوق بشر میدانند به این مسائل توجه ویژه دارند. هر چند در خیلی از اوقات هم مسائل حقوق بشر ابزاری  سیاسی در چارچوب تعامل کشورها با کشور های دیگر به کار گرفته میشود. چنانچه در رابطه با کشورهای عربی مانند عربستان و امارات که چالشهای حقوق بشری دارند روابط خوبی وجود دارد. در این چون جدا از اهمیت ماهوی حقوق بشر  نگاهی سیاسی به آن می شود در رابطه با ایران مشکلات حقوق بشری همچنان وجود خواهد داشت و فرانسوی ها مواضعی را در ارتباط با اقلیتهای مذهبی، خبرنگاران و…چه در چارچوب اتحادیه اروپا و یا .. نسبت به ایران نشان می دهند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:آینده رویکرد سیاست خارجی فرانسه را در روابط با ترکیه با توجه به  تنشهای یک سال گذشته در روابط دو کشور  را چگونه مورد پیش بینی قرار می دهید؟

در دوره آقای سارکوزی رابطه با ترکیه بغرنج شد و تا مرز قطع روابط دیپلماتیک پیش رفت. علت اصلی هم  مساله ارامنه و  لایحه کشتار ارامنه در جریان جنگ جهانی اول بود. در این حال ترک ها با واکنش تند خود هم نتوانستند روند کار را متوقف کنند و لایحه در مجلس ملی، سنای فرانسه و دولت فرانسه تصویب شد. اما بعدا دو طرف به کمرنگ کردن این قضیه پرداختند. در این حال در دوره کنونی اولاند هم فرانسه و هم ترکیه به حل این موضوع و شروع روابط گسترده  نظر دارند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به تحولات بهار عربی مهمترین اولویت های پاریس در تحولات و پیامدهای بهار عربی چیست؟

فرانسه مایل است در تحولات عربی نقش مهم و تاثیرگذار داشته باشد. با توجه به نزدیکی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا به جنوب اروپا و مرزهای کشور هایی مانند ایتالیا و فرانسه به نظر میرسد فرانسوی ها با دقت روند تحولات در این کشور ها را پیگیری میکنند و تلاش می کنند تا با تاثیرگذاری بر این تحولات آن را در سمت و سوی منافع خود شکل دهند. در این حال تلاش میشود تا دولت هایی که در این کشورها به قدرت میرسند در راستای منافع کشور فرانسه باشد و یا به آنها خط و جهت داده شود. یعنی سیاست مانیتورینگ دقیقی را در قبال تحولات منطقه در پیش گرفته اند و مایل نیستند که  از روند تحولات منطقه دور باشند. در این حال باید توجه داشت که فرانسوی ها مجموعه ای از همه اهداف امنیتی،  اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را در این تحولات پیگیری میکند و نمی توان این اهداف را از هم جدا کرد. لذا  فرانسه در چارچوب  سیاست های کلی به همه مسائل منطقه توجه دارد .

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در نگاهی کلی چشم انداز حضور فرانسه در منطقه خاورمیانه چگونه خواهد بود؟

من فکر میکنم که فرانسه در چشم انداز آینده تلاش میکند که در کشورهای این منطقه حضور داشته باشند. یعنی جدا از هر دولتی که با هر  رویکردی که در فرانسه سرکار آید  پاریس تلاش میکند تا جایگاه فرانسه خود را در منطقه حفظ کرده و نقش خود را در این کشورها و چارچوب روابط گسترده تری داشته باشند. در این حال فرانسوی ها و غربی ها هر چند از دولت هایی مانند مصر که صبغه اسلام گرایی داشته باشند خرسند نیستند، اما از سوی دیگر باید گفت با توجه به اینکه این دولت ها با رویکردی دمکراتیک سرکار آمده و نمیتواند آنرا  کنار گذارند. به نظر میرسد فرانسوی ها تلاش میکنند با پیش بینی روند تحولات و وقایع در این روند  تاثیر خاص خود را داشته باشند.

 

Share