January 17, 2022 – 5:19 am | Comments Off on استراتژی قدرت دریایی چین

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

در گزارش سیاسی که در پاییز 2012، دبیرکل سابق حزب کمونیست چین، هو جینتائو، به هجدهمین کنگره ملی حزب کمونیست چین ارائه کرد، تاکید داشت:« ما …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گفتگو

گولن و نگاهی به نقش و نفوذ در ترکیه نوین -گفتگو با دکتر افشار سلیمانی کارشناس مسائل بین المللی

نگارش در May 31, 2012 – 5:19 pm
گولن و نگاهی به نقش و نفوذ در ترکیه نوین  -گفتگو با دکتر افشار سلیمانی  کارشناس مسائل بین المللی
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC


 

فتح اله گولن و پیروان وی در ترکیه نوین و ساختارهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و رسانه ای نقشی برجسته دارند. نقشی که در سالهای گذشته مورد تاکید بسیاری قرار داشته است. در این میان با توجه به نقش و نفوذ این جریان در ترکیه برای بررسی و واکاوی بیشتر نقش و نگاه این گروه به گفتگویی با دکتر افشار سلیمانی کارشناس مسائل بین المللی و ترکیه پرداخته ایم:

 

واژگان کلیدی: گولن، نفوذ ، ترکیه، احزاب ، عدالت و توسعه، سیاست داخلی


 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا می توان اختلاف نظرهای جدی بین یاران و همفکران رجب طیب اردوغان و فتح اله گولن در نظر داشت ؟

بنظر می رسد تا زمانی که گولن صرفا در حوزه فرهنگی، علمی ،آموزشی و اقتصادی فعال است و وارد حوزه سیاسی به معنای رقابت برای نیل به قدرت ورود نیافته اختلاف قابل توجهی میان این دو پدید نیاید. امکانات گولن یک عامل پشتیبانی مهمی برای اردوغان و یارانش در راستای افزایش رضایتمندی مردم ترکیه و حمایتهای اردوغان از فعالیتهای گولن سبب گسترش هرچه بیشتر فعالیتهای او و ارتقاء کمی وکیفی اقدامات او خواهد بود که خوشحالی و رضایت خداوند که گولن به قول خویش درپی آنست را به ارمغان خواهد آورد. برخی احتمال می دهند که میان جماعت گولن و حزب عدالت وتوسعه در آینده رقابتی رخ خواهد داد. از جمله امید فرات نویسنده و سیاستمدار کرد اخیرا در گفتگو با پابگاه تحلیلی تی 24 در خصوص موقعیت سیاسی فعالان دینی در مناطق کردنشین ترکیه گفت:” تصور عمومی این است که جنوب شرقی ترکیه در دست اردوغان و پ.ک.ک است؛ اما بررسی واقعیت عینی این مناطق نشان می دهد که هم حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان و هم پ.ک.ک و حزب صلح و دموکراسی به رهبری اوجالان رقبای اسلامی قدرتمندی دارند که عبارتند از جماعت فتح الله گولن، سازمان دینی مشهور به مستضعف لر، طریقت های عرفانی و چندین گروه دیگر که اغلب آنان نه اردوغان و نه اوجالان را قبول ندارند.”

فرات در ادامه می گوید:” به باور من حزب عدالت و توسعه در انتخابات بعدی در مناطق کردنشین کاهش آرای خود را خواهد دید و علاوه بر آن پ.ک.ک و حزب صلح و دموکراسی نیز با سیاست های کهنه و تکراری خود نمی توانند اعتماد مردم را جلب کنند، اما گروه های اسلامی و به ویژه گروه مستضعف لر، آرام آرام رشد می کند و حزب اسلام گرایان کردستانی هم در راه است و با این اوصاف باید اسلام را در این مناطق رقیبی جدی برای پ.ک.ک در نظربیاوریم و با توجه به اختلافات مشی دینی روحانیون شافعی و حنفی، مردم این مناطق هم غالبا روز به روز به حزب عدالت و توسعه نومیدتر شده و از گروه های اسلامی کُردی دفاع می کنند.”

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: دولت باغچه لی، رهبر حزب حرکت ملی بطور مداوم از نقش این گروه در رخدادهای ترکیه سخن به میان می‌آورده این ادعاها تا چه اندازه می‌تواند صحت داشته باشد؟

با توجه به واکنشهای مثبت دولت کنونی ترکیه  نسبت به فعالیت نورجی ها در این کشور و عدم ایجاد مانعی در برابر این فعالیتها درعرصه های فرهنگی و اقتصادی از سوی نهادهای دولتی و ایجاد بسترهای امن و مناسب برای فعالیتهای جماعت گولن  به نظر می رسد گروه گولن نقشی ایجابی و موثر در ساختار دولت ترکیه دارد. هرچند ممکن است مخالفان اردوغان وگولن درخصوص میزان این نقش بزرگ نمایی کرده و درصدد مسموم کردن بخشی از افکارعمومی و تحریک غربیها باشند. نکته ای که حائز اهمیت است این است که با توجه به شناختی که از شخصیت رجب طیب اردوغان از حیث سیاسی و تیزهوش بودن حاصل شده بعید است که طرفداران گولن از آن چنان نفوذی در ساختار دولت ترکیه برخوردار باشند که برای دولت این کشور بحران آفرین شوند. بنظر می رسد اردوغان از توانمندیهای گولن در راستای تحکیم هرچه بیشتر خود و حزبش بهره می برد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه جماعت فتح الله گُولن به احزاب و  اندیشه هایی مانند حزب حرکت ملی و حزب جمهوری خواه خلق چیست؟

از سخنان و رفتارهای گولن چنین برمی آید که او با لاییسیته مخالف است. احزاب حرکت ملی و  جمهوری خواه خلق نه تنها با دخالت دین در سیاست مخالفند بلکه با فعالیت گروهها دینی نیز مخالفند .بگونه ای که رهبران احزاب فوق حتی نسبت به حضور دین در ساحت زیست فردی هم عقیده محکمی ندارند و از دید آنها در ساختار دولتی ترکیه کسانی که  رفتار دینی (نماز خواندن ، باحجاب بودن )  دارند نباید بکارگرفته شوند. گولن با این احزاب در مورد عدم دخالت دین درسیاست همفکر است، اما در مورد دوم که مثالش اشاره شد موافق آنها نیست. لذا گولن را بیشتر باید سکولار دانست و از این حیث حزب عدالت وتوسعه با گولن دارای تشابه عقیده است. از این منظر نیز گفته می شود که دولت کنونی ترکیه تحت تاثیر اندیشه های گولن قراردارد. از منظر دیگر نیز گولن با عقاید احزاب مورد اشاره موافق نیست. در حالی که گولن به توسعه همکاری ترکیه با کشورهای اسلامی و مسلمانان توامان با گسترش مناسبات ترکیه با غرب بویژه آمریکا تاکید دارد احزاب مذکور بیشتر به همگرایی با غرب تاکید دارند. از این نقطه نظر هم دولت کنونی سیاست خارجی مورد پسند گولن را پیگیری می کند .

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش و میزان تاثیر «فتح الله گولن»  در فضای رسانه ای ترکیه را چگونه مورد تحلیل و بررسی قرار می دهید؟

 فتح الله گولن از امکانات رسانه ای وسیعی برخوردار است. علاوه بر روزنامه های زمان ترکی با بیش از یک میلیون شمارگان روزانه( که کاملا از دولت حاکم حمایت می کند) و زمان انگلیسی، مجله آکسیون، مجله سیزینتی ،شبکه های تلویزیونی اس تی وی و اس تی وی خبر، سامان یولو و سامان یولو خبر، دنیا تی وی به زبان کردی و ایستگاههای رادیویی در راستای اهداف او فعالیت می کنند. شبکه های تلویزیونی جماعت فتح الله گولن در ترکیه ای که بیش از ۱۰۰ کانال تلویزیونی محلی و سراسری دارد، بیش از دیگران موازین اخلاقی را رعایت می کنند و به این دلیل نیز توجه مردم را به خود جلب می کنند. گولن به کمک این شبکه های تلویزیونی موفق شده با توده های مردم ارتباط برقرار کند، مزید با کانالهای مذکور پایگاه اینترنتى گولن به دوازده زبان فعال است. او به طور طبیعی کوشیده با چنین اقداماتی اوضاع فکری، ایدئولوژیکی و بعد از آن شرایط سیاسی را تحت تاثیر اندیشه های خویش قرار دهد. عملکرد جماعت او با استفاده از ابزاز مذکور، در این تاثیرگذاری ها از جماعت های دیگر پیشی گرفته است.

در بررسی ها مشاهده می شود هنگامی که تحریکات محافل لاییک علیه دولت اردوغان افزایش یافت، جماعت گولن با تمام امکانات رسانه ای خود به حمایت از اردوغان برخاست. البته این حمایت را نمی توان مداوم دانست. هر دو طرف در موضعگیری های خود در مواجهه با طرف مقابل جانب احتیاط را مراعات می کنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جماعت فتح الله گولن چه نقشی در ساختارهای اقتصادی ، مالی  و فرهنگی در ترکیه دارند؟

پس از دهه 1990 میلادی، برخی از شرکتهای سرمایه داری که با استفاده از ارزشهای اسلامی و محافظه کار وارد عرصه ی رقابت های اقتصادی شده بودند، رشد فزاینده ای به خود گرفته و در میان گروه های بزرگ سرمایه ای کشور جا باز کردند. شرکتهای سرمایه داران مسلمان واتحادیه تجار و صنعتگران سازماندهی شدند. هویت اقتصادی، فرهنگی و اسلامی شکل گرفت و ضمن بهره گیری از امکانات فرهنگ اسلامی و منابع سرمایه ای، به سرعت توسعه یافت. جریان سرمایه داری اسلامی، با ایجاد پیوند استراتژیک بین اندیشه ی اخلاق سنتی و بازار آزاد، توسعه و  رشد اقتصادی را به عنوان فرصتی که جهانی شدن برای آن فراهم کرده بود، غنیمت شمرد و به سوی توسعه ی روابط سرمایه ای بین المللی متمایل گشت. حرکت اسلام گرا، در مبارزه با جریان چپ گرا و تلاش جناح های سرمایه داری برای سازماندهی مجدد، به عنوان یکی از جایگزین های آن مطرح گردید. در چنین شرایطی حزب عدالت و توسعه، با اولویت دادن به مأموریت از سوی این حرکت، در صحنه ی سیاسی ظهور کرد.

جنبش فتح‌الله‌گرا، هم به عنوان حرکتی دینی و هم به عنوان حرکتی سرمایه‌ای، فعالیتهای گروههای سرمایه اسلامی در قالب هولدینگ‌ها، به کسب تاثیرگذاری بسیار گسترده و با ویژگی بین المللی نائل آمده است.» کاپیتالیستهای جماعت (TUSKON) و نیز MÜSİAD  که در سال 2008 حدود 3000 عضو داشته و با ادامه فعالیت در بیش از 3000 محل کار، مالک 6 تا 8 درصد از سهام GSMH شده و  میزان 5/11 درصد از صادرات را به خود اختصاص داده است.  بدین صورت، گولن نقش خود را در زندگی اقتصادی- اجتماعی بیش از پیش افزایش داده و با به حکومت رسیدن آ.ک.پ با استفاده از قدرت و امکانات دولتی در عرصه وسیع‌تری گسترش یافته است.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جنبش فتح الله گولن چه نگاهی به کردها و علویان ترکیه دارند؟

از مجموعه دیدگاهها ، رفتارها و اظهارات گولن و یارانش چنین برمی آید که گولن با اقدامات خشونت آمیز مخالف است. از دید او تروریست مسلمان نیست و اگر پ.ک.ک را گروه تروریستس بدانیم پس گولن با این گروه و اقداماتش مخالف است. اما با هرگونه فعالیت سیاسی آرام در چارچوب مردمسالاری موافق است. یکی از کانالهای متعلق به جماعت گولن در ترکیه به زبان کردی برنامه پخش می کند. بنابراین بنظر می رسد گولن با فعالیتهای فرهنگی وسیاسی آزادنه غیر خشونت آمیز کردها و سایر قومیتها و پیروان ادیان موافق است و در این راستا نیز تلاش نموده و ادامه می دهد.

در رابطه با رویکرد گولن به علویها دیدگاهی منفی مشاهده نمی شود . از آنجا که گفته می شود وی دوستدار مولا علی (ع) است و حتی نهج البلاغه را نیز به زبان ترکی ترجمه کرده است به نظر می رسد نگاه مخالفی به علویان ندارد و با توجه به تاکیدش بر دموکراسی اگر خود به تبلیغ علویت و تقویت علویان کمکی نکند دربرابر فعالیت آنها اصولا نباید ممانعتی ایجاد نمایند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به اندیشه های گولن  و فعالیتهای جریان وی در ترکیه  به نگاه شما برجسته ترین ویژگیهای اندیشه های گولن در ترکیه نوین چیست؟

آنچه که من از بررسی پیرامون اظهارات و عملکرد فتح الله گولن و نظرات ارائه شده در مورد وی به دست آوردم این است که :

1-گولن اندیشمندی مسلمان و واقع بین است و فرصتها و محدودیتها را می شناسد

2-اگر اهداف دیگری هم در سر داشته باشد حداقل تاکنون آشکارا به آن اشاره نکرده است . هر چند قبل از عزیمت به آمریکا باتهام مبارزه علیه لاییسته سه سال در زندان مانده بود، اما برغم اینکه نوار ویدئویی درمورد اظهاراتش علیه لاییسته وجود داشت این اتهام را نپذیرفت و به تبعیدی خودخواسته به پنسیلوانیا رفت.

3 -او با تروریسم مخالف است و به مبارزه از طریق دموکراسی معتقد است.

4- وی معتقداست پیروان همه ادیان باید فضای تبلیغ و آزادی بیان داسته باشند و دولت نباید محدودیتی برای آنان ایجاد کند.

5- تلاش گولن در راستای تربیت نسل مومن، آگاه ،عالم ، تکنوکرات است تا بتواند کمبودهای مسلمانان را در دینای کنونی در عرصه های علمی ،تکنولوژیکی ،فرهنگی وسیاسی پر کند تا مانع غلبه غربیها (یا مسیحیان ) بر مسلمانان شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مخالفان کنونی گولن در ترکیه چه جریان هایی هستند؟

مخالفان گولن چند دسته اند: گروهی او را به ضد لاییسیته  بودن ، عده ای اورا به حاکم کردن شریعت اسلامی در ترکیه ، برخی او را وابسته به آمریکا و تنی چند وی را اینکه در پی برقراری شبه امپراطوری عثمانی متهم می کنند . در ایران هم برخی او را ضد شیعه می دانند، اما بنظر می رسد او نه ضد شیعه است و نه طرفدار شیعه اما با دولت دینی مخالف است. در این حال گولن همه این اتهامات را رد میکند و خود را مسلمان ترک گرای سکولار دموکرات می داند.

 

Share