شهریور ۱۷, ۱۴۰۰ – ۶:۵۴ ق.ظ |

ما هشدار می دهیم که برسمیت شناختن حکومت ضد اسلامی طالبان از سوی دولتها و نهادها، لکه ننگی برای آنها خواهد بود و انها شریک جنایات طالبان در تاریخ و افکار عمومی جهانیان شناخته خواهند …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گزیده ها, گفتگو, مصر

نقش و جایگاه الازهر در صحنه سیاسی مصر و رقابت با اخوان -گفتگو با حجت اله جودکی

نگارش در بهمن ۲۴, ۱۳۹۲ – ۹:۵۲ ق.ظ
نقش و جایگاه الازهر در صحنه سیاسی مصر و رقابت با اخوان  -گفتگو با حجت اله جودکی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

کمتر کسی است که بتواند نقش مهم و بنیادین دانشگاه الازهر و برجستگان آن را در تحولات فکری مصر و دنیا اسلام انکار کند. در این حال این نقش و میزان رابطه آن با  سیاست همواره مورد پرسش  بسیاری بوده است. در همین راستا ما گفتگویی با حجت اله جودکی کارشناس مسائل اسلامی و مصر داشته ایم:

واژگان کلیدی: نقش و جایگاه الازهر در صحنه سیاسی مصر، دانشگاه الازهر، شیخ الازهر و رویکرد آن در سیاست، رویکردهای  سیاسی الازهر، رابطه دولت و الازهر در مصر، نقش الازهر در مصر

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: تاریخ اندیشه  سیاسی در مصر با الازهر گره خورده است. در این بین نقش  سیاسی الازهر در یک سده گذشته چگونه بوده است؟

الازهر بزرگترین پایگاه  فقهی، مذهبی  و تربیتی اهل تسنن در جهان اسلام به شمارمیرود و از قدیم الایام  رویکرد تسامح و تساهل  را  مد نظر داشته است. چرا که در محیطی پرورش پیدا کرده است که آزاد اندیشی در آن رواج داشته است و این امر تاثیر زیادی داشته است. با این وجود   الازهر هم مانند بقیه اسلاگراهای جهان در مقایسه با غرب خیلی عقب افتاد . این  امر مخصوص الازهر نبود و در همه جهان اسلام و این رویکرد  حاکم شد. به همن دلیل انتقادات زیادی از سوی روشنفکران  بومی مصری  متوجه الازهر شده است . چنانچه در کتابی به قلم دکتر محمد النویلی ( نشر در دوران ناصر ) انتقادات زیادی متوجه الازهر میشود . چرا که وقتی ناصریست ها  به قدرت رسیدند نوعی تفکر  انقلابی، تهاجمی و  سوسیالیستی داشتند و الازهر  با آنها همراهی نمی کرد. در این کتاب انتقادات سیاسی به رویکرد الازهر  وارد شده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به رخدادهای سه ساله گذشته خیزش های عربی در مصر نگاه کنیم نوع نگاه و رویکرد  الازهر تا زمان  سقوط مرسی چگونه بوده است؟

 الازهر در دوره  اخیر جزئی از تشکیلات دولت شده است.  این امر از دوران ناصر به بعد رخ داد و ریاست آن را حکومت تعیین میکرد. در این حال طبیعی است که کسی که  بر الازهر حاکم میشود چون گماشته دولت بود باید ملاحضات ویژه ای هم نسبت به دولت میداشت و نمی توانست مستقل از دولت و رهبران سیاسی  رای و نطری ارائه کند. گرنه جایگاه شیخ الازهر  لرزان میشد.  به همین دلیل در تحولات اخیر مصر الازهر  همواره در کنار حکومت قرار گرفته  است.  در این حال بعد از انقلاب مصر چون رقیب الازهر یعنی اخوان المسلمین  حاکم شدند آنان در مقابل اخوان موضع گرفتند. در کودتای اخیر نظامیان بر ضد مرسی  الازهر در کنار کودتا گران قرار گرفت . شیخ الازهر در زمان  ریاست مرسی  احساس میکرد که  قدرت و حاکمیت  الازهر شکننده شده است. در این حال اخوانی ها هم تلاش می کردند تا الازهر را به زیر قدرت خویش کشانند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:جبهه موسوم به جبهه «علمای مصری علیه کودتا» سکوت علمای امت و عدم محکومیت کشتار تظاهرات کنندگان، اعلام هبستگی با قتل عام و خیانت عبدالفتاح السیسی دانسته و خواستار محاکمه شیخ الازهر به خاطر عدم انجام نقش های محول شده به آنها در چنین حوادثی شده است. در این حال اختلاف های قبلی الازهر و  اخوان در سه ساال گذشته بر چه محور هایی بود؟

اخوانی ها مایل بودند که  قدرت  تبلیغاتی و تاثیر گذاری  الازهر را در اختیار  اخوان قرار دهند. چرا که الازهر دانشگاه بزرگ جهان اسلام  است و  نوعی مرجع فقهی جهان اسلام است. مفتی با اینکه توسط حکومت تعیین  کننده ات  از آن الازهر است. این امکانات  می توانست مشروعیت حکومت مرسی را بیشتر کند. گذشته از اخوان تلاش کرد  اختلافی که از دیر باز بین اخوان و الازهر وجود داشت به نفع اخوان حل گردد. اخوان با اینکه  مذهبی بودند اما روحانیون بر آنها حاکم نبودند. یعنی نوعی تفکر  سیاسی و اجتماعی داشتند و از فقیه خاصی پیروی نمی کردند. به علاوه الازهر  با حکومت ها مبارزه نمیکرد ولی اخوان  مبارزه کرد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در دهه های گدشته  با توجه به  داعیه داری  عربستان در جهان اسلام آیا می توان گفت نقش  بیرونی الازهر کاهش یافته  است؟

 در واقع نقش الازهر کاهش یافته است، اما این  کاهش نقش به دلیل عربستان نیست بلکه وقتی اسلام گرایان سیاسی رشد کردند اسلام گرایانی که با آنها در صحنه جامعه همراهی نکردند  عقب ماندند.  جدا از این  الازهر در مقایسه با پایگاه هی مشابه در عربستان قابل قیاس نیست و بسیار پیشرفته تر است. الازهر برعکس عربستان اندیشمند تولید میکند نه فقهای متصلب . چنانچه  بسیاری از اندیشمندان جهان اسلام از الازهر  فارغ التحصیل شدند. در شرایط کنونی  الازهر در مصر تضعیف شده است. چرا که شیخ الازهر تلاش کرده که  مانند بند بازی ماهر  قدرت خود را حفظ کند. وی  موفق شده قدرت را حفظ کند اما در کنار ان  الازهر  تضعیف شده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اخیرا شیخ الازهر مصر تاکید کرد که الازهر یک نهاد علمی- آموزشی است که تاریخ طولانی در نشر علوم اسلامی و حفظ اسلام و تمدن آن دارد و این موسسه هیچ ارتباطی با سیاست ندارد. در این حال با توجه به  تثبیت قدرت توسط نظامیان چه رویکردی توسط  الازهر در مورد مسائل  سیاسی مصر وجود دارد؟

موضعی که الازهر اعلام کرده است که در  سیاست دخالت  نمیکند به منزله  تمکین از نظام  حاکم در مصر است. نظامیان دوست دارند الازهر جایگاهی داشته باشد که اسلام گراها را آرام کند. در ماه  گذشته  بزرگترین  تطاهرات اخوانی ها در داخل دانشگاه الازهر رخ داد و دو دانشکده  الازهر به وسیله اخوان به آتش کشیده شد. این ها همه نشانگر  این است که تلاطم سیاسی در  این  دانشگاه  وجود دارد.  همچنین اینکه شیخ  الازهر اعلام کیند در سیاست دخالت نمی کنیم برای تثبیت جایگاه خود است و گرنه  آنها در سیاست دخالت کرده اند ولی اکنون حفظ موقعیت موجب اتخاذ این رویکرد شده است.

 

گفتگو از فرزاد رمضانی بونش

Share