تاریخ تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی سده معاصر ایران (1300-1400) بخش  دوم: دوره جمهوری اسلامی(۱۳۵۷-۱۴۰۰)
August 18, 2022 – 3:18 am | Comments Off on تاریخ تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی سده معاصر ایران (1300-1400) بخش  دوم: دوره جمهوری اسلامی(۱۳۵۷-۱۴۰۰)

سید سلمان صفوی
مرکز بین المللی مطالعات صلح
 
مقدمه
در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ با سقوط حکومت شاه، دوره جدیدی در تاریخ ایران آغاز شد که با تغییرات مهمی در سیاست های دفاعی، دیپلماتیک، اقتصادی، فرهنگی و ساختار قدرت …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, اوراسیا, روسیه, گزیده ها, گفتگو, مصر

روسیه و سیاست خارجی مصر-گفتگو با دکتر علی بمان اقبالی زارچ -بخش نخست

نگارش در July 11, 2020 – 6:46 am
Share

کارشناس ارشد یورآسیا
مرکز بین المللی مطالعات صلح –
ipsc

از آغاز به قدرت رسیدن السیسی در مصر روابط مسکو و قاهره روز به روز در حال افزایش بوده است. در واقع گسترش روابط از حوزه سیاسی به حوزه های اقتصادی، دفاعی و هسته ای در سالهای اخیر برجسته تر شده است. در این بین برای بررسی روابط دو کشور و آینده آن گفتگویی با دکتر زارچ داشته ایم:

واژگان کلیدی: سیاست خارجی, عملگرایانه, مصر, روسیه , سیاست خارجی ,قاره آفریقا, جهان عرب , اسلام, دکتر علی بمان اقبالی زارچ

مرکز بین المللی مطالعات صلح: روابط چند ساله اخیر روسیه و مصر را چگونه مورد بررسی قرار می دهید؟

روسیه پس از فروپاشی شوروی سابق دوره ای از انزوا و بازسازی ظرفیت های همه جانبه تجربه نموده و با تثبیت قدرت پرزیدنت پوتین راهبرد جدید تعاملات خارجی با رویکرد دولت مقتدر دنبال می نماید. بطورکلی روابط و سیاست خارجی مصر در نیمه دوم قرن بیستم بیشتر گرایش به سمت قدرت های غربی بویژه داشتن روابط راهبردی با آمریکا بوده است؛ در عین حال که میزانی از ورابط و مبادلات اقتصادی و نظامی نیز برای ایجاد بالانس با اردوگاه کمونیسم داشت. خاورمیانه برآیند فروپاشی امپراطوری عثمانی و تقسیم حوزه نفوذی آن بین قدرتهای استعماری وقت بویژه انگلیس و امریکا و تا حدودی شوروی سابق می باشد و از آن زمان تاکنون این منطقه به دلیل تقسیم نامتوازن جغرافیای کشورها و بویژه ایجاد دولت اشغالگر صهیونیستی اسیر و قربانی نزاع ها و درگیری های متعدد و کوچ اجباری صدها هزار فلسطینی بوده است  و  به واسطه سیاست های منطقه ای غلط بعضی کشورهای عرب و مداخلات منفعت طلبانه غربیها ؛ از سال های آغازین هزاره سوم گرفتار افراطی گری و تروریسم شده است . در حال حاضر سوال اساسی این است که آیا خاورمیانه و شمال آفریقای ملتهب و سردرگم در بحران های مختلف و تروریسم می تواند با کمک بازیگران مهم بین المللی بویژه روسیه، امریکا ، اتحادیه اروپا، چین و کشورهای منطقه به ویژه ایران ، ترکیه و عربستان به آرامش نسبی دست یابد؟ پاسخ این سوال بیشتر در چگونگی کاهش رقابت های منطقه ای ،  درگیری های قومی و دینی و میزان کاهش نفرت و انزجار و کمک اساسی به توسعه منطقه نهفته است و شکی نیست که در تنظیم معادلات آینده این منطقه مصر نقش مهمی دارد لذا کشورهای مهم سعی در داشتن تعامل و روابط نزدیک با قاهره دارند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه کنونی مصر به رابطه با روسیه چیست؟

در حیات سیاسی و اقتصادی مصر پسا مرسی موضوع ثبات و امنیت پایدار با حفظ قدرت نظامیان اهمیت بسزایی دارد لذا نگاه قاهره در عالی ترین سطح به روابط با مسکو رویکرد امنیتی ، نظامی و تمرکز قدرت پرزیدنت السیسی دارد و در همین راستا اسناد مهم بین دو کشور در سال های اخیر امضاء شده است و روسای جمهوری دو کشور روسیه و مصر دو سال پیش با امضای قرارداد مشارکت راهبردی میان دو کشور، روابط استراتژیک نه چندان دور مسکو – قاهره را بار دیگر احیا کردند. این قرارداد در مراسمی در پایان دیدار ولادیمیر پوتین و عبدالفتاح السیسی، روسای جمهوری روسیه و مصر در شهر سوچی روسیه امضا شد و در آن وزرای خارجه دو کشور نیز همزمان تفاهم نامه رایزنی میان وزارتخانه های خود امضا کردند.رئیس جمهوری روسیه در دیدار با همتای مصری خود اعلام کرد : حجم مبادلات بازرگانی دو کشور در سال گذشته ،۶۲ درصد افزایش یافته است.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: ویژگی ها و اهداف ژئوپلیتیکی‏، سیاسی و اقتصادی و سیاست خارجی مصر در نگاه به روسیه چیست؟

مصر به عنوان یکی از مهمترین کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا نقش مهمی در تحولات و روابط خارجی و بویژه اتحادیه عرب ، جهان اسلام و اتحادیه آفریقا دارد. روس ها همواره برای حضور در منطقه خاورمیانه تلاش نموده اند .بیداری  اسلامی و انقلاب های عربی نیز مرحله ای تعیین کننده در روابط غرب و روسیه بود ، روسها که در تحولات لیبی و سرنگونی معمر قذافی از غرب و امریکا رودست خورده و اگر چه منافع مهم و راهبردی بویژه در حوزه قراردادهای مهم نفتی و اقتصادی با لیبی از دست دادند ولی به هوشیاری ارزشمندی دست یافتند. روسها از آن زمان دریافتند که دوران مصالحه و توافق با امریکا به سر رسیده است و با تدبیر ارزیابی دقیق وضعیت اقتصادی و سیاسی و امنیتی به همکاری یک طرفه با غرب پایان بخشیده و در تحولات سوریه تمام قد در برابر امریکا و قدرتهای اروپایی قدرت نمایی نمود . البته روس ها در رویکرد جدید همواره موضوع حفظ و تامین امنیت رژیم صهیونیستی را در نظر داشته اند، بنابراین اسرائیل هم با روند رو به رشد روابط مسکو و قاهره احساس خطری نمی نماید.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اهمیت مصر برای مسکو به چه میزان بوده و این تا چه حدی می‌تواند پاسخگوی نیازهای سیاست خارجی روسیه باشد؟

منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، همواره جایگاه بسیار مهمی در سیاست خارجی قدرت های بزرگ داشته و خواهد داشت در واقع ظرفیت بالای انرژی خاورمیانه و منابع طبیعی همراه با  تحولات و بحران های این منطقه  در سال های آغازین هزاره سوم و تهاجم نظامی امریکا به عراق ، افغانستان و لیبی موجب بهم بخوردن ثبات منطقه و نوعی توسعه ناامنی و گسترش خشونت و اشکال مختلف تروریسم شده است که گستردگی آن خیلی سریع بویژه از طریق غرب آسیا و آسیای میانه  می تواند امنیت روسیه  را هدف قرار دهد و تحولات و تحرکات مسکو بر علیه داعش گواه مهمی در این بخش می باشد. واقعیت این است که وخامت اوضاع در خاورمیانه و شمال آفریقا بطور اعم و نبود چشم انداز روشن برای سیاست های قدرت های بزرگ در سه کشور سوریه؛ یمن؛ لیبی و حتی عراق، تا حدودی روسیه را بواسطه میزان تاثیر پذیری امنیتی و اجتماعی بشدت نگران کرده است و حضور و مداخله روسیه در درگیری های داخلی لیبی نیز موضوع مشترک همکاری طرفین است خصوصا” که موضوع تحولات لیبی برای مصر نیز از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نوعی رقابت نزدیک بین مصر و ترکیه در لیبی وجود دارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: توان و پتانسیلهای چند گانه مصر برای روسیه چیست؟

بطور کلی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بواسطه موضوعات امنیت انرژی ، تروریسم ، بحران مهاجرت ، بحران قدیمی فلسطین و رژیم صهیونیستی و داعش در سوریه ؛ عراق ؛  لیبی و غیره  برای روسیه اهمیت فوق العاده ای دارد، در عین حال که ابعاد روابط نظامی و تجاری دو کشور دارای ویژگی خاص می باشد، حجم مبادلات تجاری دو کشور در حال افزایش است و از مرز هفت میلیارد دلار فراتر رفته است. شایان ذکر است که یادداشت تفاهم برای ایجاد منطقه صنعتی روسیه در کانال سوئز دو سال پیش میان روسیه و مصر منعقد شد. هدف از ایجاد این منطقه صنعتی، بومی کردن تولیدات شرکت های روسی در بازار مصر و گسترش حضور صنعتی روسیه در آفریقا و منطقه خاورمیانه اعلام شده است. در این منطقه صنعتی، کامیون های روسی، تراکتور و ماشین آلات کشاورزی، محصولات پتروشیمی و فرآورده های بتونی تولید خواهد شد. همچنین اجرای طرح های بزرگ همکاری روسیه و مصر از جمله نیروگاه هسته ای در منطقه الدبعه مصر و منطقه ویژه صنعتی در محدوده کانال سوئز ادامه داشته و رو به جلو می باشد؛ موضوعی که همواره مورد تاکید مقامات روسی بوده است در این رابطه آقای لاوروف بارها به همکاری های گسترده مقام های پارلمانی روسیه و مصر و وزیران و روسای سازمان های دو کشور اشاره و تصریح نموده که عملکرد کمیسیون دولتی همکاری های اقتصادی – بازرگانی و فنی – نظامی روسیه و مصر بسیار مثبت است. وزیر خارجه روسیه در عین حال به موفقیت روسیه و مصر در گسترش همکاریهای فنی-نظامی از جمله برگزاری رزمایش مشترک نیروهای هوابرد دو کشور در سالهای 2016 و 2017 اشاره  و اضافه می نماید  این گونه همکاری ها به نیروهای مسلح و سازمان های امنیتی مصر امکان می دهد با کارایی بهتری با تروریست ها مقابله کنند. بهر حال روابط روسیه و مصر به سطح مشارکت راهبردی و همکاری های بلندمدت ارتقاء یافته است. 

Share