فروردین ۲۰, ۱۴۰۰ – ۳:۴۱ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
 پژوهشگر ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح -IPSC

ژئوپلیتیک جنسی به یکی از موارد اساسی و پایه ای از روابط بین انسان ها یعنی رابطه میل جنسی با قدرت و سیاست و کنش های ناشی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, امارات متحده عربی, خاورمیانه, خلیج فارس, گزیده ها, مقالات

اهداف و چشم انداز برنامه فضایی امارات

نگارش در اسفند ۶, ۱۳۹۹ – ۴:۵۶ ق.ظ
Share

فاطمه خادم شیرازی

پژوهشگر و مدرس دانشگاه

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

حوزه فضا یکی از عرصه های کسب قدرت، بازیگران جهانی است، که به آنها امکان شکل گیری مناطق و نقاط استراتژیک ،گسترش نفوذ و دگرگونی را در این حوزه می دهد. لذایکی از مؤلفه های راهبردی برای کسب قدرت ، حوزه فضا می باشد. افزایش سرمایه گذاری در زمینه تخصص و فناوری فضایی ،به قدرت های جهانی امکان می دهد که در ابعاد سیاسی، اقتصادی، و خصوصا، نظامی و امنیتی، حوزه  های مختلف نفوذ خود را افزایش دهند.

فناوری فضایی چون کاربرد ماهیتی دوگانه ای دارد؛ می توان از آن ها هم در اهداف صلح آمیز وهم نظامی استفاده کرد.لذا سیستم های مبتنی بر بهره مندی از فضا ، به اندازه امنیت ملی و دست یابی به دریاهای آزاد ،برای دولت ها اهمیت دارد.

شاید بتوان گفت برنامه های فضایی قدرت ها  در زمینه تولید منطقه استراتژیک در حوزه ی ماهواره ها ، مدارها و پدیده های طبیعی موجود در فضا، از ابتدا ماهیت نظامی داشته است. اهداف دفاعی و نظامی مهم ترین سبب توسعه فناوری فضایی است، وبخش مهمی ازاین ماهواره هاعملکرد نظامی و جاسوسی دارند. می توان قدرت شناسایی و رهگیری فوق العاده بالای ماهواره ها، در سیستم های دفاع موشکی ازجمله تشخیص دقیق پرتاب موشک ها، حرکت کشتی ها و زیردریایی ها و جابجایی ادوات و تجهیزات نظامی ، عامل توجه دولت هابرای ایجاد قدرت و تأمین امنیت بیشتر دانست.زیرا این تسلیحات فضایی می توانند در جهت انهدام موشک های بالستیک و زمینی نیز به کار روند.

بنابراین نگرانی تسلیحاتی شدن فضا برای دولت ها ، و احتمال هدف قرار گرفتن ابعاد امنیت نظامی و حفظ تمامیت ارضی کشورشان ، به یک حوزه مهم برای دفاع از امنیت و منافع ملی تبدیل شده است.

آمریکا در حال اداره کردن حدود نیمی از تمام ماهواره‌های نظامی جهان باهزینه سالانه بیش از 20 میلیارد دلار روسیه با بیش از 150 ،چین 300 ،اروپا، ژاپن، هند ،اسرائیل و دیگر کشورها با 700 ماهواره فعال در فضا رقابت می کنند.

گردش 2000ماهواره که15 درصد آن ها دارای کاربرد مستقیم نظامی و بقیه نیز با کاربرد چندمنظوره از جمله توانایی استفاده نظامی دارد، کشورهای کوچک و ذره ای رابه سمت این تکنولوژی فضایی کشانده است.

دولت امارات که متکی بر اقتصاد نفتی است طی سال‌های اخیر سرمایه گذاری بالایی در بخش علم و فناوری  فضایی کرده است. امارات تلاش دارد با چرخش اقتصادی نفت محور به اقتصاد دانش بنیان ، نیروی مدیریتی قدرتمندی در زمینه عملیات فضایی در خاور میانه تبدیل شود.

امارات از سال ۲۰۰۹ با یک شرکت کره جنوبی در قالب همکار یک ماهواره به فضا ارسال کرد.امارات در سال 2018 اولین  ماهواره داخلی برای رصد زمین به نام خلیف‌ست ، را به فضا پرتاب کرد.پرتاب کاوشگر” مسبارالأمل “که به ماموریت مریخی امارات نیز مشهور شده است، نخستین مأموریت میان  سیاره‌ای امارات در نزدیکی به مدار سیاره سرخ است. این ماموریت بر اتمسفر و آب و هوای مریخ متمرکز است.

امارات با هزینه۲۰۰ میلیون دلار ، هدف کشورش را علاوه برکمک به محققان سراسر جهان ، برای آگاهی از تغییرات هوایی در سیاره سرخ ، امید به جوانان برای آینده توصیف کرد.ابزارهای اصلی مسبارالأمل توسط دانشگاه‌های آریزونا و کلرادو ، و طراحی و ساخت مدارگرد نیز با مشارکت چند دانشگاه خارجی ، و ساخت پرتاب و پرتاب گر هم متعلق به ژاپن است. سبک همکاری امارات با این دانشگاه‌ها در قالب مشارکت بوده است .

اما به نظر می آید امارات اطلاعات فضایی را با هدف نفوذ بر کشورهای عربی و خصوصا ترکیه و دگرگون سازی افکار عمومی مردم کشورش مطرح کرده،و بیشتر در صدد یک تبلیغات سیاسی در منطقه برای نشان دادن قدرت است. همزمانی قدرت نمایی از اهداف فضایی ترکیه، و پرتاب ماهواره امارات ، نشانه رقابت این دو کشور برسرقدرت است.قدرت نمایی دیگر امارات ، همزمانی فرود کاوشگر در فوریه سال ۲۰۲۱ به سیاره سرخ با پنجاهمین سالگرد تاسیس امارات متحده عربی ،وجودتبلیغات سیاسی این کشور را پررنگ تر می کند.

امارات تلاش دارد باپرتاب موفق مریخ نورد ، باعث چرخش سیاسی منطقه به قدرت و جایگاه او در قاره آسیا در صنعت فضایی شود،و به یکی از پیشگامان قدرت و توسعه در خاورمیانه تبدیل شود .

گرچه چین، هند، کره جنوبی و ژاپن در راس هرم انقلاب چهارم صنعتی در آسیا قراردارند،اما هزینه های این تکنولوژی بسیار سنگین است و استقبال ژاپن و آمریکا از پیوستن کشوری چون امارات که دارای سرمایه مازاد می باشد ،طرح های فضایی  آن ها را زودترعملیاتی  می کند. گویا تهیه کنندگی فضایی سهم امارات است.

بدون تردید دستیابی به فن آوری فضایی معیاری برای سنجش سطح پیشرفته بودن کشورها است،اما تحسین  کشورهای قدرتمندی چون چین، هند، کره جنوبی، ژاپن و روسیه، آمریکا و اتحادیه اروپا از امارات، بدون هیچ گونه دخالتی در ساخت کاوشگر مریخ نورد، بیشتربابت پرداخت هزینه‌هایی است که توسط امارات  به سازندگان و دارندگان صنعت فضایی آمریکا و ژاپن  پرداخت کرده است. 

چشم انداز

بنظر می رسد امارات کشوری است که از طرف کشورهای پیشرفته به دلیل داشتن ثروت برای حمایت از فناوری فضایی انتخاب شده است.

کشورهای پیشرفته قصد دارند از تسلیحات نظامی فضایی برای پیشرفت اقتصادی خود بهره مند شوند. اقتصاد فضایی رقابت را به عرصه محتوا می کشاند به گونه ای که  کشورهای قدرتمند بر زیرساخت‌های ارتباطی هر کشوری دسترسی پیدا کرده،و قادر خواهند بود مسیر اتفاق هارا مشخص کنند.لذامشارکت دادن امارات ،علاوه بر تامین هزینه های پژوهش های فضایی، می تواند پایگاه  مهمی در خاورمیانه در غیاب آمریکا برای کنترل منطقه باشد.

لذا کمک به دست‌یابی فناوری محدود فضایی یکی از انگیزه های کشورهای پیشرفته فقط برای افزایش قدرت ملی ، وشناخت کارکردهای این نوع فناوری در حوزهاقتصادی  امارات است که بتواند نظارت و کنترل بر محیط زیست ،وگردش‌‌گری فضایی این کشور راتحت تاثیر قرار دهد،و بستری مناسب برای کسب درآمددر ُبعد اقتصادی قدرت ملی شود. در ُبعد فرهنگی نیزبا گسترش تبلیغات، از طریق ارسال برنامه‌های تلویزیونی،رادیویی و ماهواره‌های مخابراتی امارات را در سطح جهانی مطرح کند.

در ُبعد امنیتی و نظامی نیزبنظر می رسد آمریکا در صدد است با عادی سازی روابط امارات با اسرائیل ، و بستن قرار داد بین دو کشور در حوزه امنیتی با کمک اسرائیل ، بر اطلاعات امنیتی و دفاعی  کشورهای حوزه خلیج فارس تسلط پیدا کند.

حضور و حمایت امارات در تسلیحات نظامی فضایی با قراردادهایی که با اسرائیل برای فن آوری بسته است ، در آینده به چالش های امنیتی فضا در منطقه منجر خواهدشد. امارات همچنین عرصه رقابت فضایی بین کشورهای قدرتمند خواهدشد ،وکشورهای فعال رقابت های فضایی مانند رقابت های زمینی و دریایی،هرگز رقابت را به دیگران واگذار نخواهند کرد. اگر تسلیحات فضایی  در خاورمیانه گسترش و تقویت شود، تست های انفجاری حاصل از رقابت ها سبب افزایش  زباله‌‌های فضایی شده و تهدیدی برای استفاده صلح‌آمیز از فضا خواهدشد.

واژگان کلیدی: اهداف ، چشم انداز، برنامه فضایی، امارات، فاطمه خادم شیرازی

Share