January 30, 2023 – 7:45 am | Comments Off on جایگاه جهانی و سیاست خارجی عمان

فاطمه خادم شیرازی
پژوهشگر و مدرس دانشگاه
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

عمان از دهه 1970 به دلیل  موقعیتژئوپلیتیکی در منطقه حساس خاورمیانه ، یک سیاست خارجی متفاوتی با کشورهای دیگر در عرصه بین المللی و منطقه ای …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اسرائیل, خاورمیانه, مقالات, مقالات تحلیلی

موانع، اهداف و رویکردهای راست گرایان در اسرائیل پس از پیروزی شکننده ژانویه

نگارش در February 3, 2013 – 7:22 am
موانع، اهداف و رویکردهای راست گرایان در اسرائیل پس از پیروزی شکننده ژانویه
Share

هادی محمدی فر

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

بیان رویداد

انتخابات سراسری در اسرائیل با 5/5 میلیون رای دهنده، در حالی با میزان مشارکتی 66 درصدی در انتخابات پایان یافت که به طور نسبی راست گرایان با درصد کمتری نسبت به انتخابات 2009 پیروز شدند. در این انتخابات، احزاب راست گرا متشکل از حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو، اسرائیل خانه ما به رهبری آویگدور لیبرمن روسی تبار، شاس به رهبری عاریه دری و تورات یهودیات 61 کرسی پارلمان را کسب کردند و چپ ها و میانه روها متشکل از حزب کارگر، یش آتید ، کادیما و اعراب یهودی تبار 59 کرسی بدست آوردند که در مقایسه با انتخابات 2009 پیروزی شکننده راست گرایان محسوب می شود. نوشتار حاضر با بررسی مجموعه دلائل داخلی ، منطقه ای و بین المللی درصدد بررسی و تاثیرات آن بر آینده خاورمیانه می پردازد.

کلیدواژگان: انتخابات پارلمانی اسرائیل، احزاب راستگرا در انتخابات اسرائیل، ضعف راست گرایان اسرائیل

تحلیل رویداد

رویارویی گروههای و جناح های سیاسی اسرائیل در قالب یک رقابت نرم در حالی شروع شد که تداوم دولت کنونی با چالش های اساسی مواجه شد و دولت نتانیاهو به ناچار به انتخابات زودتر از موعد مقرر متوسل شد. انتخابات زودتر از موعد مقرر گرچه در هر نظامی ناشی از بی ثباتی سیاسی است اما در صورت به نتیجه مطلوب نرسیدن با واقعیت تلخ تری مواجه است که دولت را در حالت ائتلاف با گروههای دیگر یا ائتلاف پارلمانی سوق می دهد. وضعیتی که اکنون در اسرائیل تحقق یافته است، بیانگر شکنندگی دولت و احتمالا بی ثباتی در صورت عدم اجماع ملی خواهد بود. زیرا دولت مشارکتی جای دولت اکثریتی را خواهد گرفت. با توجه به نظام پارلمانی  اسرائیل، در ادامه، به بررسی محدودیت ها، اهداف و رویکرد کلی جریان های سیاسی اسرائیل در سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی پرداخته می شود.

  1. عوامل داخلی: مهمترین عامل در سطح داخلی وجود احزاب رقیب با برنامه های متفاوت می باشد. به طور کلی  در اسرائیل دو جریان قدرتمند میانه و رادیکال رو در عرصه داخلی اسرائیل وجود دارد که هر کدام دارای خط مشی متفاوتی نسبت به سیاست های داخلی و خارجی اسرائیل هستند.

الف. رادیکال ها

از زمان تاسیس اسرائیل در 1948، همواره نگرش های امنیتی در اولویت اساسی قرار گرفتند و حفظ امنیت اسرائیل به عنوان یک استراتژی کلی مورد حمایت محافظه کاران و راست گرایان به ویژه شاخه مذهبی آنان بود. آنان به سنت، خانواده و مذهب یهودی پایبند می باشند. در بعد منطقه ای آنها هوادار نیروهای همسو و دولت های محافظه کار عرب و در بعد بین المللی همسویی نزدیکی با حزب جمهوری خواه آمریکا دارند. حمایت نتانیاهو از میت رامنی و کمپین انتخاباتی وی مصداق بارزی از این همسویی بود. نیروهای تشکیل دهنده این جناح شامل احزاب و تشکل های زیر است.

حزب لیکود: رهبریت این حزب با بنیامین نتانیاهو است که دارای قدرت قابل توجهی در صحنه سیاسی اسرائیل محسوب می باشد. این حزب، در سال 1973 توسط مناخیم بگین پایه ریزی شد و در سال 1996 تا 1999 قدرت را در دست داشت. این حزب، در سال 2009 بار دیگر به ریاست نتانیاهو پیروز انتخابات شد. این حزب در انتخابات فعلی نیز پیروز شد.

اسرائیل خانه ما: این حزب در سال 1996 ، توسط آویگدور لیبرمن و با حمایت روسی تبارهای مهاجر تاسیس شد .  این حزب خواستار نقش بیشتر مهاجرین روسی تبار در صحنه سیاسی اسرائیل است. برای کسب رای بیشتر، این حزب در انتخابات 2013 با لیکود ائتلاف «لیکود- بیتنا» را تشکیل دادند اما به نسبت سال 2009 تعداد کرسی کمتری کسب نمودند.

شاس : اعضای این حزب یهودیان مذهبی هستند که درصدد تشکیل حکومتی مذهبی بر اساس باورهای دین یهود می باشند. این حزب، تشکیل دو دولت فلسطینی و یهودی را عاملی برای رویارویی دو کشور می دانند.رهبری این حزب اکنون الی یشای  است و در انتخابات پارلمانی به مانند سال 2009 یازده کرسی کسب نمود. به احتمال فراوان این حزب، در تشکیل دولت با نتانتیاهو ائتلاف خواهد نمود.

ب. میانه روها

 میانه روها با تاکید بر مسائل اقتصادی و معیشتی و رفاه اجتماعی، خواستار بهبود وضع اقتصادی و برقراری عدالت اجتماعی هستند. با اینکه اسرائیل رشد اقتصادی 4 درصدی دارد، اما از نگاه آنان این رشد اقتصادی منجر به فاصله طبقاتی و عدم توزیع درآمدها شده است. این حزب توجه به مولفه های امنیتی را نیز یک اصل می داند اما در اولویت بندی های استراتژیک و رفاه اقتصادی، حل مشکلات اقتصادی را مقدم بر امنیت می دانند. شلی یخیموویچ رهبر حزب کارگر به صراحت نتانیاهو را مورد انتقاد قرار داد و در رابطه با مسائل امنیتی گفت درست است که مساله هسته ای ایران وجود دارد، اما دیپلماسی و راههای مسالمت آمیز مقدم بر جنگ است و جنگ در مرحله آخر قرار دارد. میانه رو ها، در مسائل اعراب و اسرائیل رویکردی میانه دارند و با حمایت از ایده دو دولت معتقدند که اسرائیل باید از سرزمین های اشغالی 1967 خارج شود. همین رویکرد باعث شده است که در بعد منطقه ای، اتحادیه عرب با آنان همسو داشته باشد. فراخوان اتحادیه عرب برای شرکت اعراب ساکن در مرزهای 1948 برای به حاشیه راندن راست گرایان، ناشی از همین رویکرد بود. در بعد بین المللی این جناح به سیاست های باراک اوباما و حزب دمکرات آمریکا تمایل بیشتری دارد.  از جمله احزاب و تشکل های هوادار این گروه شامل :

حزب یش آتید ( آینده ای هست ): رهبری این حزب یعیر لاپید است. وی با دیدگاهی سکولار به کارزار مبارزات وارد شد. این حزب معتقد است که سکولاریسم می تواند، الگوی خوبی برای جوانان اسرائیل باشد و با توجه به تاکید ویژه اش بر بخش آموزش و سیستم آموزشی، خواستار اصلاحات اساسی در سرزمین های اشغالی است. حزب کارگر: حزب کارگر پس از تاسیس اسرائیل در سال 1948 و قدرت گرفتن راست گرایان و ناسیونالیست های اسرائیلی، به عنوان یک رقیب قدرتمند در صحنه سیاسی اسرائیل فعالیت کرد. اتخاذ رویه ای میانه، حتی در برهه ای منجر به ترور اسحاق رابین نخست وزیر اسبق اسرائیل از حزب کارگر شد. این حزب در انتخابت کنونی 15 کرسی را بدست آورد و در مسائل منطقه ای بیشتر راهبردی نرم دارد تا سخت و معتقد به خروج از سرزمین های اشغالی 1967 ،  در پرتو امضای معاهده صلح با فلسطینی ها است.رهبری این حزب شلی یخیموویچ است که با کسب 15 کرسی جایگاه سوم را در مبارزات پارلمانی پس از لیکود و یش آتید بدست آوردند.

حزب کادیما: این حزب توسط آریل شارون در سال 2005 و پس از خروج اسرائیل از نوار غزه تشکیل شد و پس از کنارگیری شارون بر اثر سکته مغری ، ایهود اولمرت ریاست آن را به عهده گرفت و پس از وی، حزب دچار انشعاب شد، به گونه ای که با وجود تبلیغات زیاد، این حزب توانست تنها 2 کرسی بدست آورد. جناحی به رهبری شائول موفاز هسته اصلی کادیما را حفظ نمود و جناحی دیگر به رهبری زیبی لیونی حزب جدید التاسیس هانوعا را تاسیس نمودند.

عرب تبارهای اسرائیلی: عرب تبارهای اسرائیل بشدت از ایده دو دولت عربی – یهودی حمایت می کنند. آنها عمدتا در قالب حزب بلد، و حزب رعم تعل فعالیت دارند. عزمی بشاره رهبری فراکسیون اعراب در پارلمان اسرائیل را به عهده دارد. آنان عمدتا وزنه سنگینی در پارلمان اسرائیل محسوب نمی شوند و بیشتر با میانه روها همکاری دارند. حتی در مواردی محدودیت هایی علیه آنان دنبال می شود از جمله در اتهام همکاری عزمی بشاره با حزب الله لبنان.

حزب مرتز :این حزب بیشتر حقوق بشری است و متمایل به اتخاذ رویکردهای نوین در اسرائیل است که حول محور دموکراسی و حقوق بشر می چرخد و اتخاذ سیاست های رادیکال از ناحیه اعراب و اسرائیلی را عاملی برای بی ثباتی و تخریب فرآیند صلح می دانند.رهبری این حزب زهافا غلتون است که توانست 6 کرسی را بدست آورد.

  1. عوا مل منطقه ای: در ناکامی راست گرایان اسرائیل، عوامل منطقه ای نیز دخیل بوده اند. در سطح منطقه ای، باید به سرایت تحولات بهار عربی به اسرائیل پس از خودسوزی بوعزیزی اشاره نمود. پس از فوریه 2011 ، در تلاویو هم اعتراضات عمومی به شیوه میدان التحریر در میدان اصلی تلاویو آغاز شد. حملات موشکی حماس در پاسخ به تجاوز اسرائیل نیز محبوبیت راست گرایان را کاهش داد. در رابطه با ایران جناح های رقیب نتانیاهو، خط قرمز نتانیاهو برای برنامه هسته ای ایران را شتاب زده و جنگ را آخرین مرحله حل موضوع می دانند. از نظر آنان تحریم های بین المللی موثرتر از حمله نظامی است. به طور کلی با پیچیده شدن برنامه هسته ای ایران و بن بست در مذاکرات ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی دو دیدگاه نزدیکی بیشتری به هم دارند. آنان با این دیگاه خود، توانستند بخشی از مردم را به سمت خود جلب کنند.

عوامل بین المللی: غیر از عوامل داخلی و منطقه ای باید به محدودیت های بین المللی هم اشاره نمود که در قالب تنش های اوباما- نتانیاهو بر سر تعیین خط قرمز بر سر برنامه ای هسته ای ایران بروز نمود. حمایت نتانیاهو و راست گرایان از میت رامنی در انتخابات نوامبر آمریکا، ناشی از همین تنش بود که در ائتلاف های آینده محدودیت هایی را برای نتانیاهو به وجود می آورد. غیز از این موارد باید به روند شهرک سازی ها و واکنش های جامعه بین المللی اشاره نمود که مورد حمایت اوباما نیست و این روند با توجه به شکنندگی دولت آینده، اتخاذ تصمیات کلان را با مشکل مواجه می نماید.

چشم انداز رویداد:

هر چند که نتیجه انتخابات 22 ژانویه، مورد پسند افراط گرایان نبود اما با توجه تاکیدات میانه رو ها و چپ ها بر مسائل اقتصادی، بهداشتی و آموزشی در سیاست داخلی، می توان گفت هر دوی آنان در زمینه امنیت ملی اسرائیل و مبارزه با تهدیدات منطقه ای، رویکردی یکسان دارند و تفاوت تنها در تاکتیک هاست و نه استراتژی کلی.  اما با وجود این تفاوت می توان گفت که دولت آینده اسرائیل با توجه به تنش های ایران با گروه 5+1 و بن بست در مذاکرات با آژانس بین المللی انرژی اتمی  و مهمتر از همه عدم به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی  جمهوری اسلامی ایران، چالش های ایران و اسرائیل کما فی السابق باقی خواهد ماند. اختلافات حزبی در اسرائیل مساله ای داخلی است و آنچه که همگرایی جریان های داخلی اسرائیل را تضمین می کند، مبارزه با تهدیدات امنیتی است خواه از سوی ایران باشد خواه از سوی اعراب یا هر کشور دیگری.

Share