آذر ۴, ۱۴۰۰ – ۹:۱۶ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

همگرایی، وضعیتی است که در آن، گروه‎ها، سازمان‎ها، نهادها یا کشورها، برای حفظ منافع جمعی، به همکاری گسترده با یکدیگر بپردازند و به سوی نوعی وحدت …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گفتگو

صحرای سینا معادله نوین مصر، ماهیت رخدادها و پیامدها – گفتگو با جعفر قناد باشی کارشناس مسائل مصر

نگارش در مرداد ۲۸, ۱۳۹۱ – ۱۱:۳۰ ب.ظ
صحرای سینا معادله نوین مصر، ماهیت رخدادها و پیامدها  – گفتگو با جعفر قناد باشی  کارشناس مسائل مصر
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

درهفته های اخیر درگیریهای متعددی بین ارتش مصر و افراد مسلح در صحرای سینا رخ داده و در جریان این درگیری تعداد زیادی کشته شده اند. درگیری در صحرای سینا میان نیروهای مصری و گروههای مسلح ناشناس که منجر به کشته شدن 16 سرباز مصری شد، همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد. در این حال برای بررسی بیشتر وضعیت امنیتی و نظامی سینا، نقش گروهای سلفی و بازیگران منطقه ای و بین المللی و تحولات فراروی پیمان کمپ دیوید به گفتگویی با جعفر قناد باشی کارشناس مسائل مصر پرداخته ایم:

واژگان کلیدی: صحرای سینا، اسرائیل، مصر پیامد، سلفی، ارتش 


مرکز بین المللی مطالعات صلح: در هفته های اخیر مهاجمان مسلح در شبه جزیره سینا حملات و نبردهایی را با نیروها و مرزبان مصری داشته اند. در این حال هویت واقعی این افراد حمله کننده به نیروهای مصری چیست؟

آنچه که تاکنون منعکس شده روشن نیست و اطلاعات در دسترس آن بسیار محدود است. یعنی در این مورد نه فلسطینی ها، اسرائیلی ها و  دولت مصر اطلاعات دقیقی راجع به این گروه ها اعلام نکرده اند. لذا باید گفت سه حدث و گمان در این مورد وجود دارد. نخست گروه فلسطینی ای به رهبری محمد دهلان (که قبلا به فتح نزدیک بودند و با حماس درگیری داشته و دست به افراط گرایی هایی زده اند) ممکن است حمله به مرزبانان مصری را انجام داده باشند. دوم ممکن است گروه های مصری افراطی بویژه در شهر العریش سینا (که از گذشته حضور داشته و در انفجارها بر ضد گردشگران اسرائیلی نقش داشته و  نیز گفته میشود لوله گاز به اسرائیل را منفجر می کنند) در این تحولات نقش داشته باشند. سومین حدث در مورد کیبو است. این گروه مزدوران اسرائیلی هستند که هر چند در سینا حضور ندارند اما ترتیبانی را اتخاذ کردند که طرح بزرگ اسرائیلی در سینا اجرا شود. فلسطینی ها با توجه به هدف اسرائیل نظر به درستی گمان دسته سوم در سینا دارند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: حوادث اخیر در صحرای سینا چه تاثیری در نگاه اسرائیل به سینا از جمله طرح دیوار حائل دارد؟

به نظر من به روشنی میتوان گفت که اسرائیلی ها در این تحولات تلاش کرده اند نقش ایفا کرده و به خواسته های خود رسند. اسرائیلی ها بعد از سرنگونی مبارک با ارتش مصری مواجه بودند که در حال دگردیسی و تعویض فرماندهان اصلی است بنابراین احتمال اینکه گروه هایی که قبلا نمی توانستد بر ضد اسرائیل عملیات انجام دهند اکنون در سینا حضور یابند و به اسرائیل حمله کنند افزایش یافته است. چرا که با باز شدن مرز رفح و فعال شدن تونل ها بین سینا و غزه خطرات بیشتری اسرائیل را تهدید می کند، لذا تل آویو علاقمند است که ارتش مصر در سینا این بخش ها را کنترل کند. البته اسرائیلی ها از مدت ها پیش درصدد ساخت سد امنیتی و مجموعه ای از دیوارها و مین گذاری و… در مرز هستند. در این حال بنا به توافقنانه کمپ دیوید ارتش مصر اجازه حضور در سینا را ندارد، اما اسرائیلی ها اکنون علاقمندی خود را برای حضور ارتش مصر در سینا اعلام کرده اند. این امر نشان دهنده این است که اسرائیل در حال نادیده گرفتن بخشی از کمپ دیوید است، اما کنترل سینا توسط ارتش مصر ثمره ی مهمی برای اسرائیل در مقابل گروه های ضد اسرائیلی است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در یک هفته اخیر به نقش گروه التکفیر و الهجره در سینا توجه زیادی شده است. این گروه دارای چه پتانسیل و نقشی در سینا است ؟

در جامعه 94 میلیونی مصر بسیار طبیعی است که منتظر گروه های جهادی و معتقد به عملیات بر ضد اسرائیل، مسلمان، سنی و باشیم. در این حال گروه التکفیر و الهجره ریشه در چند دهه گذشته دارد و معتقد به هجرت به روستاها و دوری از مردم و توجه به جهاد بوده است. تارک دنیایی بودن این گروه تا حدی شبیه عملکرد بوکوحرام در نیجریه است. اما اینگه این گروه سربازان مصری را کشته باشند واقعیت های وارونه ای است که به آنها نسبت داده میشود. در واقع خبرگزاری ها مختلف که رادار ندارند و کسانی هم که رادار دارند اطلاعات را منتشر نمی کنند تا نقش اسرائیلی ها در کشتار مصری ها مشخص شود. چنانچه باید گفت احتمال اینکه نقش کتمان عملیات اسرائیل در صحرای سینا نقشی در برکناری فرماندهان مصری توسط مرسی داشته باشد وجود دارد. چرا که اعلام کشته شدن 16 مصری توسط اسرائیلی ها نقطه ننگینی برای مصر است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی گزارش ها تاکید دارد که دستگاه های اطلاعاتی عربستان از یکسال قبل از گروه های افراطی سلفی وهابی در سینا حمایت می کنند. در این حال نقش کنونی عربستان سعودی در تحولات اخیر سینا و گروههای سلفی منطقه چیست؟

باید توجه داشت که سینا به عربستان نزدیک است و ریاض هم علاقمند به نفوذ در این منطقه است. لذا امکان اینکه عربستان به گروه های سلفی و اهل سنی کمک کند تا طرفدارانی در مناطق مختلف دنیا داشته باشند. چنانچه در آفریقا، پاکستان و.. وجود دارد. اما عربستان در واقع در هر جایی که کمکی کرده است زیانی برای اسرائیل نداشته است. یعنی امکان اینکه حمایت های آنها رویکردی ضد اسرائیلی داشته باشد منتفی است. گذشته از این منتسب کردن گروه ها یی که فعالیت ضد اسرائیلی دارند به عربستان به نوعی کسب محبوبیت برای ریاض است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کلینتون اعلام کرده است ما در سینا نیروی امریکایی داریم و بابت سلامت آنها نگرانیم.این فقط به مصر و اسرائیل مربوط نمیشود، به امریکاییها هم مربوط است. در این بین رویکرد اخیر امریکا در مورد تحولات اخیر سینا چیست؟

 در واقع سینا اهمیت استراتژیکی دارد و محل گذر نفت و وصل به کانال سوئز است، لذا امریکا با توجه به اهمیت استراتژیک اقتصادی و سیاسی این منطقه و همچنین منافع اسرائیل به سینا و تحولات کنونی توجه دارند. بنابراین امریکا به پشتیبانی از اسرائیلی ها و اطمینان دادن به تل آویو به صحنه آمده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی منابع اسرائیلی اعلام کرده اند که مرسی می خواهد صحرای سینا به کنترل کامل مصر درآید کمپ دیوید از محتوا خالی می شود. آیا میتوان گفت تحولات اخیر نوعی سناریویی نوشته شده توسط اخوان و مرسی برای افزایش حضور در سینا  است ؟

نه. دولت مصر اکنون آمادگی چنین کاری در صحنه سیاست خارجی را ندارد. در این حال باید گفت این اسرائیلی ها بودند که  مصری ها را به  صحنه ی سینا کشاندند. دولت مصر اکنون با توجه به برنامه صد روزه خود به پاسخ گویی به مطالبات در صحنه ی اقتصادی را دنبال میکند و فرصتی برای سناریوی گفته شده شما ندارد. در این حال اسرائیلی ها هم طرح دو گانه سد حائل را اجرا میکنند و هم اینکه اکنون چون نمی توانند در سینا حضور یابند ارتش مصر را ناگزیر کرده اند در سینا حضور یابد تا گروه های جهادی مصری با فلسطینی ها ارتباط برقرار نکنند. گذشته از این چون باز کردن رفع به معنای قدرتمند شدن غزه است و میتوان مواد لازم  برای ساخت موشک و غذا وارد گردد، لذا اسرائیلی ها تا حدی توانستند مرز رفع را ببندند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: یعنی اسرائیل برنده اصلی رخدادهای گذشته در سینا بوده است؟

اسرائیلی ها تاکنون به دو هدف خود در تحولات اخیر رسیده اند. یعنی هم مصری ها را به کار گرفته اند که در سینا حضور یابند و مخالفان خود را در سینا کنترل کنند و هم اینکه در برخی از مناطق دست آنها بازتر شده است. اگر تیری از سینا به اسرائیل شلیک شود و دولت مصر حضور نداشته باشد دولت مصر مسئول نیست، اما اگر ارتش مصر حشور داشته باشد انگشت اتهام به سمت قاهره است و اکنون اسرائیلی ها دولت مصر را مسئول شلیک هر گونه تیری از سینا کرده اند. با این حال نمی توان گفت برنده رخدادهای کنونی هستند، چرا که اشتباهات استراتژیکی می کنند. یعنی در ظاهر آنان برنده اند، اما با توجه به نوع نگاه مردم مصر و فلسطین به نقش اسرائیل در سینا در اجرای مقاصد خود نتیجه عکس می گیرند. بنابراین اسرائیلی ها در کوتاه مدت به هدف خود رسیده اند، اما در بلندمدت نتیجه عکس می گیرند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به وضعیت کنونی سینا حوادث اخیر در صحرای سینا چه تاثیری نگاه مصر به حماس و نوع کنش اخوان به دولت غزه دارد؟

در واقع این رخدادها تاثیری در این نگاه ندارد. چرا که حماس خود زاییده اخوان است. مردم مصر هم به  فلسطین و حماس توجه زیادی دارند و می دانند که ترتیبات کنونی پوششی برای اختلاف انگیزی بین مصر و حماس است. هر چند برخی رسانه ها در مصر از منفعت ملی مصر سخن گویند اما این امر نیم تواند تاثیری در رابطه مصر و اخوان داشته باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا امکان بروز دوباره چنین درگیریها و حملاتی در  شبه جزیره سینا و در مرز با غزه و اسرائیل وجود دارد؟

به نظر من همه چیز به این امر معطوف شده است که ارتش مصر در این منطقه آرامش برقرارکند و کنترل گروه های مسلح را بر عهده داشته باشد.  باید به ا مسئله هم توجه داشت. گذشته از این ممکن است درگیری ها و حملاتی در سینا بین ارتش و  گروه های مسلح به و جود آید اما جزئی است ولی عمده نخواهد بود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:آیا امکان دارد تحت تاثیر تحلولات سینا نوعی مذاکرات نوین برای تجدید نظر در  کمپ دیوید بین  مصر و اسرائیل مد نظر قرار گیرد ؟

حضور ارتش مصر در سینا نادیه گرفتن بندی از کمپ دیوید (که مبتنی بر عدم  حضور ارتش مصر در سینا است ) هست .این امر یعنی بخشی از این پیمان نادیه گرفته شده است. همچنین این امر به نوعی خود به معنی این است که اسرائیلی ها اجازه داشته باشند چنین پیمانی را به نفع خود نادیه انگارند. اسرائیل به بهای اینکه امنیت اسرائیل در سینا فراهم گردد به لغو بخشی از پیمان کمپ دیوید  رضایت داده اند؛ اما اینکه صلح بین دو سو کنار گذاشته شود موافقتی وجود ندارد. دولت مرسی هم در شرایطی نیست که کمپ دیوید را لغو اما خواست جریان انقلابی در مصر لغو پیمان است. چرا که همچنان میل مردم به جهاد و مخالفت با کمپ دیوید در مصر در بین مردم وجود دارد.

 

Share