June 25, 2022 – 8:24 am | Comments Off on شیعیان افغانستان و طالبان؛ از تعاملات دو جانبه تا تهدیدات چند جانبه 

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

برای درک بهتر این موضوع که رابطه و تعامل دو جانبه میان جامعه «شیعیان» افغانستان و «طالبان» چه سمت و سوی خواهد گرفت لازم است در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, مقالات, مقالات تحلیلی

ترکمنستان از بیطرفی نیازف تا نقش فعال کنونی

نگارش در August 26, 2010 – 6:27 am
ترکمنستان از بیطرفی نیازف تا نقش فعال کنونی
Share

علی رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC
www.peace-ipsc.org


سیاست خارجی ترکمنستان پس از استقلال از شوری سابق و در دوران صفر مرادنیازوف و بر اساس اصل بی طرفی و موازنه‌ی قوای خارجی شکل گرفت. در این راستا عشق‌آباد و مقامات سیاسی این جمهوری نوپا با آگاهی از دامنه و پتانسیل های قدرت ملی، اقتصادی، جمعیتی، سیاسی و ژئوپولوتیک خود خواستار کاهش تنش و عدم برخورد با قدرتها ی سیاسی منطقه ای و جهانی بودند چراکه صرف هزینه‌هایی برای این امر در صورت وارد شدن در گروه بندی های سیاسی، نظامی و امنیتی از توان این کشور ضعیف اما دارای منابع غنی هیدروکربنی می کاست در این بین نیازوف   کوشید تا با برقرار ی روابط متوازن با مسکو و واشینگتن , متحدان منطقه‌ی آنها و قدرت ها مستقل بر اساس منافع ملی ترکمنستان و حفظ قدرت اقتدارگرایانه خود رفتار نمایند .در این بین امریکا عملا نتوانست نفوذ بسیار زیادی در این کشور به دست آورد ونیازوف نیز با ایجاد روبط حسنه با تهران و تداوم آن با مسکو تلاشهای خود را در راستای اصل بی طرفی در سیاستهای منطقه ای و جهانی استمرار بخشید.در این بین باید توجه داشت که نیازف به توسعه اقتصادی کشورنیز هر چند با موفقیت های بزرگی همراه نبود نظر داشت.

مرگ نیازوف در 4 سال پیش و به قدرت رسیدن رییس جمهور بردی محمد‌وف در ترکمنستان هرچند سیاست خارجی عشق‌آباد با اعلام حفظ بی‌طرفی به رسمیت شناخته شده واز طرف سازمان ملل ادامه یافته است,اما به تدریج نمود های سیاست خارجی این کشور حاکی از آن بودکه نیاز به توسعه هر چه بیشتر اقتصادی وسرمایه گذاری در منابع هیدروکربنی همزمان با  شوک نفتی و بالارفتن درآمد های هیدروکربنی این کشور را وامی دارد تا به تدریج در پی نقشی فعال در سیاست خارجی باشند. نقشی که ازیک سو می کوشد تا ترکمنستان  را از انزوا دوران نیازوف خارج کند و از سوی دیگر با تشویق سرمایه گذاری در منابع هیدر وکربنی این کشور رشد اقتصادی رو به فزاینده ای را برای این کشور رقم بزند رشدی که در پرتو آن و درآمد های میلیاردی از نفت وگاز عملا این کشور ضعیف دهه نود را به ایفای بازیگری در بازار انرژی منطقه و حتی جهان وادارد.

در واقع باید گفت که از یک طرف منابع هیدروکربنی ترکمنستان این کشور را واداشت تابرای سرمایه گذاری و بهره برداری وفروش آنها به تدریج از بیطرفی دوران نیازف خارج شود واز  طرف دیگر همین خروج از بیطرفی ساکن و تبدیل به بیطرفی فعال و همراه با موازنه مثبت در سیاست خارجی چند سال اخیر و حرکت به سوی ایفای نقشی پررنگتر خود باعث گسترش روابط اقتصادی و سیاسی این کشور ودر نتیجه  افزایش سرمایه گذاری ,رشد بالاتر اقتصادی و بدست آوردن درآمد های افزون ترحاصل از منابع هیدروکربنی و اقتصاد این کشور شده است. در این راستا عشق آباد دیگر نه تنها به روسیه وگازپروم وابسته نیست بلکه با متنوع سازی شراکای و خریداران  گازی خود به روسیه ,ایران,چین با هدف تسخیر بازار های پاکستان و هند(خط لوله ترانس افغان) و اروپا(خط لوله نابوکو )تلاش می کند.امری که به نگاه بسیاری از کارشناسان بالاتر از پتانسیل های  واقعی این کشور است و بیانگر پدیدارشدن موفقیت های گسترده در سیاست خارجی  چند سال اخیر این کشور است.

در واقع افزایش توانایی اقتصادی این کشور اکنون این کشور را به فکر  افزایش قدرت نظامی واقتصادی خود انداخته است بطوری که در یک سال اخیر در بعد نظامی تلاش خود را در جهت تقویت و گسترش توانایی های نظامی و دفاعی افزایش داده است در این راستا نوسازی و مدرنیزه کردن ارتش، تاسیس دانشکده افسری نیروی دریایی ,تصمیم به ساخت پایگاه دریایی , اصلاحات نظامی گسترده ,خریدهای کلان نظامی , بستر سازی برای تشکیل ارتش قدرتمندو تصویب پنج‌ ساله توسعه نیروهای دریایی نیز مورد توجه قرار گرفته است, توجهی که مدیون افزایش رشد اقتصادی کشور و افزایش درآمدهای حاصله از صادرات و خروج تدریجی این کشور از بیطرفی در سیاست خارجی است.اضافه بر این  عشق آباد اینک  دربعد اقتصادی به دنبال اهداف و بلند پروازی های زیادی است که بسیاری پیش از این آن را  برای این کشور ناممکن می دانستند اما حضور گسترده شرکت هایی بزگ از سراسر جهان و سرمایه گذاری چند ده میلیارددلاری در بخشهای مختلف از گردشگری(طرح آوازه یا دوبی خزر) گرفته تا انرژی اینک عشق آباد  را به فکر میزبانی مذاکرات میان گروه های افغانی انداخته است .فکری که بیشک به دنبال تقویت جایگاه منطقه ای و بین المللی و سیاست خارجی فعال و خروج ار بیطرفی گذشته است.

Share