مهر ۱۷, ۱۴۰۰ – ۳:۰۶ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

در طول تاریخ، تسلط بر راههای دریایی زمینه ساز توسعه نامحدود اقتصادی و تجاری بوده است. آلفرد تیر ماهان(1914-1840)، ژئواستراتژیست مطرح ایالات متحده امریکا، که نیروی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, مقالات, مقالات تحلیلی

نامه رئیس جمهور مصر به رئیس رژیم صهیونیستی؛ مواضع و پیامدها

نگارش در آبان ۲۶, ۱۳۹۱ – ۱۱:۴۶ ب.ظ
نامه رئیس جمهور مصر به رئیس رژیم صهیونیستی؛ مواضع و پیامدها
Share

اباذر براری

مرکز بین المللی مطالعات صلح

بیان رویداد:

پس از فروپاشی حکومت مبارک در مصر در فوریه 2011 توسط مردم و حضور همه جانبه در میدان التحریر، در صورت دسته بندی مطالبات فروخورده مردم در طی سالیان گذشته در دو حوزه داخلی و خارجی، چند مسئله به عنوان مطالبات اصلی قابل توجه و بررسی بود که می بایست توسط دولت آینده در مصر مورد توجه قرار می گرفت. در این مجال قصد بررسی سیر تاریخی روابط مصر و اسرائیل را نداریم که این خود مجالی دیگر می طلبد. اما مسئله اساسی این بود که به نظر می رسید لا اقل در این حوزه تغییرات سطحی و روبنایی را شاهد باشیم.در واقع پس از جنبش مردمی مصر و حمله معترضان مصری به سفارت اسرائیل در قاهره، بسیاری پیش بینی می کردند که سطح روابط مصر و اسرائیل کاهش یابد. این موضوع بیش از همه باعث نگرانی اسرائیلی ها شده بود که انتظار داشتند مصر به عنوان تنها کشور عربی و خاورمیانه که با اسرائیل در سطح سفیر رابطه دارد، اقدام به کاهش سطح روابط نکند. اما عملا هرچه از زمان کانداتوری محمد مرسی می گذشت کم کم نگاه و عملکرد او با دیدگاه مردم مسلمان مصر در این حوزه زاویه بیشتری پیدا می کرد تا جایی که اخیرا سفیر جدید مصر در تلاویو رسما معرفی شد.  عاطف محمد سالم سیدالاهل، دیپلمات باسابقه مصری عنوان پنجمین سفیری را دریافت کرد  که از سوی مصر در این رژیم از زمان امضای توافق نامه صلح کمپ دیوید تا کنون فعالیت خود را آغاز می کند. اما بیش از اعزام سفیر در این زمینه، نامه ارسالی مرسی به شیمون پرز حاکی نکات در خور توجهی است. در این نامه مرسی ضمن خطاب کردن پرز به عنوان دوست عزیز و بزرگوار خود، برای او سعادت و برای کشورش فراوانی و برکت آرزو کرده و در پایان از او به دوست وفادار تعبیر کرده است.

واژگان کلیدی: مصر، اسرائیل، محمد مرسی

تبیین رویداد:

پیش از آن که به تحلیل نامه مرسی به پرز بپردازیم باید به جهت گیری های کلی که در مصر نسبت به نوع و نحوه ارتباط با اسرائیل وجود دارد توجه ویژه ای نمود. به عبارت دیگر نامه مرسی را باید در چارچوب فضای حاکم بر مصر در مورد روابط با اسرائیل مورد توجه قرار داد. در یک شمای کلی می توان نگاه مردم و احزاب سیاسی در مصر را در ارتباط با این مسئله به دو دسته تقسیم نمود. دسته اول که مخالفین جدی این مسئله محسوب می شود و هرگونه ارتباط با اسرائیل را خیانت به آرمان های مردم فلسطین و آینده جهان اسلام می دانند و بر همین اساس هم چندین راهپیمایی و تجمع و حتی حمله به سفارت اسرائیل در قاهره را ساماندهی کردند. مهمترین طرفدران این دیدگاه گروههای اسلامگرا و مردم انقلابی و مسلمان مصر هستند. در مقابل برخی احزاب و گروههای سیاسی در مصر و عمده طبقه نظامیان، خواهان استمرار روابط با اسرائیل و پایبندی به تعهدات قبلی نسبت به این کشور هستند و روابط با این کشور را هم مانند سایر کشورها تابعی از منافع ملی مصر ارزیابی می کنند.

 بر همین اساس در مورد دلایل و اصالت نامه مرسی عموما دو نگاه و دیدگاه کلی وجود دارد. دیدگاه رسمی که از سوی یاسر علی سخنگوی ریاست جمهوری مصر بر آن تاکید شده است که  بر اساس آن نامه مرسی را متنی تشریفاتی که به یک شکل به روسای جمهور تمام کشورها جهان ارسال می شود نگریسته می شود که نباید چندان به تعابیر و کلمات به کار رفته شده در‌آن توجه نمود و اما دیدگاه دوم که موجب خشم مردم مصر و بخش هایی از اخوان المسلمین گردیده و متن این نامه را خیانت به آرمان مردم مصر و انقلاب جوانان مصری می دانند. در این قالب دو دیدگاه منعطف و رادیکال وجود دارد. کسانی که چندان به برقراری این رابطه حساس نیستند اما نوع و نحوه بیان این نامه و تعابیر ویژه ای که درآن به کار رفته را مورد انتقاد قرار می دهند و عده ای دیگر که اصل رابطه و به تبع آن نامه مرسی را تغییر جهت و دیدگاه او از آرمان های مردم مصر و حتی ادعاهای او در زمان کاندیداتوری خود می دانند. مروری بر عملکرد مرسی در دوران زمامداری اش بر مصر حاکی از آن است که میان شعار و عملکرد اودر برخی حوزه ها تفاوت فاحشی وجود دارد و در برخی حوزه ها او به شدت منعطف شده است. در حالیکه در بحبوحه انتخابات، مرسی قضیه فلسطین، را قضیه‌‌ای محوری برای آینده مصر قلمداد کرده بود، ‌تاکید کرد که در هیچ شرایطی نه به اسرائیل سفر می‌کند و نه از مقام اسرائیلی در مصر استقبال می‌کند. او درباره پیمان “کمپ دیوید” معتقد بود که هیچ‌گاه دست اسرائیل را در زیر پاگذاشتن بندها و مواد این توافقنامه باز نخواهد گذاشت. اما اینک تا حدودی از این شعارها و اهداف منحرف شده است. این امر به نظر می رسد تا حدودی متاثر از شرایط داخلی مصر و خطری است که وی از جانب گروههای قدرتمند رقیب یعنی احزاب ملی، لیبرال و ناصریست ها از یک سو و از سوی دیگر نظامیان  احساس می کند. در انتخابات ریاست جمهوری اخیر مرسی تنها توانسته بود با یک اکثریت ضعیف چهاردرصدی بر مخالفین خود پیروز شود بر این مبنا مرسی اولویت خود را با رویکردی واقعگرایانه و مقطعی بر همراه کردن این گروهها قرار داده است چرا که در این برهه استمرار و بقای حکومت و تامین امنیت و بهبود شرایط اقتصادی بر هر چیز دیگری تقدم دارد.

دورنمای رویداد:

آن چه روشن است این که، دیگر هیچگاه در دولت جدید مصر سطح روابط با اسرائیل به میزان دولت سابق برنخواهد گشت، با این وجود همه گروهها و جریانات سیاسی همسو و غیر همسو در مصر انتظار داشتند با روی کار آمدن محمد مرسی در مصر تحولات عمیق و بنیادی به ویژه در حوزه سیاست خارجی در این کشور به وقوع بپیوندد، اما با گذشت بیش از صد روز از زمامداری مرسی، ظاهرا استمرار وضعیت گذشته با اندکی لعاب اسلامی چیزی است که عملا در مصر جریان دارد. این روند برای گروهها و جریانات ملی گرا و سکولار روندی مطلوب محسوب می شود، اما این مسیر برای مردم انقلابی و جوانان مصری که با حضور یکساله در میدان التحریر مطالبات جدی از دولت آینده مصر داشتند اصلا پذیرفته نیست موید این مطالب نیز تجمعات دوباره در میدان التحریر در جمعه هفته گذشته و اعتراض به شیوه زمامداری مرسی است. در مجموع اگرچه عرصه سیاست عرصه انعطاف و تحمل است اما در شرایط انقلابی فعلی در مصر، مردم خواهان اقدامات انقلابی سریع و اثرگذار در کوتاه مدت هستند، امری که به نظر نمی رسد مرسی در شرایط فعلی تمایلی به پیگیری آن داشته باشد و در انتخاب بین مردم از یک طرف و گروههای ملی و سکولار و نظامیان در سوی دیگر اولویت خود را بر جلب حمایت گروه دوم قرار داده است و بر این اساس موضعگیری مصر در خصوص قرارداد کمپ دیوید و ادامه ارتباط با اسرائیل بویژه دلایل نامه مرسی از این جهات قابل توجیه می باشد.

Share