عوامل موثر بر آینده نوع واکنش ترامپ در رابطه ایران
مهر ۲۵, ۱۳۹۶ – ۶:۴۷ ب.ظ |

دکتر سید جلال ساداتیان
 تحلیلگر مسائل بین المللی و دیپلمات سابق ایران
مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 
نوع واکنش ترامپ در رابطه ایران
به نظر نگارنده حوادث سریع و واکنش‌های بسیار سریعی که اخیرا ترامپ اتخاذ …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » تركيه, خاورمیانه, سوریه, عراق, گفتگو

رویکرد بارزانی به کردهای سوریه، از وعده به ترکیه تا مخالفت با پ ک ک گفتگو با عرفان قانعی فرد پژوهشگر مسائل کردی

نگارش در بهمن ۱۳, ۱۳۹۱ – ۱۰:۱۹ ب.ظ
رویکرد بارزانی به کردهای سوریه، از وعده به ترکیه تا مخالفت با پ ک ک  گفتگو با عرفان قانعی فرد  پژوهشگر مسائل کردی
Share

 مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

بارزانی با تشکیل نشست هایی در اربیل تا حدی اختلاف میان کردهای سوریه را حل کرد و سپس احزاب کرد سوری نیز سند تفاهمی با نام «اعلامیه هولر (اربیل)»  زیر نظر مسعود بارزانی رئیس منطقه کردستان عراق برای اتحاد امضا کردند. به دنبال رویدادهای چند ماه گذشته در سوریه و  افزایش نقش کردها در مناطق کرد نشین سوریه اخبار و گزارشهای متعددی در مورد نوع  رویکرد بارزانی نسبت به کردهای سوریه منتشر شده است. در این بین برای واکاویی بیشتر این امر و بررسی نوع نگاه اقلیم کردستان عراق به کردهای سوریه به گفتگویی با عرفان قانعی فرد پژوهشگر تاریخ معاصر و نویسنده خاطرات جلال طالبانی که آثاری درباره کردستان دارد – پرداخته ایم:

 واژگان کلیدی: کردهای سوریه، رویکرد بارزانی به کردهای سوری، اقلیم کردستان عراق و کردهای سوریه،  بارزانی و  پ ک ک ، بارزانی و حزب اتحاد دمکراتیک

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش و نگاه کنونی پ ک ک به سوریه و کردستان سوریه چگونه است؟

امروزه پ ک ک، صراحتا حامی سوریه و تائید کننده حکومت بشار اسد است و حتی اعلام کرده در صورت حمله ترکیه ما از خاک و وطن خود دفاع می کنیم. البته حکومت سوریه هم پس از نیم قرن به صدها هزار کرد که فاقد حق شهروندی بودند و حتی هویت شان را به رسمیت نشناخته، شناسنامه داده و با حزب اتحادیه دموکراتیک کردستان (شاخه سوری پ ک ک) که خود را مهمترین تشکل سیاسی کرد در کشور می داند توافق کرده که کنترل کردستان سوریه در اختیار آنها باشد.

ترکیه نگران شد که مبادا از این امر و کارت پ ک ک و کردها علیه آن کشور استفاده شود و در رسانه هایش هر روزه مدعی است که ایران هم در این راستا با سوریه همگام شده. در برخی از رسانه ها هم، حساسیت ها برانگیحته شد و این تصور پدید آمد که شاید پس از سقوط بشار اسد، اقلیم کردستان دوم پدید آید. هرچند حمید درویش، دبیر حزب ترقی خواه کرد سوریه گفت: “در سوریه ما به چیزی مشابه اقلیم کردستان عراق دست نمی یابیم، زیرا کردهای عراق شرایط متفاوتی دارند. ما خواستار حقوق ملی در قانون اساسی با موافقت برادران عرب در سوریه ایم و حق تعیین سرنوشت مشروط به حفظ یکپارچگی سوریه است”. شاید سیاست بشار اسد در عقب نشینی واحدهای نظامی سوریه از مناطق کردنشین در شرق و شمال کشور و سپردن کنترل آن مناطق به کردها ، تاکتیکی بود که ترکیه را بترساند تا از کارت کردی علیه سوریه استفاده نکند، زیرا با اینکه نقطه ضعف و خط قرمز دولت ترکیه، مسئله کردهاست اما در جامعه ناهمگون سوریه، کردها چالش هویتی دارند و استفاده ابزاری از کردهاست که داغ بر داغ می افزاید. چه بسا بازی خطرناک بشار با کارت کردها، فاجعه ای پدید آورد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه کنونی طالبانی و حزب وی به پ ک ک  و  فعالیت این حزب در سوریه چیست؟

البته لازم به ذکر است که آقای طالبانی امروزه موافق اوجالان نشده و اصولا هم باوری با تفکر و عقیده و شخصیت اوجالان ندارد، اما امروزه به خاطر بازی سیاست، این چرخش و دوران را دارد و حزب وی حمایت خود را از اوجالان آغازیده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:در سفر صالح مسلم، «رهبر حزب اتحاد دموکراتیک سوریه » به اقلیم کردستان عراق وی از نقش شورای عالی کرد سوریه و تشکیل کمیته ویژه لشکری توسط این شورا در آینده ای نزدیک سخن گفت. نوع حمایت کنونی حکومت اقلیم از  نهادهای سیاسی و نظامی کردهای سوریه تا چه میزانی است؟

 مسعود بارزانی که از نصب پرچم پ ک ک وحشت داشت، در اربیل کنفرانس حمایت از کردهای سوریه را برگزار کرد، تصمیم به تشکیل شورای عالی کردهای سوریه گرفت و در نوار مرزی به دیدار آوارگان کرد سوری شتافت. گرچه او گفت که خواستار دخالت در امور کردهای سوریه نیست و فقط می خواهد به آنها در هر تصمیمی که اتخاذ می کند اما در خبرهای محرمانه منتشر شد که با دستور بارزانی در اردوگاه جنوب شهر اربیل، آموزشهای نظامی توسط نیروهای پیشمرگه به سیصد نفر از کردهای سوریه در حال انجام گرفتن است.

هرچند مقام های نظامی – امنیتی جمهوری اسلامی ایران از جلال طالبانی و بارزانی خواستند که از کردهای سوریه بخواهند که علیه سوریه اقدامی انجام ندهند و در ابتدا هم طالبانی لبیک گفت، اما بعدها بارزانی خط خود را جدا کرد. قطعاً نزدیک شدن مسعود بارزانی به ترکیه و دور شدن تدریجی اش از ایران، او را به این مسیر انداخت که مقابل پ ک ک ایستادگی کند و حتی نیروهایی را هم برای تخریب و ترور از مرز موصل راهی سوریه کرد. همچنان که در روزهای اخیر این خبر منتشر شده که بارزانی ۱ میلیون دلار به جنگجوهای سوریه کمک مالی کرده است. گرچه پدرش مصطفی در نواری ویدئویی به تاریخ ۱۱ مارس ۱۹۷۰ می گوید: “ما هرگز خواهان کردستان مستقل نبوده ایم” اما اوجالان، مسعود را به داشتن توهم شاهنشاهی کردستان متهم می کرد. اما امروزه آیا مسعود بارزانی سیاستش در سوریه با شکست روبرو شده ؟

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مهمترین راهبردها و سیاست های مسعود بارزانی و حکومت اقلیم کردستان عراق از ایفای نقش در مناطق کردنشین سوریه چیست؟      

یافتن جایگاه و نفوذ . نمی خواهد که اقلیم دیگری درست شود نه در ایران و نه در ترکیه و نه در سوریه. مثلا در ایران همیشه دوست دارد اگر رسانه ای کردی زبان هست نگاهش به او و حزب او باشد و مداح او وگرنه در اداره امنیت ایران همانطور در ترکیه و سوریه هم علیه آن رسانه قطعا پرونده سازی می کند.                                                                                                                                                   

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه شما نوع نگاه کنونی اقلیم کردستان عراق به دولت بشار اسد چگونه است ؟ 

فراموش نکنیم که سالهای 1982-1983 بارزانی از حکومت اسد پول گرفت و تقاضای حمایت کرد و در دمشق دفتر داشت. اما برای بارزانی امروزه نزدیک شدن به ترکیه مهم است تا دفاع از اسد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: رویکردهای نظامی و امنیتی اقلیم کردستان عراق در سوریه چه نسبتی با ترکیه دارد؟

مسعود بارزانی هم به ترکیه وعده داده است که هرگز اقلیم کردستان ۲ در سوریه تاسیس نخواهد شد و این نکته، امری مسبوق به سابق است زیرا تمایلی ندارد که رقیبی برای وی پدید آید. همانگونه که پدرش در ۱۳۲۴ به دستور انگلستان راهی مهاباد شد تا بساط روس ها و قاضی محمد را بهم بزند و کسی در عرصه سیاسی کردستان جز خود و خانواده اش باقی نماند. به طور مشهود، در تابستان امسال، ادبیات سیاسی روزنامه های ایرانی خطاب به پ ک ک تغییر مشهود یافت و به جای عادت مرسوم “تروریستها” از واژه “مبارزان و جنگجویان” استفاده شده است. اما یکی کارشناسان سیا بر این باوراست که در جنگ داخلی سوریه، دعوا بر سر منافع دو کشور ایران و ترکیه است و از دور هم عراق در موضوع منتفع است. آیا تقویت پ ک ک نیز اقدام مناسب استراتژیکی محسوب می شود که دوباره ایران از آن سود می جوید؟ و البته کارشناسان میت ترکیه هم بر این عقیده هستند که ایران تحریک کردهای ترکیه را در حمایت فعلی از اوجالان بر عهده دارند که تاکنون ایران آن را تکذیب نکرده است.

از طرف دیگر استفاده از عشایر مرزنشین کردستان ترکیه مانند شمزینیها و مسلح کردن آنان توسط ترکیه و تحریک علیه پ ک ک می تواند مفید فایده واقع شود؟ آیا تحریک بارزانی علیه اوجالان، ثمره ای برای کردهای منطقه در پی خواهد داشت؟ .. امروزه هم کردستان ترکیه ناآرام است و زندانیان سیاسی کرد هم اعتصاب غذا کرده اند. به قول یاشار کمال نویسنده مشهور، امروزه پدران و فرزندانی که اعتصاب غذا کرده اند خود بخشی از آن مبارزه و دمکراسی خواهی است. نگاه کردن انسانی در حال مرگ به خاطر اعتصاب غذا، بزرگ ترین تراژدی است که از انسان و انسانیت به دور است که یک انسان برای به دست اوردن دمکراسی و حق بشری خود بمیرد آن هم مرگی به خاطر سیاست غیر انسانی و دیکتاتور منشانه ترکیه که شادروان عصمت شریف وانلی آن را احمقانه می نامید و حکام ضد کرد را خشک مغز توصیف می کرد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به رابطه حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و حزب کارگران کردستان ترکیه آیا بارزانی تلاش میکند نقش حزب اتحاد دمکراتیک در سوریه کاهش یابد؟

 

مسلما اینگونه است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نیروهای نظامی که حزب دموکرات کردستان در حال آموزش آنها است، به چه منظور است؟

 صرفا برای دخالت و آشوب و فضا سازی و اخلال در کار پ ک ک

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: قبلا رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه اعلام  کرده است  که به هیچ وجه نمی توانیم فعالیت های حزب اتحاد دموکراتیک در سوریه را جدا از گروه تروریستی پ ک ک بدانیم. در این بین نوع رویکرد و فشار ترکیه بر «مسعود بارزانی» برای عدم همکاری با (PYD) چه تاثیری بر رابطه اقلیم کردستان و حزب اتحاد دمکراتیک دارد ؟

رابطه اداره امنیت حزب بارزانی – پاراستن – با امنیت ترکیه – میت – و بخش امنیت ارتش ترکیه ؛ از 1976 مشهود بود. وقتی که به کمک ترکیه آمدند و آن ایام حزب شان فروپاشی کرده بود و واقعه حکاری رخ داد که گروه پیشمرگه های طالبانی از کردستان سوریه وارد عراق شدند و 1000 نفر سرباز حزب طالبانی را قتل و عام کردند. بارزانی همواره دوست دارد در کردستان آشوب باشد و غوغا تا او مطرح باشد و هر وقت هم هر حزبی خواست به حکومت مرکزی خودش نزدیک شود و گفتگو شود این ها به ترور پناه بردند و بعد ترور را به گردن حکومت مرکزی همان کشور انداختند. مانند قاسلمو و همین 3 نفر که اخیرا در پاریس ترور شدند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده رویکردها و راهبردهای اقلیم کردستان عراق نسبت به احزاب کردی و مناطق کرد نشین سوریه به چه متغیرهایی بستگی دارد؟

بارزانی می خواهد که شخص اول در عرصه سیاست کردستان در همه کشورهای دارای مناطق کردنشین باشد و طبعا تمایلی به قدرت مند شدن پ ک ک در سوریه نداشته و نداردو قصد دخالت دارد .

هرچند یکی از مقام های شورای عالی امنیت ملی ایران معتقد است که “بشار اسد حتی رسانه ها را نمی بیند و توجهی به رسانه ها ندارد و تنها به ماندن بر سر اریکه قدرت فکر می کند زیرا کنار رفتن وی ، تخریب و نابودی کشور سوریه و خلا قدرت را به دنبال خواهد داشت. زیرا وی با یک جنگ داخلی روبروست و تنها فروپاشی وی با حضور نیروی خارجی احتمال دارد. هرچند CIA هم در مواضع اولیه خود چندان راسخ نیست “؛ اما آیا این سخن مقام امنیتی کشور، بیشتر از تفکر مقامات CIA به حقیقت نزدیک تر است ؟ … آیا آنچه رسانه های جهان از سوریه نشان می دهد، جز ویرانه، چیزی دیگر بر جای مانده است؟ من پس از سفرهایم به مناطق کردنشین سوریه بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ و با مطالعه در مورد این مناطق به این نتیجه رسیده ام که ضرورت و اولویت اصلی، شناخته شدن رسمی هویت کردی در سوریه است نه شکل گیری اقلیم کردستان دیگری مانند آنچه در کردستان عراق است که تنها زمینه حضور “شاهنشاهی” بارزانی را فراهم می آورد و کمترین منفعتی برای آینده کردستان عراق ندارد و با وضعیتی متزلزل و بدون ثبات روبروست و تنها خانواده بارزانی به تجارت کرد و کردستان مشغولند. (برای ایشان و حزب ایشان، با احتکار ثروت و قبضه قدرت در چنگال خود و خانواده، کرد و کردستان تنها و تنها یک شرکت بازرگانی چند میلیون رعیتی است که خود و خانواده اش از آن منتفع هستند و در جهت منافع و مطامع خود هم حاضر است کل کرد و کردستان را فدا کند. بارزانی صرفا در داخل کردستان و رسانه های کردی زبان ، دم از حکومت مستقل کردی می زند و تنها یک کارت برای تحریک افکار عمومی بخش عامی مردم کردستان است. اما در سفرهایش به اکثر کشورها صرفا از نفت، سخن می راند و لاغیر و با وجود بارزانی، آینده تاریکی در پیش روی کردستان خواهد بود.)

آیا مردمان کرد سوریه نقش مخرب پ ک ک و اوجالان را فراموش کرده اند که امروزه هم گروهی وابسته به اوجالان اختیار آنان را در دست بگیرد؟ به هر حال آینده کردستان سوریه بدون اجازه دخالت به مسعود بارزانی و عبدالله اوجالان می تواند روزنه هایی از امید در دل بپروراند. البته در سال ۱۹۶۰، عیسی پژمان مسئول امور کردها در ساواک خطاب به تیمسار حسن پاکروان رئیس وقت ساواک نوشت: “تشکیل کردستان سوریه مستقل ممکن نیست؛ اصلا در هیچ کدام از چهار منطقه کردستان امکان ندارد چون آن قدر خرید و فروش و خودخواهی و خیانت و زد و بند با خارجی و اختلاف بین آنهاست که خودمختاری اش نه در سوریه در هیچکدام از کردستان های دیگر ممکن نبوده و نیست. امکان ندارد. سر کوچکترین موضوعی با هم توافق و تفاهم ندارند”.

در کردستان سوریه، امروزه وضعیت خودگردانی پدید آمده اما برخی معتقدند که کردها قدم در راه تشکیل دولت مستقل کردستان سوریه برداشته اند، اما کردهای سوریه دچار وسوسه تجزیه ‌طلبی یا جدایی طلبی و خواستار استقلال نیستند و تنها خواهان دموکراسی و شناسایی حقوق خود در چهارچوب سوریه ای دموکراتیک اند و اشتباه محاسبه ای کردهای ایران و هیجانهای بی سبب و علت کردهای شان در دوران پس از انقلاب ۱۹۷۹ را به یاد دارند که اول می بایست در راه به رسمیت شناخته شدن هویت خودشان گام بر می داشتند نه ابزار دست حزب بعث عراق شدن.

هرچند در سوریه هم به طور مشابه، گروهی تندرو بحث ملت کرد و همه پرسی و حق تعیین سرنوشت و استقلال و … را مطرح می کند که شاید موجب ایجاد حساسیت و هراس عربها در آینده سوریه شود. بسیاری از اپوزیسیون سوریه با نگاه کرد – هراسی به جنبش سیاسی کردهای سوریه می نگرند و مثلاً شورای ملی سوریه از طرفی دم از آشتی ملی می زند و از طرف دیگر به کردها وعده خودمختاری می دهد، شورایی که در ابتدا کردها جزو فراموش شدگان نشستهایش بودند و کردها هم به آن شورا، با نگاهی پر تردید و خالی از اعتماد نگریستند.شاید به همین خاطر است که عبدالحمید درویش، دبیرکل حزب دموکرات پیشرو کردستان سوریه، ورود نیروهای موسوم به آزادیبخش به کردستان سوریه را موجب ایجاد فتنه و آتش جنگ می نامند.

 

 

گفتگو از: فرزاد رمضانی بونش

 

 

 

 

Share