کتاب «دیپلماسی و امنیت ملی در خاورمیانه:۱۳۹۵ »تالیف دکتر سید سلمان صفوی و همکاران از سوی مرکز بین المللی مطالعات صلح منتشر شد.
مرداد ۲۲, ۱۳۹۶ – ۴:۰۲ ق.ظ |

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 دیپلماسی و امنیت ملی دو مولفه اصلی سپهر سیاسی هر کشور و منطقه است. تحلیل رویدادهای سیاسی و امنیت ملی کشورهای آسیای غربی در سال ۱۳۹۵ در یازده فصل …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, عربستان, لبنان, مقالات, مقالات تحلیلی

آینده و چشم انداز روابط دو سویه عربستان و لبنان

نگارش در اردیبهشت ۲, ۱۳۹۶ – ۵:۴۸ ق.ظ
آینده و چشم انداز روابط دو سویه عربستان و لبنان
Share

 

دکترحسین آجرلو

کارشناس مسائل لبنان

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

موافقان و مخالفان ریاض در لبنان

 در منطقه خاورمیانه دو جریان اصلی محافظه کار و دیگری جریان مقاومت وجود دارد. این دو جریان اصلی وارد لبنان نیز شده اند. در لبنان تداوم این دو جریان را می توان در جریان چهارده مارس و جریان هشتم مارس مشاهده کرد. این جریان ها بعد از ترور آقای رفیق حریری مطرح شد. ایشان در چهاردهم فوریه 2005 ترور شد و در آن زمان حجمه وسیعی علیه نظام سوریه شکل گرفت. در روز هشتم مارس سال 2005، یعنی نزدیک به یک ماه بعد از ترور آقای حریری، اجتماعی وابسته به مقاومت برای حمایت از سوریه شکل گرفت و در نهایت یک هفته بعد، یعنی در روز چهاردهم مارس، اجتماعی از طرف طرفداران عربستان سعودی و مخالفین گروه مقاومت شکل گرفت.

این دو اجتماع باعث شکل گیری دو جریان اصلی در سال 2005  (که به شدت در مقابل هم قرار گرفتند) شد. در حقیقت جریان هشت مارس در امتداد جریان مقاومت منطقه خاورمیانه و غرب آسیاست و جریان چهارده مارس در امتداد محور محافظه کار است. با وجود این، بعد از سال ها ریزش ها و رویش هایی در لبنان شکل گرفت. در وضعیت کنونی احزاب لبنان و جریان های سیاسی در این کشور را دو جریان اصلی شیعی (حرکت عمل و حزب الله لبنان) و همچنین جریان آزاد ملی به رهبری میشل عون و همچنین احزاب کوچک تری که در میان اهل سنت و شیعیان در طیف جریان هشت مارس هستند، تشکیل می دهند. همچنین بیشتر جریان های چپ و ملی گرا به جریان هشت مارس گرایش دارند. اما در مقابل جریان های مهمی مانند “االمستقل” آقای حریری و جریان های لبنانی وابسته به آقای “سمیر جعجع” و همچنین “کتائب لبنانی” در جریان چهارده مارس حضور داشته و احزاب کوچکی هم به عناوین مختلف در این جریان حضور دارند. در این حال باید دانست که در کل یک جریان میانه در لبنان هم در مقاطع مختلف تغییر جهت می دهد. به عنوان مثال از این نوع احزاب می توان به جریان حزب سوسیالیست ترقی خواه آقای جنبلاط اشاره کرد.در واقع ایشان با تغییر در این دو جریان نگذاشته است یک جریان بتواند قدرت را به دست گیرد. وی تعادل این دو جریان را به هم ریخته است به طوری که هیچ کدام نمی توانند قدرت را به دست بگیرند. با توجه به این تحولات می توان گفت که در جریان چهاده مارس، حزب القوات لبنانی، جماعات اسلامی، گروه های مختلف جریان های راست گرا و عرب گرا ، دو جریان اصلی حزب الله لبنان و حرکت عمل و جریان آزاد ملی در مقابل سیاست های عربستان سعودی قرار دارند. اما جدی ترین و موافق ترین گروه با عربستان سعودی را می توانیم جریان المستقبل بنامیم. به عقیده بسیاری از کارشناسان این حزب عامل اجرای سیاست های ریاض در بیروت بوده است و به طور مطلق مخالف حزب الله لبنان می باشد. اما بقیه گروه ها سعی می کنند روابط خود را با عربستان سعودی و ایران را معتدل کنند؛ اما در کل در جناح گیری سعی کرده اند تعادل را حفظ کنند. برای مثال، حرکت عمل روابطی با عربستان سعودی دارد و سعی کرده است که روابط را به سمت دشمنی نکشد.

چالش ها و فرصت های روابط لبنان و عربستان سعودی

لبنان و عربستان سعودی هیچ گونه روابطی که چالش و فرصتی داشته باشد، ندارند. لبنان دارای دولتی ضعیف بوده و قدرت در این کشور وابسته به خارج است، و تا زمانی که جریان های وابسته به عربستان سعودی در لبنان وجود دارد، (به خصوص جریان های اهل سنت و مسیحی طرفدار حضور سنی ها) باعث می شود که قدرت ریاض در لبنان حفظ شود و این امر برای عربستان سعودی یک فرصت است.

در این میان هر چند تداوم بحران کنونی در سوریه فضا را برای نفوذ عربستان سعودی در لبنان ایجاد کرده است، اما وجود چالش هایی چون  قدرت روزافزون حزب الله و جریان هایی مرتبط با جمهوری اسلامی ایران در لبنان به گونه ای است که به نظر می رسد با تثبیت نظام سوریه، چالش عربستان سعودی در لبنان جدی شده است و با ورود مجدد سوریه به تحولات لبنان، دولت عربستان سعودی با چالش جدی تری رو به رو خواهد بود.

آینده و چشم انداز روابط دو طرفه عربستان و لبنان

 چشم انداز روابط دو طرفه عربستان و لبنان بستگی به دولت حاضر در قدرت در لبنان خواهد داشت. هر چقدر دولت های طرفدار عربستان سعودی در بیروت، قدرت سیاسی داشته باشند؛ عربستان سعودی از آن ها حمایت خواهد کرد و برای تضعیف جریان های مخالف خود هزینه هایی خواهد کرد تا اعتبار سیاسی کسب کنند. اما اگر مانند چند سال اخیر، جریان هایی طرفدار دولت سوریه به قدرت رسند، به نظر می رسد که حضور عربستان سعودی در این کشور کمرنگ خواهد شد و کمک های ریاض نیز به تبع کمرنگ خواهد شد. اما این موضوع را نیز باید در نظر داشت که عربستان سعودی با تمام تلاش های چند سال اخیر به هیچ عنوان نتوانسته لبنان را در محافل بین المللی با خود همسو کند و دولت حاکم بر لبنان به دلیل ساختار پیچیده دولت، همسو با عربستان عمل نکرده است. در حقیقت آینده روابط این دو کشور، حضور و بروز قدرت های طیف های همسو با عربستان سعودی در ساحت سیاسی لبنان است.

واژگان کلیدی: اهداف، سعد حریری ، سفر ، عربستان سعودی، المستقبل، بیروت ، ریاض

Share