آذر ۲۶, ۱۳۹۷ – ۳:۵۷ ق.ظ |

عبدالرضا عالمی
 دکتری مطالعات رسانه
مرکز بین المللی مطالعات صلح –ipsc

در سالهای اخیر و همزمان با جبهه گیری های جدید در جهان اسلام،  حمایت و سوگیری از دیدگاههای مختلف درمسائل منطقه ای، در گسترش و …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آذربايجان, آسیای میانه, آمریکا, مقالات, مقالات تحلیلی

روابط اخیر امریکا با جمهوری آذربایجان

نگارش در اسفند ۲۹, ۱۳۹۳ – ۲:۲۹ ق.ظ
روابط اخیر امریکا با جمهوری آذربایجان
Share

 دکتر افشار سلیمانی

کارشناس قفقاز

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

گذشته روابط آمریکا با جمهوری آذربایجان

به هر حال آن چه از شواهد و ظواهر بر می آید، روابط آذربایجان از سال 2008 به بعد با امریکا بیشتر در حوزه های سیاسی با چالش هایی مواجه بوده است. یعنی هر چند در حوزه اقتصادی آن ها در حوزه های نفتی به فعالیت هایشان ادامه می دهند. اما در ارتباط با حوزه سیاسی مانند حقوق بشر چالش هایی ایجاد شد، اما زمانی که اخیرا معاون وزارت خارجه امریکا به باکو آمد و بعد از دیدارهایی که با مقامات عالی رتبه آذربایجان داشت نکاتی مطرح شد که می تواند یخ روابط را آب کند و به نظر میرسد امریکایی ها قصد ندارند فشارهای خود بر باکو را افزایش دهند.

در سالهای گذشته جدی ترین مذاکرات میان باکو و واشنگتن در سفر اخیر نولاند انجام شد. این سفر در شرایطی انجام شد که آذربایجان با توجه به تحولاتی که در بحث اوکراین و مواضع روسیه در قبال اوکراین و مواضع غرب در قبال روسیه و تحریم هایی که غرب برای روسیه اعمال کرده انجام شده است، در این بین برخی از تحلیل های کارشناسان آذری این بحث مطرح می کنند که آذری ها سال های زیادی است که به مشکل برخورده اند و این بحث مطرح بود که چرا امریکایی ها در این رابطه تحرکی ندارند؟ در حالی که در مورد اوکراین امریکا تا حدودی به نفع اوکراین عمل می کنند، ولی در مورد آذربایجان این کار را انجام ندادند.

از مسائل دیگری مورد توجه امریکا در آذربایجان مسائل سیاسی است، چند روز قبل از سفر معاون وزیر خارجه امریکا اتفاقاتی افتاد. اولا معاون دفتر نهاد ریاست جمهوری آذربایجان یعنی آقای حسنف (که اخیرا هم به عنوان معاون رئیس جمهور منصوب شده است، مسئولیت برگزاری نشست های احزاب مخالف را برعهده دارد)، نشستی را با احزاب مخالف برگزار کرد و، منهای دو سه حزبی که شورای ملی و … نام گذاری شده است و در این جلسه حضور نداشتند از این امر راضی بودند. این جلسه قبل از سفر معاون وزیر خارجه امریکا برگزار شده بود. در واقع همواره امریکایی ها از آذری ها می خواهند که این جلسات را برگزار کنند.

هم زمان اتفاق دیگری هم به موازات این موضوع قبل از سفر نولاند اتفاق افتاد و نشستی توسط کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی پارلمان آذربایجان با حضور اعضای این کمیسیون و همین طور کارشناسان مختلف در زمینه بحث روابط بین المللی و سیاست خارجی برگزار و روابط امریکا با جمهوری آذربایجان را مورد بررسی قرار داده شد. در آن جا انتقادات زیادی از امریکا شد.

به نظر می رسید با توجه به سفر خانم نولاند ، این نشست با این منظور انجام شده بود که پیام هایی را به امریکایی ها داده باشند که رویکرد آذری ها و نگاه آذربایجان به رغم همکاری هایی که آذربایجان در بحث تروریسم بین الملل و مباحث دیگری که در بحث انرژی و مسائل دیگری با امریکایی ها آذربایجان امتیاز های لازم را از امریکا نگرفته است لذا این انتقادات را بیشتر و جدی تر مطرح می کردند. البته نماینده حزب حاکم آذربایجان نوین یک سری مسائل را مطرح کرد که روابط آذربایجان با امریکا رابطه استراتژیک است و این روابط به رغم مسائلی که وجود دارد، ادامه پیدا خواهد کرد. در همین راستا روابط آذربایجان با روسیه (با توجه به این که بخشی از بدنه کارشناسی و تحلیل گران آذربایجان این نگاه را دارند که ممکن است روسیه با حمایتی که از جانب ارمنستان و از حزب قره باغ در آذربایجان حمایت کرد،) ادامه پیدا کند، آذربایجان سیاستی را در عرصه خارجی داشته باشد که روابط خود را با روسیه ‏‏ امریکا و غرب داشته باشند. همچنین اخیرا آذری ها عنوان کرده اند که امریکایی ها می خواهند بر روابط ما با ایرانی ها و روسیه تأثیر بگذارند. در صورتی که ما هیچ امتیازی از امریکایی ها نگرفتیم، به همین دلیل ما هم نباید خیلی به مسائل امریکا دقت کنیم. این نکته مهمی بوده است که مطرح شده است.

 

آینده روابط امنیتی، سیاسی و اقتصادی امریکا و جمهوری آذربایجان

دو کشور در چارچوب پیمان استراتژیک قبلا قراردادی تحت عنوان قرارداد استراتژیک آذربایجان و امریکا داشته اند . در همین راستا دیدارهایی بین مقامات آذری و نمایندگان دولت آذربایجان برای گسترده کردن فضای باز سیاسی انجام شد. در همین راستا اکنون امریکا در رابطه با بحث انقلاب های رنگین یا مخملی در آذربایجان دیگر این انقلاب ها را لازم ندانسته و بر این نظر است که دوران آن گذشته و با ایجاد فضای باز سیاسی این مسائل می تواند حل شود. در بعد دیگری در حوزه انرژی تأکید شد که روند امور ادامه پیدا کند. یعنی آذربایجان با توجه به خطوط لوله نفت و گازی خود و طرح های ویژه دیگر، با تشکیل شورای مشورتی تاناپ در باکو با حضور مقامات ذی ربط قرار شد جدی تر دنبال شود و تا سال 2016 این مسئله حل شود. یعنی اولویت روابط آذربایجان و امریکا بحث انرژی تأمین امنیت انرژی است که در حال دنبال کردن این مسئله هستند.

به نظر من روابط آذربایجان با امریکا ادامه پیدا خواهد کرد و مشکل خاصی در استمرار روابط در حوزه های مختلف پیش نخواهد آمد. در بحث مسائل امنیتی منطقه (با توجه به این که بحران قره باغ هم چنان ادامه دارد و هنوز حل نشده است) وضعیت امنیت و ثبات منطقه هنوز زیر سوال است. به علاوه در بحث های حقوق بشری روشن است که امریکایی ها در زمینه حقوق بشر استانداردهای دو گانه دارند و از این موضوع به عنوان ابزار استفاده می کنند. اما من فکر نمی کنم امریکا با توجه به این مسئله حتی (با وجود این که انتخابات پارلمانی در سال جاری در پیش است) بخواهد دخالتی کند و از اپوزیسیون حمایت کند. با این حال به صورت ظاهری شاید این ارتباطات وجود داشته باشد و جلسات بخصوصی هم برگزار گردد، ولی احتمال دارد تلطیف شود. در بعد دیگری در حوزه های اقتصادی هیچ مشکلی برای امریکایی ها پیش نخواهد آمد و آذربایجان در حوزه هایی که در بحث بین الملل با امریکا همکاری می کرده، به همکاری های خود ادامه خواهد داد. در ارتباط با مسئله قره باغ (که مشکل اصلی آذربایجان است) به نظر نمی رسد که در سال 2015 اتفاق مهمی بیفتد و مسائل هم چنان ادامه پیدا خواهد کرد. یعنی با توجه به این که امریکا حمایت جدی از آذربایجان در این زمینه نمی کند و در این زمینه خیلی فعال نیست و حتی در بحث نقض آتش بس (که به کرات توسط ارمنستان صورت می گرفته است و آذربایجان هم پاسخ می داده است) هنوز به جایی نرسیده است.

 

واژگان کلیدی: امریکا ، جمهوری آذربایجان، روابط امریکا با جمهوری آذربایجان، همکاری امریکا با جمهوری آذربایجان

 

Share