تاریخ تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی سده معاصر ایران (1300-1400) بخش  دوم: دوره جمهوری اسلامی(۱۳۵۷-۱۴۰۰)
August 18, 2022 – 3:18 am | Comments Off on تاریخ تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی سده معاصر ایران (1300-1400) بخش  دوم: دوره جمهوری اسلامی(۱۳۵۷-۱۴۰۰)

سید سلمان صفوی
مرکز بین المللی مطالعات صلح
 
مقدمه
در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ با سقوط حکومت شاه، دوره جدیدی در تاریخ ایران آغاز شد که با تغییرات مهمی در سیاست های دفاعی، دیپلماتیک، اقتصادی، فرهنگی و ساختار قدرت …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, افغانستان, گفتگو

جبهه بندی های انتخاباتی و چالش های فراروی انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان

نگارش در March 11, 2013 – 11:24 am
جبهه بندی های انتخاباتی و چالش های فراروی انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

بیان رخداد:

با آنکه بیش از یک سال تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری افغانستان باقی مانده است، انتخابات ریاست جمهوری آینده و چگونگی برگزاری آن نگرانی احزاب سیاسی و نهادهای ناظر و مجری را در پی داشته است. چرا که دوره‌ی ریاست جمهوری آقای کرزای در اواسط سال 2014 میلادی به پایان می‌رسد و دولت هم در سال پیش رو با دو برنامه مهم ملی یعنی خروج نیروهای بین المللی از کشور و انتقال کلیه مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای داخلی و دیگری برگزاری انتخابات ریاست جمهوری روبرو است. در این حال کمیسیون مستقل انتخابات هم 16 فروردین سال 1393 برابر با 5 اپریل 2014 را روز سومین دور انتخابات ریاست جمهوری افغانستان پس از طالبان اعلام نموده است.  همزمان نیز تلاش ها و جبهه بندیهای نوینی در صحنه سیاسی افغانستان در راه انتخابات انجام شده است. این امر در حالی است که چالشهای فراوانی فراوری برگزاری سومین دور انتخابات ریاست جمهوری این کشور وجود دارد. در این نوشتار به بررسی و تحلیل جبهه بندی های فراروی انتخابات و سپس چالشهای فراروی انتخابات می پردازیم.

کلید واژگان: جبهه بندی های انتخاباتی در افغانستان، چالش های فرارو انتخابات در افغانستان، انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، جبهه ملی افغانستان، ائتلاف ملی افغانستان، زلمای خلیل زاد

 

 

تحلیل رخداد:

جبهه بندی های و شخصیتهای مطرح در انتخابات ریاست جمهوری فرارو:

 در قانون اساسی افغانستان اشاره شده که رئیس جمهور نمی تواند بیش از دو دوره انتخاب شود و حامد کرزای رئیس‌جمهوری این کشور نیز از نامزد شدن برای سومین بار در انتخابات ریاست جمهوری منع شده است. همین امر کرزای و تیم همراه وی را وا داشته است تا به دنبال آلترناتیوی مناسب برای جایگاه خود باشند. چنانچه با وجود انتقادات گسترده اپوزسیون دولت کرزای تلاش کرده تا با فراهم آورده زمینه های برگزاری انتخابات نگاهی هم به جایگزین مناسب در کاخ داشته باشد. یعنی با لغو تابعیت امریکایی محمود کرزای برادر حامد کرزای و اشاره محمود کرزای (به اینکه اگر برادرش عبدالقیوم کرزای به میدان رقابت های انتخاباتی بیاید به شدت از او حمایت خواهد کرد) به نظر میرسد که اکنون کرزای از برادرانش به عنوان جایگزینی برای تداوم برنامه های خود بهره می جوید. در کنار این امر هم کرزای می تواند بر عمر داوودزای، سفیر افغانستان در اسلام آباد و فاروق وردک وزیر کنونی ( از شخصیت های نزدیک به گلبدین حکمتیار ) نیز تکیه کند. این امر در حالی است که به نظر میرسد تیم کرزای مشغول رایزنی با صلاح الدین ربانی ، زلمای خلیل زاد و… نیز هست. در ضلع دیگر جبهه بندیهای انتخاباتی افغانستان زلمانی خلیل زاد دیپلمات ارشد و امریکایی افغان تبار از نامزد های احتمالی در انتخابات آینده ی ریاست جمهوری افغانستان است. خلیل زاد با توجه به همراهی جمهوری خواهان امریکا با وی به دنبال تشکیل مجموعه ای از شخصیت های سیاسی و گروهی مشترک از سران و چهره های سیاسی افغانستانی برای تعیین نامزد مشترکی برای انتخابات آینده است. چهره هایی که به نظر می رسد در آن اشرف غنی احمدزی، حنیف اتمر، علی احمد جلالی، قیوم کرزای و… حضور دارند. در همین راستا زلمی خلیلزاد تلاش می کند تا با اطمینان از پیروزی خود در انتخابات و کسب اعتماد واشنگتن وارد انتخابات شود. در ضلع دیگر جبهه بندیها هر چند گلبدین حکمتیار و حزب اسلامی افغانستان شروطی را برای شرکت خود در انتخابات اعلام کرده اند، اما باید گفت با توجه به احتمال حضور شخصیت هایی همچون داوودزای و وردک  حزب اسلامی با نامزدی جدا از حکمتیار در انتخابات شرکت کند.

در میان اپوزسیون مخالف و قانونی دولت کرزای نیز جدا از احتمال حضور نامزدهای مستقل و یا دارای توان کمتر همچون رمضان بشر دوست و فوزیه کوفی دو جریان عمده اپوزسیون یعنی ائتلاف ملی افغانستان و جبهه ملی افغانستان تلاش های گسترده ای در اجماع سازی تا انتخابات و بهره گیری از تمام توان برای پیروزی در انتخابات آینده ریاست جمهوری به کار بسته اند. چنانچه  ائتلاف ملی افغانستان در بیانیه ها و موضع گیر های سیاسی و انتقادی خود از دولت کرزای به چالش ها فراوری انتخابات توجه شایانی کرده است. در کنار این نیز جبهه ملی افغانستان با نشست مزارشریف عملا گام مهمی در  منسجم سازی نیروهای خود در شرایط فراروی انتخابات گذاشت. چنانچه در نشست اخیر مزار شریف سران ارشد جبهه ملی افغانستان، احمد ضیاء مسعود، رهبر جبهه ملی، محمد محقق و عبدالرشید دوستم به همراه امرالله صالح با عطا محمد نور (استاندار قدرتمند بلخ کنونی) دیدار و توافق کردند که نامزد واحدی را برای حضور در رقابت های انتخاباتی معرفی کنند. در این حال حضور پنج چهره برجسته سیاسی افغانستان و توافق آنان بر سر حمایت از یک نامزد درانتخابات  ریاست جمهوری سال 2014 می تواند تاثیری گسترده در انتخابات آنیده داشته باشد.

 

چالش های فراروی انتخابات ریاست جمهوری افغانستان:

چالش امنیت: هر چند راسموسن دبیرکل ناتو از تأمین امنیت برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آینده افغانستان توسط نظامیان خارجی خبر داده است، اما امنیت همچنان بزرگترین مشکل فراروی راه انتخابات آینده است و اگر امنیت انتخابات، مراکز و محل های رای، کارمندان، شهروندان، نامزدها و کشور تامین نشود، انتخابات زیر سوال خواهد رفت. در این راستا افزایش نا امنی ها در برخی از استانهای کشور، نگرانی هایی را در رابطه به برگزاری انتخابات عادلانه و شفاف در کشور میان مردم و کمسیون مستقل انتخابات ایجاد کرده است .چرا که در انتخابات پارلمانی دو سال پیش تهدیدات امنیتی در 25 استان موجب بسته شدن بیش از هزار  مرکز رای دهی شد. اکنون نیز به واسطه نبود امنیت در بخش های زیادی از کشور همچنان مراکز قضایی وجود ندارد و این امر می تواند انتخابات را کم رنگ کند. گذشته از این نیز هم‌زمانی خروج نیروهای خارجی با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در سال 2014، فرصت ناامن سازی را برای گروه‌های نظم ستیز و تندرو بیش از پیش فراهم می‌کند. امری که می تواند تاثیر گسترده در انتخابات داشته باشد.

 فراهم سازی شرکت شهروندان در انتخابات بدون تقلب: هر چند قرار است شناسنامه‎های الکترونیک که دارای کیفیت بالا و امکان تقلب کم است در بهار آینده توزیع شود و دولت نیز تلاش هایی برای برگزاری انتخابات سالم و شفاف انجام داده است، اما این رویکردها و تلاش ها با مخالفت های گسترده مخالفان دولت مواجه شده است. چنانچه مخالفان معتقدند که با عدم صدور کارت نوین و استفاده از کارت‌های پیشین انتخابات این رویکرد زمینه‌ساز تقلب دیگری در انتخابات دور سوم ریاست جمهوری است. همچنین رویکردهای آمرانه حکومت نسبت به  کمیسیون مستقل انتخابات برخلاف استقلال این کمیسیون مستقل است. حتی برخی از مخالفان از جمله احزاب و گروه های پارلمانی بر این نظرند که کرزای از کنار رفتن از قدرت ابراز تردید می کند، آماده تحویل دادن قدرت نیست و شرایط لازم را برای برگزاری انتخابات شفاف در سال 2014 را با تعلل در فراهم سازی شرایط انتخابات شفاف، مخالفت با حضور ناظر بین‌المللی در کمیسیون شکایات انتخابات و… را فراهم نمی سازد. در کنار این امر هم عدم سرشماری شهروندان، تصمیم بر تفویض صلاحیت بررسی تخلفات انتخاباتی به دادگاه های اختصاصی، نادیده گرفتن استقلال کمیسیون مستقل انتخابات و … از نگاه احزاب و شخصیت هایی چون داکتر عبدالله عبدالله زمینه سازی تقلب گسترده برای انتخابات آینده ریاست جمهوری است. این امر در حالی است که در دو انتخابات گذشته نیز تعیین نامزد پیروز ریاست جمهوری سخت شد و پارلمان کشور هم با جابجایی برخی نمایندگان پارلمان آغاز به کار کرد. گذشته از این اکنون هر چند مقامات افغانستان همواره از تلاش ها برای برگزاری انتخابات عادلانه صحبت می کنند، اما از نگاه مخالفان حکومت آشکارا در امور انتخاباتی مداخله می‌کند و اراده قوی برای برگزاری انتخابات شفاف ندارد و رویکردهایی همچون باقی ماندن مقامات قضایی بیش از دوره مسئولیت و خلاف قانون اساسی می دانند.

 

چشم انداز رخداد:

اگر به جبهه بندی های کنونی فراروی انتخابات ریاست جمهوری افغانستان نگاهی داشته باشیم باید گفت در یک سال آینده شاهد جبهه بندیهای نوین و مذاکرات پنهان و آشکار گسترده ای در راستای منسجم سازی جریان ها و احزاب گوناگون در انتخابات خواهم بود. چنانچه جدا از نوع نگاه احتمالی کرزای به برادرانش و اجرا کردن مدل پوتین- مدودوف باید منتظر تلاشها و رایزنی های گسترده شخصیتهایی چون خلیل زاد بود. در این میان هر چند تابعیت امریکایی خلیل زاد ممکن است چالشهایی فراروی وی در پیروزی در انتخابات قرار دهد، اما بی گمان در صورت توجه و حضور خلیل زاد وی کوشش خواهد کرد جدا از رای مثبت واشنگتن همراهی شخصیتهای موثر پشتون و برخی از چهره های اپوزسیون را نیز به دست آورد. در کنار این امر هم باید منتظر مشخص شدن رویکرد طالبان و حزب اسلامی در روند مذکرات صلح هم بود و این امر میتواند در نوع شرکت پشتون های جنوب و حزب اسلامی در انتخابات موثر باشد. گذشته از این نیز جدا از نوع رویکرد شخصیت های مستقل و دارای پتانسیل کمتر برای رقابت با نامزدهای مطرح از سوی تیم کرزای باید منتظر رویکرد دو جبهه مهم اپوزسینو یعنی جبهه ملی و ائتلاف ملی بود. یعنی  با توجه به نوع انتقادات مشترک از دولت و رویکردهای و همکاری های پیشین سران و شخصیته ای دو جبهه با هم هر گونه ائتلاف جبهه ملی و ائتلاف ملی در انتخابات ریاست جمهوی افغانستان می تواند  فضای انتخاباتی را به شدت تحت تاثیر خود قرار دهد. چرا که حضور شخصیتهایی همچون نور، عبداله عبداله، محقق، دوستم، مسعود، صالح، قانونی و … در پشت یک نامزد می تواند نقش تعیین کننده و مهم در انتخابات داشته باشد. در این حال در مورد چالشهای فرارو انتخابات هم باید گفت بی گمان همزمان با خروج نیروهای خارجی از کشور و روند بومی سازی امنیت دولت میتواند با وجود تهدیدهایی همچون ناامنی، فساد و … در برگزاری انتخابات سالم و شفاف بکوشد. یعنی تا حدی زیادی آینده افغانستان پس از سال 2014 به انتخابات ریاست جمهوری هم وابسته است و شفافیت انتخابات، بی طرفی کمیسیون انتخابات، عدم دخالت دولت در این امر، تعیین شرایط مناسب برای شرکت همه شهروندان می تواند به این امر کمک کند.

 

 

Share