مهر ۳۰, ۱۴۰۰ – ۹:۳۲ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

پاکستان که یکی از عجیب ترین متحدان ایالات متحده امریکا در جنوب آسیا محسوب می شود و توسط ائتلافی متزلزل از سیاستمداران ناکارآمد و رهبران نظامی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, مقالات, مقالات تحلیلی

خط لوله ترانس افغان و نگاه کشور ها به آن

نگارش در مرداد ۱۵, ۱۳۸۹ – ۵:۱۲ ب.ظ
خط لوله ترانس افغان و  نگاه کشور ها به آن
Share

خط لوله ترانس افغان و  نگاه کشور ها به آن

 

علی رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC
www.peace-ipsc.org

هر چند طرح خط لوله گازی ترانس افغان  و مذاکرات اولیه احداث خط لوله گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند از سال 1990 آغاز شده بوداما ناامنی و مناقشات نظامی موجود در افغانستان اجرای آن را به تعویق انداخته بود در این بین با سقوط طالبان این گزینه بار دیگر مطرح شد اما عدم نگاه جدی هند به آن ,وجود گزینه خط لوله صلح و تداوم نامنی در مناطق جنوبی افغانستان باعث شده بود به رغم توافق اولیه در سال 2002همچنان به آینده سپرده شود .در این بین با افزایش تمایل هند در یک سال گذشته  به شرکت در این خط لوله که گاه ((TAPI هم خوانده میشود و توجه بیشتر مقامات اسلام آباد ,کابل و عشق آباد به نهایی کردن آن  در واقع چندین دور مذاکرات دو یا چند جانبه بین کشور های مسیر خط لوله برگزار شده و به نظر میرسد در آینده نزدیک به واقعیت بپیوندد.در واقع این خط لوله که طولی معادل ١٧٠٠ کیلومتر دارد از منابع گازی ترکمنستان آغاز با گذر از  هرات , فراه ,قندهار وهلمند  به پاکستان وسپس به هند روانه میشود .خط لوله ای که با صدور 30 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی ترکمنستان را عملا به قطب مهم صادرات گازی در آسیا تبدیل میکند .

نگاه افغان ها به خط لوله:

عبور خط لوله ترانس افغان از مناطق غربی و جنوبی افغانستان است  در این بین مناطق جنوبی این کشور همچنان با مشکلات امنیتی روبرو است  در این بین به نظر میرسد کابل با مشارکت در خط لوله فوق  اهداف متعددی را پیگیری کند .از یک سو افغانستان هرچند مصرف کننده عمده نمی باشد اما می تواند علاوه بر تامین نیازهای گازی اقتصاد در حال رشد خود, سالانه 300 تا 500 میلیون دلار نیز حق ترانزیت گازی دریافت کند مبلغی که میتواند کمک عمده به اقتصاد این کشور باشد. گذشته از این با عبور خط لوله از افغانستان وگذر به  پاکستان و هند در واقع فرایند تامین امنیت خط لوله منطقه ای میشود و احتمال اینکه  پاکستان به واسطه نفع خود از طالبان جنوب افغانستان حمایت کمتری کند وجود دارد.

نگاه هند به خط لوله:

با افزایش 200 درصدی نیازهای گازی هند تا سال 2015 به دلیل رشد مداوم اقتصادی,جمعیت انبوه و نیاز بیشتر به حامل های انرژی تلاشهای این کشور برای واردات گاز در کنار توجه به انرژی های جایگزین نیز شدت یافته است همین امر باعث شده  دهلی نو در یک دهه گذشته راه های مختلف واردات گاز به هند و از جمله احداث خط لوله گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند ، خط لوله ایران-پاکستان-هند ( یا خط لوله صلح ) خط لوله میانمار-بنگلادش-هند و همچنین انتقال گاز خاورمیانه (قطر و عمان) به هند از طریق خط لوله زیردریا را مورد نظر قراردهد.در این بین با توجه به فشار های امریکا در کنار کشیدن این کشور از خط لوله صلح و واردات گاز از ایران  و نگاه دهلی به روابط دوجانبه اقتصادی و سیاسی با واشنگتن , در یک سال گذشته و همزمان با افزایش فشار ها بر ایران دهلی نو نیز به تدریج به خط لوله گازی ترانس افغان متمایل تر شده است در این راستا هر چند هنوز امکان مشارکت هند در خط لوله صلح وجود دارد اما توجه هند به استفاده از کارت های متعدد باعث میشود حتی در صورت رو آوردن به خط لوله صلح امتیازات بیشتری از ایران وپاکستان دریافت کند.

نگاه ترکمنستان به خط لوله:

ترکمنستان هم اکنون قرارداد فروش سالانه 30 ملیارد متر مکعب گاز به چین 14 میلیارد به ایران و 50 میلیارد متر مکعب به روسیه را بسته است در این بین امضای قرارداد گازی خط لوله ترانس افغان نقش این کشور در بازار گاز منطقه افزایش خواهد داد و در کنار میلیاردها دلار سود هم بر توان اقتصادی خود افزوده و هم  جایگاه ژئوپلتیک ومنطقه ای خود را بالا خواهد برد  .در این بین با توجه به فشار های امریکا به ایران این ترکمنستان است که میکوشد تا در رقابت با ایران وخط لوله صلح سهم برابر یا بیشتری از بازار های منطقه ای وبویژه چین وهند را تصاحب کند .

نگاه پاکستان به خط لوله:

پاکستان هر چند در مقایسه با هند نیاز کمتری به گاز در آینده خواهد داشت اما فقر منابع هیدروکربنی و نیاز روبه فزاینده آن باعث افزایش توجه این کشور به خط لوله ترانس افغان شده است دراین راستا  توجه به متنوع سازی شریگان گازی ,گذر خط لوله به هند ودریافت حق ترانزیت , پتانسیل استفاده از خط لوله به مثابه  اهرم فشار برهند  ومخالفت پیاپی و اعمال فشار امریکا در مورد  خط لوله صلح اینک پاکستان را بیش از هر زمان دیگری به مشارکت در خط لوله  ترانس افقان مشتاق کرده است.

Share