May 18, 2022 – 6:02 am | Comments Off on چهار دهه جنگ پیچیده ترکیبی علیه ایران

ابراهیم اخلاصی
نویسنده و پژوهشگر
مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

جنگ هیبرید یا عملیات ترکیبی  Hybrid Warfare) ) واژه ای ست که استفاده و بهره گیری از آن در جهان و به ویژه در خاورمیانه و …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, مقالات, مقالات تحلیلی

به رسمیت شناختن کشور فلسطین ؛ رویایی قابل تحقق؟

نگارش در April 28, 2011 – 2:58 am
به رسمیت شناختن کشور فلسطین ؛ رویایی قابل تحقق؟
Share

 

سید مهدی مدنی

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

 

بیان رویداد: اگر سال 1948 را سال تاسیس بازیگری نو ظهور به نام اسرائیل در خاورمیانه بدانیم، می توانیم بگوییم که بیش از 63 سال است که خاورمیانه با بحرانی پیچیده با محوریت این بازیگر جدید مواجه شده که از یک طرف سبب بروز و تحمیل جنگ های متعدد به همسایگان خود شده و از طرفی در صدد توسیع محل سرزمینی خود و ادامه ایجاد مرزهای جدید می باشد. در این میان اسرائیل همواره حامیان درشت اندامی نیز داشته و در سایه حمایت های بی چون و چرای این قدرت های بزرگ توانسته اهداف خود را پیش ببرد. جنگ در سالهای ۱۹۴۸، ۱۹۵۶ (کانال سوئز)،۱۹۶۷ (جنگ ۶ روزه) ، جنگ ۱۹۷۳ (اصطکاک)، جنگ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶) و جنگ 22 روزه علیه غزه (2008) تنها نمونه ای از بروز اهداف آشکار اسرائیل در مطامع ارضی است. البته این مجال کوتاه فرصت بررسی تاریخچه طرح ها و اقدامات طرفین در این بازی به غایت پیچیده را بدست نمی دهد. لذا صرفا به این مطلب اکتفا می شود که تا کنون طرح های مختلف برای رسیدن به صلح ( که در عین حال برخی گروه ها آن را سازش می نامند) مطرح شده است که آخرین آن ایجاد دو دولت مستقل اسرائیل و فلسطین است. آنچه در این نوشتار مورد بحث و بررسی قرار می گیرد، نگاهی است به آخرین تحولات صورت گرفته در مورد این طرح و بحث بر سر این موضوع که طرفدران و موافقان تشکیل دو دولت و مخالفانچه کسانی هستند. بواقع آخرین تحولات صورت گرفته در زمینه پیگیری این طرح در این نوشتار مورد بررسی قرار می گیرد.

تحلیل رویداد و بیان اتفاقات

مذاکرات میان تشکیلات خودگردان فلسطین و کابینه افراطی نتانیاهو در تابستان سال گذشته یک نتیجه مملوس و عینی را بجا گذاشت و آن این بود که اسرائیل عامل اصلی به نتیجه نرسیدن صلح ( و البته سازش به تعبیر مخالفان روند مذاکره) خاورمیانه است. آغاز روند شهرک سازی ها و عدم پایبندی اسرائیل به توافقات گذشته مولفه ای بود که حتی با نارضایتی متحدان اصلی اسرائیل یعنی آمریکا و اتحادیه اروپا مواجه شد. این در حالی بود که اتحادیه عرب، سازمان کنفرانس اسلامی و تشکیلات خود گردان نیز بر عدم پایبندی اسرائیل به توافقات تاکید کردند.

جبهه بین المللی: در همین فضا بود که بحث برسمیت شناخته شدن یکجانبه دولت مستقل فلسطینی با به رسمیت شناخته شدن توسط کشورهای آمریکای لاتین بیش از پیش جدی شد. این طرح که قبلا برای اولین بار توسط جرج بوش، رئیس جمهور سابق آمریکا مطرح شده بود، فضای تنفسی مفیدی را برای آن دسته از گروه های فلسطینی که به دنبال رهایی از جنگ با اسرائیل و مصالحه می گشتند فراهم نمود. لذا تلاش های بین المللی برای به ثمر نشاندن این طرح آغاز شد. اما این طرح از همان ابتدا یک مخالف جدی داشت و آن کسی نبود جز اسرائیل. حتی اوباما نیز از این طرح حمایت کرده و طرفین را برای برسمیت شناختن دو دولت مستقل تشویق کرده است. حتی این طرح موافقان جدی نیز در داخل اسرائیل داشت و حتی حماس نیز اعلام کرد که تمایل دارد ایجاد دو کشور فلسطین – اسرائیل را بر اساس ایجاد یک آتش بس نامحدود در بحبوحه درگیری‌ها بپذیرد ( البته مخالفان صلح با اسرائیل( مانند ایران) را هم می توان جز مخالفان این طرح بشمار آورد اما این مخالفت از جنس دیگری است). باری مذاکرات صلح که در تابستان گذشته بار دیگر و با میانجی گری آمریکا از سر گرفته شد با آغاز روند شهرک سازی ها از جانب اسرائیل بار دیگر با بن بست جدی مواجه شد. اقدامی که نه تنها فلسطینی های طرفدار صلح بلکه متحدین اسرائیل ر ا نیز نا امید و خشمگین ساخت. امید ها برای برقراری صلح دو جامبه به یاس گرایید و لذا محمد عباس کوشید تا از طریق فعالی سازی سیاست خارجی خود، طرحی نو در افکند. مدد گرفتن از جامعه جهانی به همراه تلاش برای برسمت شناختن کشور مستقل فلسطینی اقداماتی بود که عباس دذر این طرح دنبال می کرد که تا حد زیادی نیز موفق شد. قطار برسمیت شناختن کشور مستقل فلسطینی از آمریکای لاتین یعنی برزیل ( به عنوان یکی از کشورهایی که رابطه خوبی با اسرائیل دارد) به حرکت در آمد. پس از این کشور دیگر بازیگران منطقه نیز از آن پیروی کرده و کشورهای شیلی، اروگوئه، اکوادور، بولیوی، گویان، آرژانتین، پرو و پاراگوئه کشور فلسطینی در مرزهای 1967 را به رسمیت شناخته ‌‌اند. پس از این نوبت رئیس جمهور قبرس بود که در بهمن ماه سال گذشته با ارسال نامه ای به ابومازن رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین اعلام کرد کشور مستقل فلسطین در مرزهای 1967 را به رسمیت می شناسد.

.

همچنین مشاور ارشد رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین از برنامه روسیه برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در مرزهای 1967 با وجود مخالفت رژیم صهیونیستی خبر داد. در 22 آذرماه اتحادیه اروپا نیز برای شناسایی دولت مستقل فلسطینی در مرزهای 1967 اعلام آمادگی کرد. در همین حال، نروژ و سوئد نیز اعلام کردند که ممکن است فلسطین را به رسمیت بشناسند. بالتبع این اقدامات مطلوب اسرائیل نبوده و این اقدامات را «مردود دانسته و آن را یک ژست بی فایده و توخالی خوانده که هیچ چیز را تغییر نخواهد داد»

اما در تازه ترین دور اقدامات بازیگران بین المللی در این بازی پیچیده، این بار اتحادیه اروپا نیز به میان آمده و از این طرح حمایت کرده است. روز دوشنبه (14 اپریل 2011) بود که کاترین اشتون رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن اشاره به بیانیه‌ی اخیر اجلاس سران اتحادیه‌ی اروپا بر لزوم خروج اسرائیل از مناطق اشغالی تاکید کرده و از ضرورت به جریان افتادن طرح دو کشور مستقل سخن به میان آورد. همچنین بازیگر دیگر نیز به این طرح اضافه شده است و آن کمیته چهارجانبه صلح (متشکل از  آمریکا، روسیه، نماینده اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد)  است. روزنامه آمریکایی لوس آنجلس تایمز اعلام کرده که در صورتی که نخست وزیر اسرائیل اقدامی جدیدی در خصوص صلح منطقه نکند، ممکن است کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه کشور فلسطین را به رسمیت بشناسد. این روزنامه آمریکایی اعلام کرد که اگر بنیامین نتانیاهو طرحی جدی برای صلح ارائه نکند، ممکن است کمیته  چهارجانبه کشور مستقل فلسطین را به پایتختی قدس [شرقی] به رسمیت بشناسد.  بنا بر این گزارش، شماری از دیپلمات‌های اسرائیلی و آمریکایی به این روزنامه اعلام کرده‌اند که کمیته چهارجانبه کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.  یک دیپلمات آمریکایی نیز اعلام کرد که اکنون فشارهایی بر اسرائیل وارد می‌شود و همه از آمریکا انتظار دارند که اقدامی جدی در این خصوص انجام بدهد.

وزیر امور خارجه فرانسه نیز فردای آن روز اعلام کرد کشورش و اتحادیه اروپا درباره ابتکارهایی برای نشاندن اسرائیل و فلسطینی ها بر سر میز مذاکره و به رسمیت شاختن کشور فلسطین در فصل پاییز تلاش می کنند. الن ژوپه نیمه مارس گذشته نیز تاکید کرده بود که به رسمیت شناخته شدن کشور فلسطین از سوی اتحادیه اروپا در غیاب توافق با اسرائیل، فرضیه ای است که باید به آن فکر کرد. برنار کوشنر،‌ وزیر امور خارجه پیشین فرانسه نیز ژانویه سال دو هزار و ده فرضیه به رسمیت شاختن یک جانبه کشور فلسطین را بدون توافق بین اسرائیل و فلسطین مطرح کرده بود.

جبهه داخلی: اما علاوه بر جبهه خارجی که اینک دولت افراطی نتایناهو با آن مواجه است، از داخل اسرائیل نیز صداهایی برای همگام شدن با این طرح به گوش می رسد و می توان گفت در پارلمان اسراییل (کنست) و خارج از آن تلاش‌هایی برای پشتیبانی از طرح دو کشور مستقل فلسطینی و اسراییلی در جریان است. به گزارش یک رسانه معتبر آلمانی زبان تشکل بین‌المللی صدای واحد اسراییل (One Voice Israel) با همکاری حزب کادیما به رهبری زیپی لیونی می‌کوشند نمایندگان احزاب مختلف را برای حمایت از این طرح ترغیب کنند. برای عملی کردن طرح دو دولت مستقل کمیسیونی نیز در بیت‌المقدس در روز دوشنبه (۲۷ دی/ ۱۷ ژانویه) تشکیل شده است. به گزارش دویچه وله، لیونی که فراکسیون مخالفان دولت را در پارلمان اسراییل رهبری می‌کند، تصریح کرد که «حزب کادیما چشم‌انداز نوینی را تعقیب می‌کند و از هرگونه سیاست‌بازی دو پهلو دوری می‌جوید.» در مذاکرات صلح و در کنفرانس‌های مختلف بین‌المللی تاکنون بارها بر ضرورت ایجاد دو دولت مستقل فلسطینی و اسراییلی در کنار هم تاکید شده است. دولت آمریکا و اتحادیه اروپا نیز از این طرح به عنوان اصلی محوری حمایت می‌کنند. لیونی در کمیسیون دو دولت مستقل در بیت‌المقدس گفت: «تنها راه برای تامین امنیت اسراییلی دمکراتیک، در گروی تحقق راه حل دو دولت مستقل قرار دارد.» رهبر حزب کادیما تاکید کرد که مردم اسراییل از این طرح پشتیبانی خواهند کرد، اگر دریابند که این راه‌حل به سود کشور بوده و مختص گروه‌های راست و یا چپ نیست. یول هاسون، یکی دیگر از نمایندگان حزب کادیما و فعالان جنبش صدای واحد اسراییل گفت: « نمایندگان اسراییلی و فلسطینی باید بدانند که تحقق همه‌ی خواسته‌های آنان امکان‌پذیر نیست، اما متفقاَ می‌توانیم بهترین نتیجه را بدست آوریم.» این جنبش به تازگی موفق شد با دعوت از ۱۰۰ چهره‌ی سرشناس اسراییلی نشستی را با محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی در رام‌الله برگزار کند. به گفته رهبران این جنبش «اکثریت مردم اسراییل و فلسطین آماده‌ی توافقی واقعی هستند تا اختلافات از میان برداشته شوند.»

با تمام این تفاسیر اینک این تلاش ها با دو مخالف جدی مواجه است. اول نخست وزیر افراطی اسرائیل و وزیر خارجه تندرو تر از اوست که تا کنون با این طرح مخالفت کرده اند. بواقع این دو را می توان اصلی ترین عامل شکست مذاکرات صلح تابستان گذشته نیز دانست. به اینها دولت آمریکا ( البته پس از تحولات اخیر خاورمیانه) را باید اضافه کرد. چرا که آمریکا در دوره کنونی و خصوصا با فروپاشی سیستم حمایتی اسرائیل که توسط مصر صورت می گرفت، نمی تواند راه را برای اقدامات اینگونه ای باز کند. ضمن اینکه آمریکا از ابتدا مخالفت خود را با برسمیت شناختن های جداگانه اعلام کرده و گفته بود که این اقدامات تاثیر منفی بر روند صلح می گذارد. رادیو ارتش اسرائیل گزارش داد که پس از تهدیدات کمیته چهارجانبه صلح علیه تل‌آویو و اعلام آمادگی برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین، کاخ سفید اعلام کرد که واشنگتن مخالف اقدام یک‌جانبه برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین است.  کاخ سفید همچنین بر تلاش آمریکا برای خروج از بن‌بست مذاکرات سازش و یکی کردن دیدگاه‌ دو طرف اسرائیلی و فلسطینی به منظور ازسرگیری مذاکرات سازش تاکید می کند.

 

نتیجه گیری و ترسیم دورنما

آنچه مسلم می نماید آن است که اسرائیل در مناسبات دیپلماتیک بیش از پیش با تنگنا و محدودیت مواجه خواهد شد. چه آنکه از یک طرف این بازیگر با فروپاشی سیستم حمایتی سابق(مصر) مواجه شده است و از طرفی نیز با روند مشروعیت زدایی در عرصه بین الملل( به علت تداوم روند شهرک سازی ها و ادامه کشتار فلسطینیان) روبه رو گردیده است. به این موارد موج شناسایی کشور مستقل فلسطینی توسط دیگران را باید اضافه کرد. ضمن اینکه در بعد داخلی نیز دولت افراطی نتانیاهو با استعفای برخی از وزرای کابینه مواجه بوده که نوید از احتمال تغییر دولت در انتخابات آتی را می دهد. (آویشای براورمان، وزیر اقلیت‌ها در اسراییل و  یکی از حامیان جدی کمیسیون دو دولت مستقل به همراه دو وزیر دیگر از کابینه نتانیاهو استعفا داد. بن‌العیزر، وزیر صنایع و بازرگانی و اسحاق هرتسوگ، وزیر رفاه اجتماعی نیز از دولت نتانیاهو کناره‌گیری کرده اند. این سه تن از اعضای حزب کارگر اسراییل به شمار می‌آیند که در دولت ائتلافی اسراییل شرکت داشتند.) لذا می توان انتظار داشت که با ورود اسرائیل به انتخابات جدید دولتی جدید بر سر کار آید و مقدمات پذیرش دو دولت مستقل فلسطینی مهیا شود.

Share