شهریور ۲۹, ۱۳۹۹ – ۳:۳۲ ق.ظ |

– کارشناس یوراسیا

مرکز بین المللی مطالعات صلح-  IPSC
دریای مدیترانه یکی از مناطق کلیدی راهبردی از دیر باز نقش مهمی در بزرگترین تحولات بین المللی ، رقابت ها و جنگ های جهانی داشته است. مجاورت دریای …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, اوراسیا, روسیه, گزیده ها, گفتگو, مصر

روسیه و سیاست خارجی مصر-گفتگو با دکتر علی بمان اقبالی زارچ -بخش نخست

نگارش در تیر ۲۱, ۱۳۹۹ – ۶:۴۶ ق.ظ
Share

کارشناس ارشد یورآسیا
مرکز بین المللی مطالعات صلح –
ipsc

از آغاز به قدرت رسیدن السیسی در مصر روابط مسکو و قاهره روز به روز در حال افزایش بوده است. در واقع گسترش روابط از حوزه سیاسی به حوزه های اقتصادی، دفاعی و هسته ای در سالهای اخیر برجسته تر شده است. در این بین برای بررسی روابط دو کشور و آینده آن گفتگویی با دکتر زارچ داشته ایم:

واژگان کلیدی: سیاست خارجی, عملگرایانه, مصر, روسیه , سیاست خارجی ,قاره آفریقا, جهان عرب , اسلام, دکتر علی بمان اقبالی زارچ

مرکز بین المللی مطالعات صلح: روابط چند ساله اخیر روسیه و مصر را چگونه مورد بررسی قرار می دهید؟

روسیه پس از فروپاشی شوروی سابق دوره ای از انزوا و بازسازی ظرفیت های همه جانبه تجربه نموده و با تثبیت قدرت پرزیدنت پوتین راهبرد جدید تعاملات خارجی با رویکرد دولت مقتدر دنبال می نماید. بطورکلی روابط و سیاست خارجی مصر در نیمه دوم قرن بیستم بیشتر گرایش به سمت قدرت های غربی بویژه داشتن روابط راهبردی با آمریکا بوده است؛ در عین حال که میزانی از ورابط و مبادلات اقتصادی و نظامی نیز برای ایجاد بالانس با اردوگاه کمونیسم داشت. خاورمیانه برآیند فروپاشی امپراطوری عثمانی و تقسیم حوزه نفوذی آن بین قدرتهای استعماری وقت بویژه انگلیس و امریکا و تا حدودی شوروی سابق می باشد و از آن زمان تاکنون این منطقه به دلیل تقسیم نامتوازن جغرافیای کشورها و بویژه ایجاد دولت اشغالگر صهیونیستی اسیر و قربانی نزاع ها و درگیری های متعدد و کوچ اجباری صدها هزار فلسطینی بوده است  و  به واسطه سیاست های منطقه ای غلط بعضی کشورهای عرب و مداخلات منفعت طلبانه غربیها ؛ از سال های آغازین هزاره سوم گرفتار افراطی گری و تروریسم شده است . در حال حاضر سوال اساسی این است که آیا خاورمیانه و شمال آفریقای ملتهب و سردرگم در بحران های مختلف و تروریسم می تواند با کمک بازیگران مهم بین المللی بویژه روسیه، امریکا ، اتحادیه اروپا، چین و کشورهای منطقه به ویژه ایران ، ترکیه و عربستان به آرامش نسبی دست یابد؟ پاسخ این سوال بیشتر در چگونگی کاهش رقابت های منطقه ای ،  درگیری های قومی و دینی و میزان کاهش نفرت و انزجار و کمک اساسی به توسعه منطقه نهفته است و شکی نیست که در تنظیم معادلات آینده این منطقه مصر نقش مهمی دارد لذا کشورهای مهم سعی در داشتن تعامل و روابط نزدیک با قاهره دارند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه کنونی مصر به رابطه با روسیه چیست؟

در حیات سیاسی و اقتصادی مصر پسا مرسی موضوع ثبات و امنیت پایدار با حفظ قدرت نظامیان اهمیت بسزایی دارد لذا نگاه قاهره در عالی ترین سطح به روابط با مسکو رویکرد امنیتی ، نظامی و تمرکز قدرت پرزیدنت السیسی دارد و در همین راستا اسناد مهم بین دو کشور در سال های اخیر امضاء شده است و روسای جمهوری دو کشور روسیه و مصر دو سال پیش با امضای قرارداد مشارکت راهبردی میان دو کشور، روابط استراتژیک نه چندان دور مسکو – قاهره را بار دیگر احیا کردند. این قرارداد در مراسمی در پایان دیدار ولادیمیر پوتین و عبدالفتاح السیسی، روسای جمهوری روسیه و مصر در شهر سوچی روسیه امضا شد و در آن وزرای خارجه دو کشور نیز همزمان تفاهم نامه رایزنی میان وزارتخانه های خود امضا کردند.رئیس جمهوری روسیه در دیدار با همتای مصری خود اعلام کرد : حجم مبادلات بازرگانی دو کشور در سال گذشته ،۶۲ درصد افزایش یافته است.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: ویژگی ها و اهداف ژئوپلیتیکی‏، سیاسی و اقتصادی و سیاست خارجی مصر در نگاه به روسیه چیست؟

مصر به عنوان یکی از مهمترین کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا نقش مهمی در تحولات و روابط خارجی و بویژه اتحادیه عرب ، جهان اسلام و اتحادیه آفریقا دارد. روس ها همواره برای حضور در منطقه خاورمیانه تلاش نموده اند .بیداری  اسلامی و انقلاب های عربی نیز مرحله ای تعیین کننده در روابط غرب و روسیه بود ، روسها که در تحولات لیبی و سرنگونی معمر قذافی از غرب و امریکا رودست خورده و اگر چه منافع مهم و راهبردی بویژه در حوزه قراردادهای مهم نفتی و اقتصادی با لیبی از دست دادند ولی به هوشیاری ارزشمندی دست یافتند. روسها از آن زمان دریافتند که دوران مصالحه و توافق با امریکا به سر رسیده است و با تدبیر ارزیابی دقیق وضعیت اقتصادی و سیاسی و امنیتی به همکاری یک طرفه با غرب پایان بخشیده و در تحولات سوریه تمام قد در برابر امریکا و قدرتهای اروپایی قدرت نمایی نمود . البته روس ها در رویکرد جدید همواره موضوع حفظ و تامین امنیت رژیم صهیونیستی را در نظر داشته اند، بنابراین اسرائیل هم با روند رو به رشد روابط مسکو و قاهره احساس خطری نمی نماید.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اهمیت مصر برای مسکو به چه میزان بوده و این تا چه حدی می‌تواند پاسخگوی نیازهای سیاست خارجی روسیه باشد؟

منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، همواره جایگاه بسیار مهمی در سیاست خارجی قدرت های بزرگ داشته و خواهد داشت در واقع ظرفیت بالای انرژی خاورمیانه و منابع طبیعی همراه با  تحولات و بحران های این منطقه  در سال های آغازین هزاره سوم و تهاجم نظامی امریکا به عراق ، افغانستان و لیبی موجب بهم بخوردن ثبات منطقه و نوعی توسعه ناامنی و گسترش خشونت و اشکال مختلف تروریسم شده است که گستردگی آن خیلی سریع بویژه از طریق غرب آسیا و آسیای میانه  می تواند امنیت روسیه  را هدف قرار دهد و تحولات و تحرکات مسکو بر علیه داعش گواه مهمی در این بخش می باشد. واقعیت این است که وخامت اوضاع در خاورمیانه و شمال آفریقا بطور اعم و نبود چشم انداز روشن برای سیاست های قدرت های بزرگ در سه کشور سوریه؛ یمن؛ لیبی و حتی عراق، تا حدودی روسیه را بواسطه میزان تاثیر پذیری امنیتی و اجتماعی بشدت نگران کرده است و حضور و مداخله روسیه در درگیری های داخلی لیبی نیز موضوع مشترک همکاری طرفین است خصوصا” که موضوع تحولات لیبی برای مصر نیز از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نوعی رقابت نزدیک بین مصر و ترکیه در لیبی وجود دارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: توان و پتانسیلهای چند گانه مصر برای روسیه چیست؟

بطور کلی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بواسطه موضوعات امنیت انرژی ، تروریسم ، بحران مهاجرت ، بحران قدیمی فلسطین و رژیم صهیونیستی و داعش در سوریه ؛ عراق ؛  لیبی و غیره  برای روسیه اهمیت فوق العاده ای دارد، در عین حال که ابعاد روابط نظامی و تجاری دو کشور دارای ویژگی خاص می باشد، حجم مبادلات تجاری دو کشور در حال افزایش است و از مرز هفت میلیارد دلار فراتر رفته است. شایان ذکر است که یادداشت تفاهم برای ایجاد منطقه صنعتی روسیه در کانال سوئز دو سال پیش میان روسیه و مصر منعقد شد. هدف از ایجاد این منطقه صنعتی، بومی کردن تولیدات شرکت های روسی در بازار مصر و گسترش حضور صنعتی روسیه در آفریقا و منطقه خاورمیانه اعلام شده است. در این منطقه صنعتی، کامیون های روسی، تراکتور و ماشین آلات کشاورزی، محصولات پتروشیمی و فرآورده های بتونی تولید خواهد شد. همچنین اجرای طرح های بزرگ همکاری روسیه و مصر از جمله نیروگاه هسته ای در منطقه الدبعه مصر و منطقه ویژه صنعتی در محدوده کانال سوئز ادامه داشته و رو به جلو می باشد؛ موضوعی که همواره مورد تاکید مقامات روسی بوده است در این رابطه آقای لاوروف بارها به همکاری های گسترده مقام های پارلمانی روسیه و مصر و وزیران و روسای سازمان های دو کشور اشاره و تصریح نموده که عملکرد کمیسیون دولتی همکاری های اقتصادی – بازرگانی و فنی – نظامی روسیه و مصر بسیار مثبت است. وزیر خارجه روسیه در عین حال به موفقیت روسیه و مصر در گسترش همکاریهای فنی-نظامی از جمله برگزاری رزمایش مشترک نیروهای هوابرد دو کشور در سالهای 2016 و 2017 اشاره  و اضافه می نماید  این گونه همکاری ها به نیروهای مسلح و سازمان های امنیتی مصر امکان می دهد با کارایی بهتری با تروریست ها مقابله کنند. بهر حال روابط روسیه و مصر به سطح مشارکت راهبردی و همکاری های بلندمدت ارتقاء یافته است. 

Share