May 15, 2022 – 6:35 am | Comments Off on رویکرد ایران در قبال مسئله قدرت یابی طالبان

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

مشکلات و مسائل مختلفی که در طی سالیان گذشته بین ایران و افغانستان-به عنوان یکی از بازارها و مسیرهای مهم صادراتی ایران- شکل گرفته است کماکان …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خلیج فارس, گفتگو

امریکا و سپر دفاع موشکی در خلیج فارس -گفتگو با اسماعیل بشری کارشناس امور دفاعی در مرکز تحقیقات استراتژیک

نگارش در April 10, 2012 – 10:14 pm
امریکا و سپر دفاع موشکی در خلیج فارس  -گفتگو با اسماعیل بشری  کارشناس امور دفاعی در مرکز تحقیقات استراتژیک
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC


در هفته های اخیر هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا و سعود الفیصل وزیر امور خارجه عربستان از آغاز بررسی های کارشناسی استقرار سپر دفاع موشکی در کشورهای خلیج فارس خبر دادند. در این بین این طرح که اکنون مورد توجه جدی تر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قرار گرفته بی گمان پیامدهای گوناگونی را در منطقه برجا خواهد گذاشت. در این بین برای واکاوی اهمیت بنیادین این سپر، چرایی توجه کنونی و پیامدهای آینده آن به گفتگویی با اسماعیل بشری کارشناس امور دفاعی در مرکز تحقیقات استراتژیک پرداخته ایم:

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه شما چرایی توجه کنونی و بیشتر مقامات امریکایی به نصب سامانه سپر موشکی در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس چیست؟

چرایی این امر به گذشته برمیگردد. در واقع در سال 2010 میلادی دولت اوباما شروع به طراحی و تقویت طرح این سامانه ها (و اینکه چه راهبردی را برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به کارگیرد تا سامانه های دفاع ضد موشک و ضد هوایی قدرتمند مانند پاتریوت به آنان دهد) کرد. بعد از آن نیز بنا بود که امارات بعد از ارتش امریکا دومین کشوری باشد که سامانه ضد موشک تاد را تحویل  گیرد. امری که موجب تعجب همه شد، چرا که این سامانه سامانه هدف گیری موشک های بالستیک در مرحله میانی است نه مرحله پایانی. در این حال هر چند سخن از انصراف امارات پیش آمد، اما در دو سه ماه اخیر واگذاری سامانه تاد به امارات جدی شده است. در این بین باید گفت این سامانه ضد موشک با خود رادار اکس بند هم به همراه دارد که تا عمق ایران پرتاب موشک را رهگیری میکند و می تواند موشک ها را در بیرون جو مورد هدف قرار دهد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: امریکایی ها اعلام کرده اند که هیچ کشوری نمی تواند به تنهایی از خود در منطقه دفاع کند، از این رو باید سپر دفاع موشکی مشترک ایجاد کرد. در این حال هدف امریکا از سپر دفاع موشکی در خلیج فارس چیست؟

باید گفت امریکایی ها سامانه های دفاع موشکی را از سالها قبل به کویت، قطر، امارات، عربستان ( تقریبا همه کشورهای  عضو شورای همکاری) فروخته اند. گذشته از این خود امریکایی ها هم سیستمی به نام Aegis در کشتی و ناوچه های خاصی نصب کرده اند که خود رادارها و موشک های رهگیر داشته و همچنین متحرک هستند. در این بین  تقویت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با سامانه های دفاعی  بیشتر از آنکه هدف دفاع از این کشورها باشد، با هدف تکمیل کردن سپر ضد موشک صورت می‌گیرد که عمدتا در درجه نخست میتواند  هدف آن حفاظت از اسرائیل با هزینه کشور های عربی باشد. در این راستا هدف آن است که سامانه های دفاعی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با همدیگر پیوسته شوند و این پیوستگی سامانه با سامانه دفاع ضد موشک در ترکیه و یا با سامانه دفاع ضد موشکی اسرائیل که (با تلفیق رادار ضد موشک ایکس بند امریکا و موشک های آرو و جریکو اسرائیلی است) پیوند خورده و در نهایت سپر دفاع موشکی قوی ای هم برای اروپا، غرب و هم اسرائیل و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به وجود آورد.

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا غرب با این کار ایران هراسی بیشتر را مد نظر دارد؟

من فکر میکنم غرب و امریکایی ها تلاش میکند که از ایران هراسی ای که قبلا در منطقه  تبلیغ کرده اند بهره برند تا سامانه ها و تسلیحات خود را به کشور های منطقه بفروشند. چرا که برخلاف اینکه ترکیه هزینه ای برای سپر دفاع موشکی ناتو در کشور خود نمی پردازند، در اسرائیل نیز امریکا رادار ایکس بند را با هزینه خود نصب کرده است و حتی در لهستان، چک و رومانی هم پولی به این کشورها برای اجاره محل سامانه ها پرداخته میشود، در واقع با نصب سامانه های سپر موشکی در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نه تنها پولی به این کشورها داده نمیشود بلکه هزینه ای هم از این کشور گرفته میشود. یعنی امریکا از ایران هراسی این کشورها بهره برده تا منافع فراتر خود را پیگیری کند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مادلین کریدن معاون امور راهبردی جهانی وزیر دفاع آمریکا اخیرا اعلام کرد که واشنگتن در نظر دارد  گفت وگوهایی سه‌جانبه در رابطه سپر دفاع موشکی با ژاپن، استرالیا و کره جنوبی برگزار کند. وی اضافه کرد که الگوی طراحی و ساخت سامانه های دفاع ضد موشکی آسیا و خاورمیانه از همان الگوی سامانه های اروپا پیروی خواهد کرد. در این حال آیا اهداف استراتژیک و کلان امریکایی از طرح سپر موشکی در کشورهای حوزه خلیج فارس ارتباطی با روسیه و چین دارد؟

در واقع اهدافی که امریکا برای ایجاد سامانه دفاع موشکی در منطقه اقیانوس آرام به دنبال آن است در درجه نخست خنثی کردن فعالیتهای کره شمالی و در درجه دوم مهار چین است. اما آنچه که در مورد  نصب سامانه های سپر موشکی درخلیج فارس در حال پیگیری است نه ربطی به چین دارد و نه به روسیه، بلکه اصولا سپر دفاع موشکی مورد نظر در کشور های این حوزه سامانه ای برای دفاع از شبه جزیره عربستان در برابر تهدیدات احتمالی موشکی ایران است. در عین حال هدف غایی آنها هم ایجاد سپری بازدارنده در مقابل حملات احتمالی ایران به اسرائیل است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مقامات رسمی آمریکا اعلام کرده اند که در برنامه های خود قصد دارند به منظور کمک به 6 عضو شورای همکاری های خلیج فارس سپر دفاع موشکی در مقابل ایران بوجود آورند. در این حال اساس راهبردهای آمریکا در ایجاد سپرهای دفاع موشکی منطقه ای چیست؟

 این سامانه ها با هدف نزدیک کردن هر چه بیشتر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به همدیگر و همچنین فاصله گیری بیشتر از ایران است. یعنی با توجه به مسائل منطقه تلاش میشود تا ترتیبات امنیتی جدیدی که در خلیج فارس استوار میشود بر اساس ایران هراسی و شیعه هراسی بنا گردد تا کشورهای این منطقه  به هم نزدیک تر شوند. علاوه بر این هزینه های بالای دفاعی به این کشورها تحمیل کنند و ایران را به جای اسرائیل دشمن اصلی جلوه دهند.

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: پیامدهای بنیادین ایجاد سپر دفاع موشکی در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس چیست؟

به زبان نظامی هر پدافندی می تواند جنبه ای آفندی نیز داشته باشد. یعنی وقتی سنگری برای حفاظت خود ایجاد میکنید قاعدتا از پشت سنگر می توان دشمن را هدف قرارداد. در این بین معمولا وقتی سپر دفاع موشکی قوی ای ایجاد میشود کشور رقیب را در برابر حملاتی که بعدا میتواند علیه کشورتان انجام دهد تضعیف میکنید. به عبارتی دیگر پدافند ضد موشک اگر چه با نام پدافند است، اما در خدمت آفند قرار میگرد. لذا در کشورهای شورای همکاری اگر چه ظاهر قضیه ایجاد سپر موشکی است اما به این کشورها این توان را می دهد که بتوانند بعد از اطمینان از وضعیت دفاعی خود در مواردی هم حالت آفندی هم به خود گیرند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه شما آینده طرح سپر موشکی در خلیج فارس را با چه چشم اندازی می توان مورد بررسی و تحلیل قرارداد؟

در واقع این سامانه های دفاع موشکی اکنون نصب شده است و تقرببا کار نصب سامانه تاد هم در حال پایان یافتن است. در این حال مهمترین مساله ای که در این زمینه باقی مانده است ایجاد پیوند بین سامانه های این کشورها است. یعنی همه این سامانه ها به سرفرماندهی متصل شوند و همه با هم کار کنند. و گرنه تک تک این سامانه ها هم در قطر، امارات و… نصب شده، اما هنوز پیوندی برقرارنشده است. در این میان با اتصال این سامانه ها به هم و  پیوند آنها این طرح شکل عملی به خود میگیرد و  کار چندان دشواری برای استفاده از آن وجود ندارد. جدا از این در کشتی های امریکایی در منطقه نیز سیستم Aegis در کشتی های مجهز به پدافند ضد موشک وجود دارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: این طرح چه تاثیری در روابط امنیتی نظامی شورای همکاری خلیج فارس با امریکا میگذارد؟

 در واقع پیوندهای امنیتی و نظامی امریکا با کشورهایی مانند عربستان، امارات و..استوارتر میشود. گذشته از این باید اشاره کرده که بیشتراین کشورها اکنون سیستم های دفاع موشکی را دارند، اما با طرح سپر دفاع موشکی مشترک سامانه ها با فرماندهی اصلی این سیستمها پیوند خواهند یافت. به نظرمن فرماندهی اصلی این سامانه های موشکی را امریکا عهده‌دار می‌شود. در نتیجه سپر موشکی در خلیج فارس عملا تبدیل به بخشی از سامانه کلی سپر دفاع موشکی غرب و امریکا می‌گردد که اطلاعات همه این سیستم ها با مرکز فرماندهی مرتبط میشوند و درباره هر نوع بهره گیری از موشک های رهگیر تصمیم گیری خواهد شد.

Share