مهر ۱۷, ۱۴۰۰ – ۳:۰۶ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

در طول تاریخ، تسلط بر راههای دریایی زمینه ساز توسعه نامحدود اقتصادی و تجاری بوده است. آلفرد تیر ماهان(1914-1840)، ژئواستراتژیست مطرح ایالات متحده امریکا، که نیروی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آمریکا, مقالات, مقالات تحلیلی

گزارش ویکی لیکس، آیا حزب دمکرات اولین قربانی خواهد بود؟

نگارش در مرداد ۱۳, ۱۳۸۹ – ۱۰:۴۴ ق.ظ
Share

گزارش ویکی لیکس، آیا حزب دمکرات اولین قربانی خواهد بود؟

عطا بهرامی

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC
www.peace-ipsc.org


اقدام ویکی لیکس1 در انتشار بیش از 90 هزار صفحه اطلاعات محرمانه مربوط به جنگ افغانستان در 25 ژوئیه به بحث روز محافل سیاسی بین المللی و داخلی آمریکا تبدیل شده است. اگرچه محتوای این افشاگری جدید نبود و در باره آن از مدت ها پیش بحث های زیادی در جریان بود اما مستند شدن آنها به اسناد ارتش آمریکا مقامات کاخ سفید را شوکه کرد. این اولین بار نیست که مقامات کاخ سفید در برابر یک درز اطلاعاتی قابل توجه قرار می گیرند. آنها بارها در موقعیت های مشایهی قرار گرفته اند و جالب اینکه هر بار توانسته اند با خلق ماجرایی متفاوت همه چیز را به فراموشی بسپارند اگرچه افکار عمومی نسبت به گذشته حساس تر و دیرباورپذیرتر شده است.

جولیان اسانژ” در لندن به خبرنگاران گفت که این اسناد داستان ادامه دار کشتار را در جنگ افغانستان بیان می کند. این اسناد داستان جنگ افغانستان را در فاصله سال های 2004 تا 2009 بر اساس حوادث و اتفاقات روزانه روایت می کند. این ها اسنادی درباره یک حادثه خاص نیست بلکه راجع به یک روند است که بالاترین میزان تلفات جنگ نیز در نتیجه همین حوادث و آشفتگی های روزانه جنگ افغانستان روی می دهد. ما قبل از انتشار اسناد از صحت آنها اطمینان حاصل کرده ایم، اگرچه ممکن است واحدهای نظامی تهیه کننده این گزارش ها محتوای گزارش شان دارای اشکالاتی باشد که طبیعتا به ما مربوط نیست.

ذکر نمونه هایی از رسوایی های گذشته آمریکا در سیاست خارجی به خوبی توضیح دهنده قسمت عمده از واقعیت عریان جنگ در کشورهای دیگر است. در سال 1954 کمک آمریکا به فرانسه به دلیل تشویق این کشور به تداوم جنگ ویتنام 1.4 میلیارد دلار بود که 78 درصد از کل مخارج نظامی این کشور را تشکیل می داد. در حالیکه مقامات آمریکایی خود را از جنگ بیزار نشان می دادند برای ورود به جنگ ویتنام بی تاب بودند. هوشی مینه در سال 1919 و همچنین در سالهای 1945 و 46 ده ها بار با ارسال نامه هایی رسمی از آمریکا خواسته بود که جلوی دخالت فرانسه در هندوچین را گرفته و به حل منصفانه موضوع کمک کند؛ اما آمریکای مشتاق به جنگ حادثه ساختگی خلیج تونکن را ترتیب داد و به بهانه آن وارد جنگ شد. تنها در دهه هفتاد و در روزهای غمبار نیکسون بود که مردم آمریکا مطلع شدند چگونه فریب صحنه سازی ها را خورده اند و چگونه مقامات کشورشان آنها را با دروغ به یک جنگ پرتلفات وارد ساخته اند. نتیجه آن فریبکاری ها شکست قاطع جمهوری خواهان در انتخابات ریاست جمهوری؛ استعفای نیکسون و شکست جرالد فورد یود.

مورد دیگر این رسوایی ها به حمله ارتش ایالات متحده به کشور 110 هزار نفری گرانادا که تنها 133 کیلومتر مربع مساحت دارد باز می گردد. این جنگ با استناد عجیب به منشور ملل متحد و مفاد اساسنامه سازمان OECS2 انجام شد که با هیچ تفسیری اقدام به جنگ از آنها بر نمی آمد. در آن دوره مردم آمریکا واقعا گمان می کردند که گرانادا کشوری پرقدرت است که توسط جنگجویان کوبایی برای نبرد با آن ها آماده می شود؛ در حالیکه سال ها بعد فهمیدند که هیچ تناسبی بین قدرت دو کشور وجود نداشته و سربازان جنگحوی کوبایی مستقر در گرانادا تنها در کلام سیاستمداران بوده است و بس.

حمله به لیبی در 14 آوریل 1986 به بهانه بمب گذاری در یک کلوپ شبانه سربازان آمریکایی در برلین مورد دیگری از یکجانبه گرایی آمریکا در جهان است. در آن حمله از بین بیش از 100 کشته تنها یک نظامی وجود داشت در حالیکه آمریکایی ها طوری سخن می گفتند که گویی دشمنی پرقدرت را شکست داده اند. ادبیات سیاسی آمریکا در آن دوره به گونه ای بود که بسیاری از مردم این کشور گمان می کردند قذافی در پس تمام حمله های تروریستی دنیا قرار دارد. هنگامی که سرهنگ تصمیم گرفت ادوات هسته ای اش را بار کشتی کرده و تحویل مقامات آمریکایی دهد دیگر از آن لفاظی های خبری نشد.

حمله به عراق پس از تهاجم این کشور به کویت یکی دیگر از موارد فریبکاری است. لی هامیلتون جمهوری خواه در کنگره از جان کلی معاون خاورمیانه و آسیای جنوبی وزارت خارجه پرسید که آیا صحیح است بگوئیم چنانچه عراق به کویت یورش ببرد ایالات متحده تعهدی ندارد که ما را مجبور به درگیری نیروهای ایالات متحده در آنجا کند؟ کلی پاسخ داد: صحیح است. روز پس از این پاسخ مثبت عراق به کویت حمله کرد و آمریکا نیز با تمام توان وارد جنگ با عراق شد. موارد بسیار بیشتری برای توضیح این مطلب قابل طرح است.

بنابراین این برای بار نخست نیست که آمریکایی یک نوع سخن گفته و در عمل به گونه دیگری رفتار می کنند. گزارش ویکی لیکس آخرین نمونه این تناقض گویی است. درحالیکه این کشور خود را مامور نجات مردم این کشور از زیر یوغ طالبان و فرصتی برای دولت-ملت سازی معرفی کرده بود هم اکنون با اسناد غیرقابل انکاری در باره قتل عام غیر نظامیان مواجه شده است. رابرت گیتس در مصاحبه با شبکه تلویزیونی “ای.بی.سی نیوز” در برنامه این هفته(1 اگوست) ویکی لیکس را از لحاظ اخلاقی در انتشار 92 هزار سند اطلاعات محرمانه ارتش آمریکا در جنگ افغانستان، بطور اخلاقی گناهکار دانست؛ که نشان می دهد گیتس علاقه ای به صحبت درباره محتوای این گزارش ندارد. گیتس به شبکه تلویزیونی “ای.بی.سی. نیوز” گفت که به نظر من دو تقصیر در این زمینه اتفاق افتاده است. یکی قصور قانونی است و رسیدگی به آن برعهده وزارت دادگستری و سایرین است اما یک تقصیر اخلاقی نیز وجود دارد. ویکی لیکس این اسناد را بدون توجه به پیامدهای آن منتشر کرده است.

دریادار مایکل مولن نیز به ان.بی.سی” گفت که افشای این مدارک در این گستردگی بی سابقه بوده است. رابرت گیبز سخنگوی اوباما هم از جولیان آسانژ ملتمسانه درخواست کرد که به انتشار همان 92 هزار سند اکتفا کرده و 15 هزار سند اضافی را منتشر نسازد که البته پاسخ موسس و مدیر سایت اینترنتی ویکی لیکس به این درخواست منفی بود.

واکنش ها به اسناد ویکی لیکس ادامه دار خواهد بود و چیزی نیست که بتوان آنرا به راحتی خنثی نمود. قسمت مهم این اهمیت به شرایط خاص افغانستان در وضعیت انتشار این گزارش باز می گردد. درحالیکه اوضاع افغانستان و قدرت گیری طالبان به عاملی برای سرزنش ایالات متحده تبدیل شده بود انتشار اسنادی در باره کشتار غیرنظامیان در این کشور و نقش اطلاعات پاکستان به عنوان همکار طالبان باعث شد که ضربه ای شدید به وضعیت آمریکا در این کشور وارد شود. در قسمتی از این اسناد محرمانه آمده است که واحدی از نیروهای ویژه به نام “یگان سیاه” تشکیل شده است تا سران طالبان را بدون محاکمه به قتل برساند. ایالات متحده همچنین مدارکی را که اثبات می کرد طالبان به موشک های مرگبار زمین به هوا دست پیدا کرده است، مخفی نگاه داشته بود.

اعلام آلمان ها مبنی بر اینکه این گزارش را بررسی خواهند کرد و تاکید بر خطرناک بودن آن برای جان نظامیان خارجی باعث می شود که در برنامه افزایش نیروها در افغانستان خلل ایجاد شود. آلمان سومین کشور دارنده نیروهای نظامی در افغانستان با حدود 4500 نفر است. هلند در یک آگوست افغانستان را ترک کرد.

ماهیت گزارش ویکی لیکس

زمانیکه آمریکا به افغانستان حمله کرد عده زیادی از افغان ها از آن استقبال کردند و در اجتماعات پس از سقوط طالبان سخن از ژاپن دوم شدن مطرح بود. در آن دوره تلفات جنگ بسیار پایین و ناچیز بود. این شرایط رفته رفته تغییر کرد و عدم بازسازی افغانستان باعث شد که شرایط زندگی مردم نه تنها بهبود نیابد بلکه با 400 برابر شدن کشت موارد مخدر و در نتیجه افزایش ناامنی بدتر نیز شود. امیدواری ها به ناامیدی تبدیل شده و به دنبال آن طرفداران پایان دادن به حضور خارجی ها قدرت گرفتند. در چنین شرایطی دیگر خبر از دسته گل بردن برای سربازان آمریکایی نیست و به جای آن تقویت گروه های مسلح و تشدید تنش ها روی داده است. ناکامی در مبارزه با این شرایط باعث می شود که ارتش به اقدامات خودسرانه و یا هدایت شده شدیدتر سوق داده شود که بالطبع با کشتارهای بیشتر توام شده و دور تسلسلی از شدت خشونت و افزایش نفرت عمومی از نیروهای خارجی به وجود می آید.

با توجه به این شرایط باید گزارش ویکی لیکس و به طور کلی درز اطلاعات محرمانه ناکامی ها و تخلفات گسترده آمریکا را امری عادی دانست که بالاخره به وقوع می پیوست. پاسخ آسانژ” به “جمیز جونز” مشاور امنیت ملی کاخ سفید که گفته بود این اقدام “ویکی لیکس” بسیاری از افراد را به مخاطره انداخته است، دلایل نگرانی مقامات کاخ سفید را نشان می دهد. مدیر این سایت پاسخ داد که مطمئنا عده زیادی دادگاهی می شوند و عده ای نیز نتیجه انتخابات آینده آمریکا را خواهند باخت. ادامه پس لرزه های این گزارش تا انتخابات آتی چندان دور از ذهن نیست و تردیدی وجود ندارد که با چند جنگ و دعوای رسانه ای حل و فصل نخواهد شد.

Share