مهر ۳, ۱۳۹۷ – ۳:۰۳ ق.ظ |

دکتر محسن آرمش
 دکترای اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

نواحی جغرافیایی با توجه به موقعیتشان دارای مزیت ها و محدودیت هایی هستند که بشر هوشمند بایستی قادر باشد گزینه های …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, سوریه, گزیده ها, گفتگو

نقش و جایگاه امروزین و آینده جبهه النصره در رخدادهای سوریه – گفتگو با محمد علی سبحانی سفیر پیشین و کارشناس مسائل سوریه

نگارش در اردیبهشت ۹, ۱۳۹۲ – ۲:۵۴ ق.ظ
نقش و جایگاه امروزین و آینده جبهه النصره در رخدادهای سوریه  – گفتگو با محمد علی سبحانی  سفیر پیشین و کارشناس مسائل سوریه
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

آنگاه که در تونس و مصر نسیم های تغییر وزیدن گرفت القاعده به عنوان یک بازیگر در میدان ظاهر نشد و به نوعی هم تحولات امکان وجود هر گونه شبکه ای از این دست را غیرممکن کرد. در لیبی نیز نشانه هایی مبنی بر رشد القاعده بروز یافت، اما با آغاز تحولات و درگیری های داخلی در سوریه القاعده حضوری پررنگ در سوریه پیدا کرد و جبهه النصره اندک اندک از بازیگران صحنه داخلی سوریه شد و توانست با افزودن بر قدرت و نفود خود جایگاه مهمی در معادلات کنونی سوریه داشته باشد. در این راستا برای واکاوی و بررسی بیشتر نقش این گروه در شرایط کنونی و فراروی سوریه به گفتگویی با محمد علی سبحانی سفیر پیشین ایران و کارشناس مسائل سوریه پرداخته ایم:

واژگان کلیدی: نقش جبهه النصره   در سوریه، اسد، مخالفان نظامی و جبهه النصره ، القاعده در سوریه، جایگاه جبهه النصره در سوریه

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش و نفوذ کنونی جبهه النصره در ائتلاف ملی مخالفان سوریه و ارتش آزاد سوریه تا چه حدی است؟

من فکر میکنم که ما با دو موضوع متفاوت روبرو هستیم. جبهه النصره و ائتلاف ملی مخالفان سوریه دو پدیده کاملا متفاوت و چه بسا متضاد باشند. بنابراین اگر جبهه النصره نقش و نفوذ در بین مخالفان ائتلاف ملی و ارتش آزاد سوریه داشته باشد نقش رسمی و روشن نیست و ممکن است نقش مخفیانه ای داشته باشند که خود امری متفاوت است. النصره گروهی جهادی و تروریستی به شمار می رود که در سطح بین المللی است. حتی در داخل سوریه گروه های مختلف مانند ائتلاف مخالفان و شورای ملی و سایر گروهها نگاه مثبتی به آن ندارند و تاکنون نیز کسی ادعا نکرده است که اخوان المسلمین در بین جبهه النصره نقش و  نفوذی داشته باشد و یا بالعکس. جبهه النصره مجموعه ای است که به نیروهای جهادی تندرو مربوط بوده و از کشورهای مختلف هم نیرو در داخل سوریه وارد کرده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در دو سال گذشته و در نگاهی مقایسه ای آیا نقش و حضور جبهه النصره‌ سوریه در درگیری های نظامی سوریه افزایش یافته است؟

به نظر میرسد که اینگونه باشد. اما باید دانست که اندازه گیری دقیقی در این مورد وجود ندارد. نیروهای تروریستی اصولا قابل اندازه گیری نیستند. بنابراین بطور قطع نمی توان نظر قاطعی در این مورد داد، اما به نظر میرسد که نفوذ و حضور آنان در سوریه بیشتر شده است. در این حال در بخش های مختلف سوریه و در بخش هایی از سرزمین سوریه که امروزه حاکمیت دولت وجود ندارد جبهه النصره حضور دارد. یعنی جبهه النصره در  بیشتر بخش های سوریه که دولت سوریه حضور و اعمال قدرت نمیکند حضور دارد. ولی باید گفت تا جایی که می توان تحلیل کرد جبهه النصره بیشتر در شمال غربی سوریه و بعد در اطراف دمشق حضور بیشتری دارد و عملیات ها، فعالیت ها و  اقدامات آنها در این دو بخش بیشتر است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: بنا به برخی سناروها آیا ممکن است رویارویی عمده ای بین  جبهه نصره و  ارتش آزاد سوریه و یا ائتلاف ملی مخالفان سوریه صورت بگیرد؟

 من از اکنون نمی توانم بگویم که ممکن است رویارویی عمده ای بین  جبهه نصره و  ارتش آزاد سوریه و یا  ائتلاف ملی مخالفان سوریه صورت بگیرد یا نه، اما باید گفت جبهه النصره و مخالفان سوریه دو پدیده کاملا متفاوت هستند و هیچ بعید نیست که  رابطه اختلافات مخالفان اسد و جهبه النصره به گونه ای گردد که رویارویی بیشتری داشته باشند. من فکر میکنم مخالفان اسد و ائتلاف ملی مخالفان اکنون دو وظیفه را برای خود در نظر گرفته اند. نخست اینکه دولت اسد را سرنگون کنند و با آن مبارزه کنند و  دیگری اینکه گروه های  غیر منضبط و خارج از کنترل را به کنترل در آورند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اکنون رهبران جبهه النصره در سوریه از نظر اهداف تاکتیکی چه تا چه میزانی رویکردی همگرا با مخالفان دولت دارند؟

هم جبهه النصره و هم ائتلاف ملی مخالفان به دنبال سرنگون کردن حکومت سوریه هستند و در این امر تردید نیست، ولی شکی نیست که بین اینکه آنها با چه هدفی این رویکرد را انجام می دهند و مخالفان دولت چه هدفی از سرنگونی دولت دارند تفاوت هایی جدی وجود دارد. چنانچه گروه های مخالفی که شناخته شده اند به دنبال آن هستند که (به قول آقای معاذ الخطیب) دولتی مدنی مبتنی بر آرای مردم تشکیل دهند. در حالی که گروههای جهادی به دنبال تشکیل دولتی همانند طالبان هستند. البته این امر هر چند تقریبا غیر ممکن است، اما این ایده وجود دارد و النصره به دنبال این مساله هست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: شمار و حجم نیروهای جبهه النصره در سوریه و اهداف اصلی جبهه النصره سوریه چیست؟

 اطلاعات دقیقی از داخل گروه های جهادی در سوریه و اطلاعات دقیقی در مورد آنها وجود ندارد، اما باید آنها را شبیه گروه های جهادی و تروریستی دانست که در افغانستان حضور دارند دانست. آنان توانستند در افغانستان دولت تشکیل دهند و اگر ما بخواهیم نمونه ای از این دولت مطلوب آنها را اشاره کنیم باید به مدل طالبان بپردازیم. گذشته از این آمارهایی که در مورد شمار و حجم نیروهای جبهه نصره در سوریه گفته میشود هیچ کدام قابل استناد نیست. این امر به دلیل این است که دولت سوریه این آمارها را زیاد اعلام میکند تا نشان دهد تمام مخالفان دولت سوریه جبهه نصره و تندرو ها هستند. همچنین خود جبهه النصره هم ممکن است بزرگنمایی کرده و تا اینکه بگویند توان و قدرت مانورشان بسیار است. یعنی من به آمار دولتی و آمار گروه های ترویست که مطرح می شود اعتمادی ندارم.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در چه صورتی افزایش نقش القاعده در سوریه به نفع و مصلحت حکومت اسد است؟

 اینکه اسد می تواند به دنیا اعلام کندکه تمام مخالفان من گروه های ترویستی هستند و اینها از بین نمیروند مگر اینکه این گروهها سرکوب شوند از  بهره برداری هایی است که دولت اسد می تواند از قدرت گیری جبهه النصره داشته باشد. دوم اینکه دولت اسد می تواند فضای جنگ را به جای فضای انقلاب ( البته تا حد زیادی توانسته است) بر کشور حاکم کند. چرا که در فضای  انقلاب دولت ها خیلی سریع سقوط میکنند تا  فضای جنگ. امروزه در فضای جنگ سوریه نگرانی هایی از آینده سوریه خیلی بیشتر شده است و به همین دلیل سوریه به بن بست رسیده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی عمده حامیان مالی و نظامی جبهه النصره چه کشورهای و جریان هایی هستند؟

من اطلاعات دقیقی در این مورد ندارم ولی پشتوانه این گروه ها هم می تواند نیروهای سرخورده ای باشند و هم نیروهای  سازمانهای اطلاعاتی کشورهای مختلف باشد. در این بین نشانه هایی نیز وجود ندارد که بتوان تحلیلی دقیق در این مورد ارائه داد. در این حال باید گفت به نظر میرسد جریان کلی القاعده نقش جدی ای در تقویت جبهه النصره داشته باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با در نظر داشت وارد کردن نام جبهه النصره در فهرست سازمان های تروریستی از سوی امریکا در ماه دسامبر گذشته نگاه کنونی غرب به جبهه النصره چیست؟

 غربی ها همانقدر که ضد دولت اسد هستند ضد گروه ترویستی النصره هم هستند. من تصور نمی کنم و هچنین دلیلی در مورد این نظریه ندارم که النصره توسط قطر، عربستان و ترکیه ایجاد شده باشد. من فکر میکنم غربیها تمایلی به رشد این گروه نداشته باشند. چرا برای غرب نیز خطر جدی دارند. در این حال بیشتر از آنکه نصره تهدیدی برای اسرائیل باشد تهدیدی برای امنیت منطقه است. چرا که عملکرد جبهه النصره غیر قابل پیش بینی است و تاکنون نیز بیشتر از آنکه بر ضد اسرائیل عمل کند بر ضد دولتهای منطقه عمل کرده  و  اقدامات تروریستی النصره هم چه بسا که به نفع اسرائیل هم بوده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:  با در نظر داشت اینکه ابا محمد الجولانی، نماینده القاعده در سوریه، با ایمن الظواهری، رهبر القاعده تجدید بیعت کرده است طرح دولت اسلامی عراق و شام و پیوند القاعده عراق با القاعده سوریه تا چه میزانی مورد نظر جبهه النصره است ؟

من فکر میکنم که گروههایی همانند النصره در هر جایی که حضور دارند( از جمله در عراق و لبنان) که همسایه های سوریه هستند تلاش می کنند که همدیگر را تقویت کنند. گذشته از این علامتی در مورد توجه جبهه نصره به اسرائیل در سوریه دیده نمیشود، اما ممکن است این امر رخ دهد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده نقش جبهه النصره  در سوریه به چه عواملی وابسته است ؟

بدون توجه به نوع دولتی که در آینده سوریه بر سر کار خواهد بود (چه دولت مخالفان اسد و یا دولت اسد و یا …. ) و با توجه به شرایط کنونی جبهه النصره، تصور می رود این جبهه به عنوان گروه فعال تروریستی تا سالهای زیادی در سوریه حضور داشته باشد . در این حال باید اشاره کرد که افزایش نقش جبهه النصره در سوریه به عواملی چند وابسته است.  این امر بستگی به نا امنی ها و ادامه دادن ناامنی ها و روشن نشدن وضعیت در سوریه است. جدا از این نیز این امر به نفوذ امریکایی ها و غربی ها در منطقه و  میزان آن هم دارد که این میزان هم می تواند باعث سرخوردگی نیروهای مختلف شود. همچنین دخالت های بیگانگان در این امر دخیل است.

 

گفتگو از: فرزاد رمضانی بونش

 

Share