آذر ۴, ۱۴۰۰ – ۹:۱۶ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

همگرایی، وضعیتی است که در آن، گروه‎ها، سازمان‎ها، نهادها یا کشورها، برای حفظ منافع جمعی، به همکاری گسترده با یکدیگر بپردازند و به سوی نوعی وحدت …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, مقالات, مقالات تحلیلی

مصر و گام در راه هسته ای شدن

نگارش در فروردین ۱۶, ۱۳۸۹ – ۵:۰۰ ب.ظ
Share

مصر و گام در راه هسته ای شدن

علی رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

www.peace-ipsc.org


امروز تلاش برای دست‌یابی به فناوری هسته‌ای به طور کل به امری مهم مبدل شده است که کشورها برای اثبات حضور سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی خود از آن استفاده می‌کنند .دراین راستا مصر پر جمعیت ترین کشور جهان عرب ویکی از قطب ها وقدرت های مهم قاره آفریقا اندک اندک در حال بازگشت به گذشته برنامه اتمی خود وتاسیس چندین نیروگاه هسته ای در کشور است . بیشک این رویکرد دولت قاهره را میتوان از نگاه های متعددی بررسی کرد.


از نگاه احساس نیاز به انرژی :

در نیمه اول قرن بیستم و یکم، با توجه به افزایش تقاضای جهان برای انرژی بیشتر که اغلب در اثر نیاز رو به رشد کشورهای در حال توسعه همچون چین و هند ناشی می شود، انرژی هسته ای نقش مهمی پیدا می کند. بر اساس تخمین ها تا سال 2030، 27 درصد از برق جهان در نیروگاه های هسته ای تولید می شود و اکنون این رقم، 17 درصد است. در سه دهه گذشته نیز در تولید نیروی هسته ای و دسترسی به مواد و فناوری هسته ای، افزایش چشمگیری ایجاد شده است. در حال حاضر چالش اصلی، چگونگی هماهنگ کردن اهداف عدم تکثیر مطرح در معاهده عدم تکثیر سلاحهای هسته ای با نیاز های امروز، می باشد؛ به گونه ای که عدم پایبندی به این تعهدات بدون اخلال در استفاده صلح آمیز از سلاح هسته ای قابل تشخیص باشد. در این راستا مصر نیز همچون بسیاری از کشور های در حال توسعه دیگر با آگاهی از پتانسیل بالقوه انرژی هسته ای در تولید برق وسایر مصارف در حال رشد آن تلاش های خود را در جهت استفاده از آن گسترش داده است و قصد تاسیس چندین نیروگاه از جمله در اسکندریه را دارد


رقابت با اسرائیل:

اسرائیل از زمان اعلام موجودیت در سال 1948 در اندیشه دست‌یابی به فناوری هسته‌ای بود و برای تحقق این هدف برنامه‌ریزی میکرد. وبا کشورهایی همچون آرژانتین، آفریقای جنوبی (در دوره حاکمیت آپارتاید)، بلژیک، ایتالیا و ایالات متحده آمریکا همکاری کرد.مصر از اوایل دهه پنجاه، فعالیت هسته ای خود را که در واقع نوعی بازدارندگی در برابر تهدید هسته ای اسرائیل بود آغاز کرد، به خاطر رقابت دو ابر قدرت آمریکا و شوروی با موانع خارجی مواجه شد وبه تعلیق در آمد.. بعد از پایان جنگ سرد، آمریکا با نگاه امنیتی به برنامه هسته ای مصر پیوسته مراقب تحرکات این کشور بوده است. آنچه مشخص است نپیوستن اسرائیل به معاهده های کاهش تسلیحات اتمی موجب شده است تا بسیاری از مقامات کشوری و لشگری و برخی اساتید دانشگاه، خواستار پیگیری برنامه هسته ای مصر در مقابل برنامه هسته ای تلْ آویو باشند.


نگاه به رقابت در حوزه آفریقا:

مصر، لیبی و آفریقای جنوبی درگذشته در سطوح گوناگونی دارای فعالیت های هسته ای بوده اند. در واقع سابقه فعالیت کشورهای آفریقایی در زمینه دستیابی به انرژی هسته ای متفاوت است. این تلاش نتایج متفاوتی هم داشته است در قاره آفریقا کشورهای مصر، لیبی و آفریقای جنوبی کشورهایی هستند که به دنبال انرژی هسته ای بوده اند یا از این تلاش منصرف شده اند یا شاهد بازگشت مخفیانه هسته ای هستند. علاوه بر آن، الجزایر دارای دو راکتور هسته ای است واز این دو رآکتور برای تولید برق، شیرین کردن آب دریا و مبارزه با ملخ ها استفاده می کند،از طرف دیگر، بسیاری از کشورهای آفریقایی مثل نیجر و چاد دارای معادن اورانیوم هستند که می تواند زمینه ای برای آغاز یک برنامه هسته ای مستقیم باشد و یا اینکه این کشورها مورد نظر کشورهای دیگر برای خرید اورانیوم قرارگیرند.در این حال پرستیز آفریقایی مصر وحفظ قدر ت ملی و منطقه ای مصر مقامات این کشور را بر آن داشته است تا از کشور های دیگر آفریقایی عقب نمانند.

اقناع امریکا وغرب:

روابط مصر و آمریکا از سال 1974 شاهد چندین دوره بوده است. اوج روابط دو کشور در بعد از جنگ دوم خلیج فارس رقم خورد و روابط دو کشور، رابطه شبه ائتلاف توصیف گردید. از نظر آمریکا، قاهره، مؤثرترین پایتخت جهان عرب، پیشتاز صلح و پیشتاز احتمالی اصلاحات در منطقه و از کارگزاران نظم منطقه ای مطلوب آمریکاست. مصر نیز با توجه به ساختار متزلزل اقتصادی، معضل امنیتی ناشی از اسرائیل، ماهیت نظام سیاسی متأثر از محیط روانی رهبران سیاسی و همچنین موقعیت ژئواستراتژیک خود استراتژی ائتلاف را با قدرت های بزرگ در پیش گرفته است. اما از آنجایی که برای نقش منطقه ای مصر حد و مرزی وجود دارد، مصر هسته ای خط قرمز است؛ چرا که اگر مصر به توان هسته ای دست یابد، موازنه قدرت در منطقه به ویژه بر ضد اسرائیل بر هم می خورد.در این راست مصر کوشیده است تا بهره گیری از توان غرب برای برنامه اتمی خود این تضمین را به اروپا وامریکا بدهد که برنامه هسته ای این کشور راهی نظامی نخواهد داشت و صرفا راهی مسالمت آمیز خواهد داشت.


مصر و بازیگران خاورمیانه:

اردن، عربستان وامارات همگی در تکاپوی راه اندازی راکتورهای هسته ای هستند چه اینکه امارات وعربستان تا کنون موفق به امضای معاهده های ده ها میلیارد دلاری با کشور هایی نظیر فرانسه ،امریکا وکره جنوبی برای ساخت نیروگاه های هسته ای شده اند. مقامات همه این کشورها هدف تلاش برای دست یافتن به فناوری هسته ای را تأمین نیازهای سوخت و تأمین برق عنوان می کنند، اما چنان که تحلیلگران امور استراتژیک می گویند، دستیابی به تکنولوژی هسته ای برای آنها یک اهرم دفاعی است.مجهز شدن کشورهای عربی به راکتورهای هسته ای به این معناست که منطقه حساس خاورمیانه از ناامنی شدید ی رنج میبرد در این حال هر چند مصر توان اقتصادی کشور هایی نظیر امارات و عربستان را دارا نیست اما میکوشد تا با بهره گیری از توان متخصصان داخلی خود از سایر کشور های عرب وایران عقب نماند .در این حال باید به نقش ایران نیز در بازگشت دوباره مصر به برنامه هسته ای اشاره کرد در واقع برنامه هسته ای ایران موحب شده است تا مصری ها غرب را راضی به گشودن دوباره برنامه هسته ای خود کنند چرا که بازماند ن مصر از رقابت با کشور هایی عربی وایران به نوعی موجب کاهش قدر ت منطقه ای ،افت جایگاه در جهان عرب و نقش ژئوپلتیک این کشور خواهد شد .

2010-03-16

Share