June 28, 2022 – 4:16 am | Comments Off on بررسی وضعیت و آینده بحران در اوکراین، اهداف روسیه و سناریوهای پیش رو

معصومه محمدی
پژوهشگر روابط بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حمله نظامی روسیه در اوکراین، یک رویداد تاریخی و جهانی است که نشان‌دهنده آخرین اقدام مدعی هژمون جهانی پس از جنگ سرد و آغازگر دورانی جدید در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » گفتگو, مصر

سیر روابط مصر و ترکیه از همگرایی به واگرایی و تقابل سکولاریسم با اسلام سیاسی – گفتگو با دکتر افشار سلیمانی

نگارش در August 17, 2013 – 12:04 pm
سیر روابط مصر و ترکیه از همگرایی به واگرایی و تقابل سکولاریسم با اسلام سیاسی  – گفتگو با دکتر افشار سلیمانی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

ترکیه و مصر هر چند از گذشته دارای روابط پایدار و چند بعدی ای داشته اند، اما در سایه توجه اسلام گرایان ترک به خاورمیانه و همچنین به قدرت رسیدن مرسی در مصر این روابط ابعادی نوین به خود گرفت و دارای روابط چند بعدی تر همراه با بسترهای فراوانی برای همکاری و همگرایی در منطقه شد. اما سرنگونی مرسی در مصر و ایجاد ساختار سیاسی در مصر و همچنین درگیری ها و سرکوب های اخیر در مصر بیش از هر کشوری ترکیه را برانگیخته است. در این حال با توجه به تحولات دو ماه گذشته خاورمیانه برای درک بهتری از نوع روابط دو سویه به گفتگویی با دکتر افشار سلیمانی استاد دانشگاه کارشناس ارشد مسائل منطقه پرداخته ایم:

 کلید واژگان:  آینده روابط، مصر ، روابط ترکیه با مصر پس از مرسی، نقش منطقه ای ترکیه،  آینده روابط اعراب و ترکیه، واگرایی در روابط ترکیه و مصر، سوق روابط از همگرایی به واگرایی، تقابل سکولاریسم با اسلام سیاسی

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به روابط کنونی ترکیه با مصر با یک سال قبل نگاهی داشته باشیم چه تحولاتی در روابط دو کشور ایجاد شده است؟
در شرایط کنونی دیگر رجب طیب اردوغان محمد  مرسی  را از دست داده و در حسرت روزی که مرسی در کنگره حزب عدالت و توسعه  شرکت کرده بود و مشترکا سخن از دفاع از حقوق انسانها می کردند به سر می برد. اخوان المسلمین  مصر با چالش جدی مواجه شده و تاثیر خود را بر ترکیه و سوریه نیز بر جای گداشته است. ترکیه سفیر خود را از قاهره فراخوانده و به کودتای نظامیان علیه رییس جمهور منتخب در مصر اعتراض نموده است. اردوغان قدری نگران تحولات داخلی کشورش پسر از کودتای به اصطلاح مردمی در مصر است. البته احتمال وقوع کوتای نظامی در ترکیه با توجه به اقدامات اردوغان بسیار اندک و نزدیک به بعید است، اما به هرحال این نگرانی وجود دارد. در واقع در روابط دو کشور یک نوع بلاتکلیفی مشاهده می شود. بویژه اینکه در روزهای اخیر نظامیان مصری بزرگترین اشتباه تاریخی و استراتژیک خود را با جنایتی که کردند مرتکب شدند. جنایتی که می تواند سبب  بحرانی تر شدن اوضاع  مصر و منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با فراخو.انی سفیر ترکیه از قاهره، مصر نیز سفیر خود را از آنکارا فراخواند مهمترین متغیرها و بسترهای رویکرد واگرایانه در روابط ترکیه و مصر در چه حوزه هایی قرار داشته است؟
به هر حال در عالم دیپلماسی عمل متقابل امری بدیهی است. اما سوق داده شدن روابط دو کشور از همگرایی به واگرایی  پس از سقوط محمد مرسی در واقع رویارویی دو طرز تفکر تقابل سکولاریسم با اسلام سیاسی است. البته مرسی و اخوان المسلمین  در بروز چنین وضعیتی به سهم خویش مقصرند. همان گونه که ارتش مصر مقصر است. شاید اگر مرسی از اردوغان بعضی تاکتیکها را می آموخت و در مصر جامه عمل می پوشاند به سرنوشت کنونی دچار نمی شد. هر چند که شرایط مصر پایدار نیست و تا زمان برتری روشهای اعتدال گرا این ناپایداری ادامه خواهد داشت، اما چالش میان ترکیه و مصر ادامه خواهد داشت. موضوع مهم این است که درحال حاضر چالش میان اعتدال گرایی و افراط گرایی در خاورمیانه و شمال آفریقا استمرار دارد و ترکیه و مصر هم در همین چارچوب قرار دارند.

 
مرکز بین المللی مطالعات صلح: افول روابط مصر با ترکیه چه تاثیری در نوع روابط ترکیه با کشورهای عربی و آفریقای دارد ؟
جبهه گیری های مختلفی را در این مناطق شاهدیم. اکنون عربستان و امارات جانب نظامیان مصری را گرفته اند. قطر هم به دلیل نگرانی از سلفی گری و در دوره جدیدی که ولیعهد این کشور شاه شده است تحت تاثیر عربستان قرار دارد. لذا ترکیه در جبهه مقابل قرارگرفته است. وضعیت بگونه ای پیش رفته است که حتی در میان اهل سنت که در پی ایجاد بلوکی در برابر تشیع عمل می کردند افتراقات جدی رخ نموده است. یعنی کشورهایی که نگران دموکراسی از طریق صندوق رای هستند در برابر اردوغان که از این مدل دموکراسی حمایت می کنند قرار گرفته اند. امروز شاهد تقابل دموکراسی انتخاباتی و دموکراسی خیابانی هم هستیم. البته اردوغان از این حیث در داخل هم با احزاب مخالف خود دارای چالش است. هر چند که گریزی از اعمال دموکراسی از طریق انتخابات و صندوق رای نیست. البته مشروط به آنکه انتخابات سالم و شفاف باشد و معترضی وجود نداشته باشد که در ترکیه اینگونه بوده است.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه شما نقش و نگاه آمریکا به نوع واگرایی ها و تنش بین ترکیه و مصر در حوزه خاورمیانه چیست ؟
هر چند که طرفداران مرسی امریکا را متهم می کنند که در کودتا علیه مرسی دست داشته است، اما مواضع اخیر واشنگتن در محکومیت کشتار مردم درمصر و لغو مانور نظامی مشترک با مصر نشان از این دارد که شرایط کنونی مطلوب کاخ سفید نیست. زمانی که مرسی رییس جمهور مصر بود روی منافع آمریکا پا نگداشت، حتی امریکا به کمکهای مالی خود به مصر ادامه داد، با اسراییل قطع رابطه نکرد، علیه پیمان کمپ دیوید موضعی اتخاد نکرد و به اسراییل سفیر اعزام کرد. امریکا مدل اردوغانی ترکیه را می پسندد و همواره به دنبال تعمیم این الگو به دیگر کشورهای اسلامی بوده است. به نظر می رسد حوادثی که چند روز پیش رخ داد سبب شد موقعیت ترکیه بهترشود. اشتباه استراتژیک السیسی خدمتی به اردوغان و تا حدودی اخوان مصر و سوریه بود. چون از یک سو صحت مواضع اردوغان را نشان داد و از طرف دیگر آمریکا را از السیسی دور و به اردوغان نزدیک کرد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده روابط همگرایانه و یا واگرایانه مصر و ترکیه به چه متغیرها و عواملی بستگی دارد ؟
نوع رویکرد مصر از حیث دموکراسی و ایجاد شرایط برابر برای احزاب وگروههای سیاسی در مصر و دور شدن نظامیان در مصر از صحنه سیاسی کشور از اهم متغییرهای موثر در مناسبات ترکیه با دولت مصر خواهد بود. در واقع تکلیف خود مصر و روابط ترکیه و بسیاری از کشورها با مصر زمانی روشن خواهد شد که چالشها و کشتار در مصر خاتمه یابد، انتخابات آزاد برگزار شود و دولتی با رای مردم روی کار بیاید. در این رقابتها اخوانیها هم باید حضور یابند و سهم خود را دریافت کنند. تجربه مرسی نشان داد که یک دولت ائتلافی درمصر می تواند دوام بیاورد نه دولتی یک سویه که دیگر احزاب، گروهها و اندیشه ها را در حاشیه قرار دهد. عوامل دیگری که در مناسبات ترکیه با مصر موثر است متغیرهای خارجی هستند که ترکیه نسبت به دیگر کشورها بیشتر از آن بهره مند است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: منافع ملی ایران را در هر گونه افزایش تنش بین ترکیه و مصر چگونه قابل تحلیل و بررسی قرار می دهید ؟
هر چند که در گفتارهای دیپلماتیک همواره سخن از ضرورت ثبات در روابط بین کشورها می شود و جملاتی از قبیل   اینکه تنش بین دو کشور (مثلا دو کشور مورد اشاره) تاثیر منفی بر امنیت منطقه و توسعه کشورها می گذارد و تا حدودی این ارزیابی ها می تواند درست باشد، اما روی دیگر سکه هم می تواند این باشد که اینگونه تنشها می تواند به نفع کشور یا کشورهای ثالثی تمام شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده روابط مصر و  ترکیه را با توجه به متغیرهای دخیل در روابط بین دو  کشور با چه سناریوهایی مورد بررسی قرار می دهید؟
همانگونه اشاره شد در شرایط کنونی نمی توان بصورت دقیق از آینده روابط مصر با ترکیه وکشورهای دیگر سخن گفت. این آینده به روند تحولات داخلی مصر و ایفای نقش بازیگران خارجی بستگی دارد. یعنی تا زمانی که ثبات در مصر برقرار نشود و دولتی مردمی ازطریق انتخابات آزاد مستقر نگردد نمی توان پیش بینی دقیقی نمود. آنچه اکنون روشن است این است که شرایط فعلی به زیان ملت مصر، فلسطین و لبنان و به سود اسراییل است.

گفتگو از: فرزاد رمضانی بونش

 

 

Share