علل و روند تحریف نام خلیج فارس
اردیبهشت ۶, ۱۳۹۶ – ۶:۰۶ ق.ظ |

دکترمحمد عجم
کارشناس مسائل خلیج فارس
مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC
 

کشورهای عربی قرون متمادی زیر سلطه استعمارگران بودند و وقتی هم از زیر سلطه استعمار عثمانی و استعمار غرب آزاد شدند با کثرت دولتها و …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اسرائیل, خاورمیانه, عربستان, گفتگو, مقالات تحلیلی

زمینه های نزدیکی گام به گام عربستان و اسرائیل – گفتگو با با احمد کاظم زاده دولت آبادی

نگارش در مرداد ۲۴, ۱۳۹۵ – ۴:۳۳ ب.ظ
زمینه های نزدیکی گام به گام عربستان و اسرائیل  – گفتگو با با احمد کاظم زاده دولت آبادی

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

روابط عربستان و اسرائیل از جمله روابطی است که در خاورمیانه با ابهام های مختلف در بعد علنی و عملی روبرو بوده است. اخیرا نیز انور عشقی رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان در راس هیاتی به فلسطین اشغالی سفر کرد و با مسئولان سیاسی ، امنیتی و پارلمانی این رژیم دیدار و درباره مسائل مختلف به گفتگو  پرداخت. در این میان، برای بررسی بیشتر آینده ی همکاری های ریاض و تل آویو گفتگویی با احمد کاظم زاده دولت آبادی کارشناس مسائل خاورمیانه انجام داشته ایم:

واژگان کلیدی: نزدیکی عربستان و اسرائیل، روابط عربستان و اسرائیل، اسرائیل، عربستان، آینده روابط اسرائیل و  عربستان، روابط اسرائیل و عربستان ، همگرایی اسرائیل و عربستان ، همکاریهای امنیتی و نظامی عربستان و اسرائیل

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: انور عشقی رئیس سلبق دستگاه اطلاعاتی عربستان در راس هیاتی به فلسطین اشغالی سفر کرد و با مسئولان سیاسی ، امنیتی و پارلمانی این رژیم دیدار و درباره مسائل مختلف به گفتگو  پرداختند. چرا این سفر دراین مقطع زمانی  روی داد؟

همچنانکه مستحضرید فضای کنونی منطقه تحت الشعاع کودتای نافرجام در ترکیه قرار دارد و هر دوی عربستان و رژیم صهیونیستی به مشارکت در این کودتا متهم اند به دلیل اینکه این کودتا بیشتر با سیاست های و مواضع ریاض و تل آویو سازگاری دارد ضمن آنکه اطلاعات دیگری نیز در این زمینه وجود دارد .بر این  اساس با توجه به شکست این کودتا که در عین حال می تواند به منزله شکست اهداف و طراحی های صورت گرفته آنها باشد ،از این نظر این سفر می توانست با هدف ارزیابی این مسئله و تلاش های جبرانی دیگری باشد بخصوص آنکه آنها تصور می کنند با توجه به گستره اقدامات ضد کودتا از سوی دولت اردوغان هنوز امکان فرصت سازی از این  تحولات وجود دارد .نکته قابل توجه دیگر در خصوص مقطع زمانی این سفر به نشست قریب الوقوع اتحادیه عرب در نواکشت موریتانی مربوط می شود که عربستان برنامه گسترده ای برای بهره برداری از این نشست در جهت مقابله با  محور مقاومت و در راس آن جمهوری اسلامی ایران تدارک دیده است و در این راستا به نظر می رسد یکی دیگر از اهداف و ماموریت هیات اعزامی عربستان به فلسطین اشغالی هماهنگی مواضع با این رژیم بوده است .همچنین به نظر می رسد عربستان با اعزام این هیات می خواسته این اطمینان را به رژیم صهیوینستی بدهد که اگر این رژیم با طرح های بین المللی از جمله طرح جدید فرانسه برای حل بحران فلسطین موافقت کند ، عربستان به وعده خود برای عادی سازی روابط خود با این رژیم عمل خواهد کرد .

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا سفر هیات سعودی به فلسطین اشغالی می تواند با سفر متقابل  هیات اسرائیلی به عربستان همراه باشد ؟

اسراییل سالهاست که در انتظار یک چنین فرصتی بوده و قطعا  نهایت تلاش خود را برای بهره برداری از آن بکار خواهد گرفت و از این دید احتمال سفر هیات اسراپیلی به عربستان بسیار جدی است کما اینکه پیش از این سفر مشابهی  از سوی این رژیم به ابوظبی مرکز اداری و سیاسی امارات عربی متحده به عنوان یکی از همپیمانان منطقه ای عربستان در پوشش یک نهاد بین المللی وابسته به سازمان ملل صورت گرفته بود .

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا این دیدارها برای اولین بار صورت می گیرد یا در گذشته نیز سابقه داشته است ؟

اگر منظور شکل علنی سفر باشد در این صورت می توان گفت که برای اولین بار است صورت می گیرد، اما اگر منظور غیرعلنی باشد دراین صورت باید گفت این شکل از روابط سابقه نسبتا طولانی دارد و گفته می شود هیات سعودی نیز در اخرین نشست کنفرانس هرتزلیا  حضور یافت که در آن خیلی از مسئولان صهیونیستی از ایجاد گشایش در روابط میان این رژیم و عربستان ابراز خوشحالی کردند و مسئولان دولت نتانیاهو نیز از آن به عنوان یکی از موفقیت ها و دستاوردهای  خود در برابر منتقدین یاد کردند.پیش از این نیز منابع خبری بارها از سفر محرمانه شخصیت های  امنیتی سعودی از جمله ترکی فیصل و بندر بن سلطان روسای سابق سرویس های اطلاعاتی و امنیتی عربستان به فلسطین اشغالی خبر داده بودند .

مرکز بین المللی مطالعات صلح: چه عوامل و زمینه های در نزدیکی گام به گام عربستان و رژیم صهیونیستی موثر بوده است ؟

این عوامل را می توان در سه سطح داخلی ،منطقه ای و بین المللی مورد بررسی قرار داد. در سطح داخلی آنچه که به عربستان مربوط می شود یک عامل جابجایی قدرت در عربستان و انتقال آن از نسل قدیم به نسل جدید بوده که حشر و نشر بیشتری با محافل صهیونیستی داشته و دارند و همچون نسل قدیم نگران عواقب این نزدیکی و لطمه خوردن جایگاه ان در جهان اسلام نیستند. البته این به این مفهوم نیست که از نسل قدیم کسب دنبال رابطه با اسرائیل نبوده بلکه برخی مثل ترکی فیصل که به نوعی از نسل قدیم قدرت محسوب می شوند در این زمینه پیشتاز بوده و در واقع نسل جدید دور  یک چنین افرادی حلقه زده اند .در داخل اسرائیل نیز با توجه به اینکه نتانیاهو همواره از سوی مخالفان و رقبای سیاسی بخصوص در جناح چپ به این متهم بوده که با تاکید بیش از حد بر گسترش سیاست های شهرک سازی باعث انزوای اسرائیل در جهان شده و حتی روابط این رژیم را با متحدان غربی اش به هم ریخته ، در یک چنین شرایطی  سفر هیات سعودی به فلسطین اشغالی پاسخی به این انتقادها محسوب می شود و از این دید عربستان دارد به تقویت جایگاه راستگرایان اسرائیلی که کاملا رویکردهای ضد صلح و جنگ طلبانه دنبال می کنند ، کمک می کند.

اما در سطح منطقه ای اگر بخواهیم نقطه را برای سر آغاز همکاری های نظامی و امنیتی – اطلاعاتی بین عربستان و اسرائیل پیدا کنیم فکر می کنم باید به جنگ سال 2006 برگردیم که در ان مقطع شواهد نشان میداد که عربستان و اسرائیل در یک جبهه عمل می کنند و یکی از دلایل آن این بود که ترور رفیق حریری که یکسال قبل صورت گرفته بود و متهم کردن حزب الله به دست داشتن در این ترور زمینه های روانی را برای این نزدیکی فراهم کرده بود .پس از آن ،دومین نقطه تحول و عطف امضای توافق هسته ای میان ایران و گروه 5+1 بود که رژیم صهیونیستی و عربستان را باز در یک جبهه مشترک قرار داد و از این مرحله به بعد روابط دو طرف به سمت علنی پیش رفت و یکی از ابزارهای  که در این مرحله بکار گرفته شد پروژه ایران هراسی بود و اگر چه نفس این سوژه بیشتر اسرائیلی وغربی داشت اما سعودیها کوشیدند گوی سبقت را از طرف های غربی و حتی اسرائیلی بربایند .

در عرصه بین المللی نیز باز مهمترین مولفه تاثیر گذار حول توافق هسته ای ایران برمی گردد که امریکا به عنوان یکی از طرف های این توافق تلاش زیادی بعمل آورد که ائتلافی را بین اسرائیل و کشورهای عربی مخالف این توافق و در راس آن عربستان شکل دهد و به همین منظور بلافاصله بعد از امضای این توافق باراک اوباما نشستی را در کمپ دیوید که به عنوان نماد عادی سازی روابط اعراب و اسرائیل تلقی می شود ،برگزار کرد و اگر چه سران عربستان ، امارات و بحرین در ان شرکت نکردند اما به هرحال نطفه مرحله جدید عادی سازی روابط بین این کشورها و رژیم نیستی بسته شد که دولت اوباما از آن به عنوان مابه ازایی برای طرف اسرائیلی در برابرامضای توافق هسته ای با ایران یاد می کند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در وضعیت کنونی چه چشم اندازی برای آینده روابط سعودی و اسرائیلی قابل تصور است ؟

در حال حاضر روند به سمت آشکار سازی روابط پنهانی عربستان و رژیم صهیونیستی پیش می رود و در ضدیت با محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران متاسفانه عربستان در مواردی از رژیم صهیوینستی نیز جلو افتاده است و این نشان می دهد که عربستان  خود را به دشمن اول ایران تبدیل می کند که این می تواند حاشیه امن جدید برای این رژیم فراهم کند .همچنین با توجه به نقشی که امریکا در بسترسازی نزدیکی و ائتلاف ریاض- تل آویو داشته نتایج انتخابات ریاست جمهوری اتی امریکا نیز در این زمینه تاثیرگذار خواهد بود و در صورت  پیروزی هیلاری کلینتون نامزد حزب حاکم دموکرات روند کنونی با اندکی شدت ادامه خواهد یافت اما اگردونالد ترامپ برنده انتخابات شود ائتلاف عربستان و اسرائیل در مسیر دور جدید اقدامات نظامیگرانه در منطقه و جهان بکار گرفته خواهد شد .