کتاب «دیپلماسی و امنیت ملی در خاورمیانه:۱۳۹۵ »تالیف دکتر سید سلمان صفوی و همکاران از سوی مرکز بین المللی مطالعات صلح منتشر شد.
مرداد ۲۲, ۱۳۹۶ – ۴:۰۲ ق.ظ |

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 دیپلماسی و امنیت ملی دو مولفه اصلی سپهر سیاسی هر کشور و منطقه است. تحلیل رویدادهای سیاسی و امنیت ملی کشورهای آسیای غربی در سال ۱۳۹۵ در یازده فصل …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آفریقا, سومالی, گفتگو

بحران های عمده سومالی – گفتگو با مبارک هنیه

نگارش در فروردین ۱۹, ۱۳۹۶ – ۶:۲۰ ق.ظ
بحران های عمده سومالی  – گفتگو با مبارک هنیه
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

سومالی کشوری مسلمان و در منطقه شاخ آفریقا قرار دارد. در چند دهه گذشته این کشور با بحرانهای مختلف سیاسی و امنیتی و… دست به گریبان بوده است. در سال های اخیر هم بحران گرسنگی بر دامنه بحران های سیاسی و امنیتی در این کشور افزود. این امر بهانه ای شد تا در گفتگویی با مبارک هنیه تحلیلگر کنیایی مسائل آفریقا به بررسی تداوم و عدم حل بحران در این کشور مسلمان بپردازیم:

واژگان کلیدی: بحران، عمده، سومالی، پونتلند، سومالی لند،

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مهمترین بحران های کنونی سومالی چیست؟

سومالی کشوری بسیار مهم به لحاظ استراتژیک است که در راه مهم دریایی باب المندب قرار دارد و علاوه بر آن کشوری نفت خیز است و حتی از لحاظ منابع انرژی و ذخایری که دارد، بر اساس برآوردها در آینده منبع مهم نفت در شرق آفریقا خواهد بود که کشورهای غربی خصوصا آمریکا و انگلیس چشم طمع به کشور سومالی دوخته اند. در این میان از لحاظ مسائل سیاسی داخلی تا حدودی توانسته است موفق شود، زیرا مجلس سومالی تشکیل شد و چند وقت پیش رئیس جمهوری انتخاب شد که قبلا مقیم آمریکا شد.( به دلیل وجود بحران در سومالی نمی توانند به طور مستقیم رئیس جمهور را انتخاب کنند و توسط نمایندگان مجلس انتخاب می شود.) این رئیس جمهور تا حدودی توانسته است ثبات نسبی را به سومالی برگرداند. اما هنوز این کشور با مشکلات نظامی رو به روست. نیروهای موجود حافظ صلح آفریقا هنوز نتوانسته اند به طور کامل بر الشباب پیروز شوند و حتی در پایتخت بمب گذاری میکند.. این ها تقریبا هر هفته به طور میانگین به سومالی حمله می کنند. با وجود نیروهای حافظ صلح آفریقا به نظر می رسد که کشور سومالی به یک نیروی امنیتی داخلی نیاز دارد که بتوانند جلوی الشباب بایستند. گروه الشباب در حال حاضر جنگ چریکی و با لباس شخصی عملیات خود را انجام می دهند. نیروهای ارتشی تا حدودی می توانند با الشباب مقابله کنند و نیاز به تقویت دارند. اما خود مردم با همکاری نیروهای سومالی می توانند با الشباب مقابله کنند. روش فعلی تا حدودی می تواند این گروه را تضعیف کند اما نمی تواند آن ها را نابود کند. بنابراین نیاز به اصلاح روش مقابله الشباب دارد و نیاز است که در این روش مقابله بازنگری شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: پونتلند و سومالی لند تا چه حدی در تداوم بحران در این کشور نقش داشته اند ؟

این مسائل باید از زاویه تاریخی دیده شود. بعد از انقلاب سومالی در سال 1992 نوعی خودمختاری به دست آورد و مردم آن منطقه به این دلیل که از مرکز سومالی دور بودند تا حدودی از این جنگ که در جنوب سومالی به وقوع پیوست، مصونیت داشتند. به خصوص به این خاطر که بین سومالی، منطقه سومالی لند پونتلند هست. منطقه سومالی لند ریشه ای استعماری دارد. قبلا بخش جنوب سومالی و مرکز تحت استعمار ایتالیا بود و منطقه سومالی لند تحت استعمار انگلیسی ها بود. منطقه سومالی لند بعد از آغاز جنگ سومالی در سال 1992 به دلیل این که تحت استعمار انگلیس خواهان استقلال و مشروعیت بین المللی بودند. پس می توان گفت به طور غیر مستقیم هنوز اثرات و دخالت استعمارگران در آفریقا باعث می شود، کشور سومالی کشوری واحد نماند. در حالی که کل سومالی یک زبان و یک دین دارند. آن ها پیرو دین مبین اسلام هستند. بنابراین وجود این دو منطقه سومالی لند و پونتلند که به عنوان دولت خودمختار است، می توانند منجر به تضعیف کشور سومالی شوند تا به عنوان یک کشور بزرگ و قوی ظهور نکنند. این جدایی را فعلا نمی توان مشاهده کرد، اما به دلیل این جنگ کشورهای استعماری این فرصت را ایجاد کرده اند که سران قبیله ای را تشویق کنند و آنها استقلال سومالی لند و خودمختاری پونتلند را اعلام کنند. این موضوع برنامه ای طولانی مدت است. زیرا پونتلند و سومالی لند دقیقا در شاخ آفریقا هستند، خصوصا سومالی لند در نزدیکی باب المندب است که محل اتصال کشورهای آسیا و آفریقا به سوی اروپاست. سومالی لند دقیقا همسایه جیبوتی است. بنابراین به لحاظ استراتژیک تکه تکه کردن یا بالکانیزه کردن کشور سومالی یک استراتژی طولانی مدت توسط استعمارگران است که بعد از جنگ 25 ساله، یک سومالی ضعیف باقی بماند و این به نفع کشورهای غربی و استعمارگران است که از ابتدا با یک سومالی واحد مخالف بودند. زیرا در منطقه ای بسیار استراتژیک قرار دارد. به علاوه دو منطقه سومالی لند و پونتلند قراردادهای نفتی و گازی را بدون توجه و اجازه دولت مرکزی سومالی امضا کردند که این نشان دهنده آن است که کشورهای غربی به دنبال تکه تکه کردن سومالی هستند که نفت را از این کشور خارج کنند. این موضوع منشا تنش است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به پیوند و همکاری جنبش الشباب در سومالی با القاعده، در واقع توان و پتانسیل القاعده در سومالی تا چه حدی است؟

در مورد پیوند القاعده و الشباب باید گفت که این پیوند خیلی طولانی است و به زمان بن لادن برمی گردد. این پیوند از آن زمان بوده است و در واقع القاعده الهام بخش برای تروریست های الشباب بوده است و آن ها به خاطر این پیمان ها توانسته اند از طریق تزریق منابع مالی القاعده، جایگاه سومالی را در منطقه تقویت کنند. گروه هایی در منطقه به این گروه تروریستی کمک کرده اند، البته در حال حاضر در آفریقا یک شکاف وجود دارد که شاخه ای از الشباب، با گروه تروریستی و تکفیری داعش بیعت کرده است و بعضی از عناصر الشباب بیعت با گروه القاعده دارند. به نظر می رسد که بیشتر این شکاف بیشتر شکاف نسلی است که افراد مسن تمایل به روابط با القاعده دارد. اما افراد جوان به الشباب تمایل دارند که با گروه داعش همکاری کنند. حتی در کشورهای دیگر چون کنیا نیز نیروهای امنیتی جوان ها را دستگیر کرده و آن ها را متهم به همکاری با داعش و الشباب کرده اند. برخی از آن ها نیز در راه سومالی دستگیر شده اند. این شکاف نسلی باعث شده است که برخی از عناصر این گروه به داعش بپیوندند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: دولت کنونی سومالی تا چه حدی در حل بحران های غذایی، سیاسی و امنیتی این کشور نقش مهمی داشته است؟

در حال حاضر کشور سومالی با یک بحران جدی مواجه است. البته این مشکل قحطی فقط مخصوص سومالی نیست، کلا از نیجریه تا یمن، میلیون ها نفر با بحران غذا مواجه هستند. کشورها به خاطر جنگ و … ایجاد شده است. حتی یک سری از کشورهای منطقه مانند کنیا و تانزانیا هم با بحران غذا مواجه هستند، اما به دلیل این که دولت مرکزی قوی دارند، توانسته اند که با مشکل رو به رو شوند. اما در سومالی حدود 6 میلیون نفر یعنی حدود 54 درصد از سومالیایی ها با کمبود غذا مواجه هستند. در حالی که دولت مرکزی هیچ توانی ندارد که این بحران غذایی را حل و تنها کاری که می توانند کند درخواست کمک بین المللی است. حتی به لحاظ آمار و رسیدن به مناطق بحران زده هیچ قدرتی ندارند که به دلیل عدم وجود دولت مرکزی قوی و از طرف دیگر وجود گروه الشباب در برخی مناطق بحران زده است، به این لحاظ این کشور لزوما نیاز به کمک بین المللی دارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه شما وضعیت آینده سومالی به چه سویی حرکت خواهد کرد؟

با این حال در مورد آینده سومالی باید گفت که سومالی آینده مبهمی دارد و آینده روشنی برای این کشور متصور نیست. به این دلیل که سومالی به عنوان یک کشور در آینده به چند کشور سومالی لند پونتلند و سومالی مرکزی تقسیم خواهد شد. متاسفانه آینده سومالی به این صورت است. این وضعیت می تواند تغییر کند، اگر رهبران سومالی به آرمان های استقلال این کشور پایبند باشند و هشیارانه عمل کنند و متوجه باشند که استعمارگران هدف شومی علیه این کشور دارند. این هدف شوم تقسیم کردن این کشور و غارت کردن منابع این کشور و نابودی دین مردم در سومالی است. مردمان سومالی باید به دین اصلی خود که اسلام ناب محمدی شافعی است، برگردند. نه اسلام وهابیت با منشا استعمارگران برگردند. بنابراین به نظر می رسد که سومالی آینده خیلی مبهمی دارد و این امر بستگی دارد که رهبران این کشور چه خط مشی ای را اتخاذ خواهند کرد.

Share