June 28, 2022 – 4:16 am | Comments Off on بررسی وضعیت و آینده بحران در اوکراین، اهداف روسیه و سناریوهای پیش رو

معصومه محمدی
پژوهشگر روابط بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حمله نظامی روسیه در اوکراین، یک رویداد تاریخی و جهانی است که نشان‌دهنده آخرین اقدام مدعی هژمون جهانی پس از جنگ سرد و آغازگر دورانی جدید در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » ايران, گزیده ها, مقالات, مقالات تحلیلی

بررسی سیاست خارجی ایران در سال 92

نگارش در March 24, 2014 – 1:48 am
بررسی سیاست خارجی ایران در سال 92
Share

دکتر  مهدی مطهرنیا

آینده پژوه  سیاسی  و استاد دانشگاه

سیاست خارجی ایران در ارتباط با انتخابات 24 خرداد تعریف پذیر است. تغییر زائقه سیاسی در ایران و حمایت اراده حکومتی (که در فرمایشات رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران در چارچوب دانشواژه رای مردم حق الناس است ورود پیدا کرد) و با درخواست ایشان برای رای تمام کسانی که به ایران علاقمند هستند، در پای صندوق های رای زمینه ای را ایجاد کرد که تغییر زائفه سیاسی در بیست و  چهار خرداد  بسیار معنا پذیر و محتوا ساز باشد. رای آوردن حسن روحانی به عنوان  شیخ دیپلمات با تاکید با دکترین تعامل سازنده سیاست خارجی شعارمحور انفعالی و عاطفه گرای دولت یازدهم را به سیاست خارجی مدبرانه و خردگرای  معتدل انتقال بخشید.  این انتقال آنچنان پژواک وسیعی داشت که تابوهای موجود در مورد روابط ایران و غرب را شکست. چنانچه تا ماه قبل از انتخابات هر گونه لبخند مسئولان رسمی ایران در مجامع  بین المللی با مسئولان رسمی  کشورهای غربی بویژه امریکا نوعی جرم عرف محور سیاسی بود، اما ما شاهد دست دادن با مسئولان امریکایی با ایرانی و  مذاکرات رسمی در چارچوب پرونده هسته ای و ورود پشت  درهای بسته و تماس های متفاوت بودیم. لذا باید گفت سیاست خارجی ایران در جهت ادبیات مدبرانه، رفتارهای  معقولانه و کردار و کنش های معتدلانه قرار گرفت و توانست به دستاوردهای  قابل تعریفی در شکستن تئوری جنگ نامتعادل بر  ضد جمهوری اسلامی ایران  قرار گیرد. از سوی دیگر توانست فشارهای موجود در بین نو محاظه کاران  شامل پایداریست ها، کیهانیست ها و احمدی نژادیست ها را در مورد پرونده هسته ای مدیریت کند. به گونه ای که ما با بیشترین حجم پرسش از وزیرخارجه توسط نیروهای نومحافظه کار در مجلس و بسیاری از هجمه های مطبوعاتی که می توانست کمر هر دولتی را خم کند مواجه بودیم. لذا باید پذیرفت  تا حدودی  سیاست خارجی ایران در این زمینه بعد از به قدرت  رسیدن روحانی موفق بوده است. هر چند این موفقیت در گرو استمرار دستاوردهای ناشی از ژنو سه و تحکیم خطوط قرمز   جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با مساله هسته ای در مذاکرات نهایی نشده، و هنوز  مشکلات انبار شده ای  وجود دارد.

نکته دیگری که از نظر سیاسی باید بدان اشاره کنیم سویه گیری ایران در زمنیه نظام بین الملل با آمدن حسن روحانی و در چارچوب  تعامل دکترین تعامل سازنده بود. این دکترین طرح جنگ نامتعادل بر علیه جمهوری اسلامی ایران را تا حدی با  چالش های جدی و محتوایی روبرو کرد. این جنگ در بعد بین الملل با اسلام هراسی  و در بعد منطقه ای با ایران هراسی همراه بود، اما با ورود  تعامل سازنده و  ادبیات سیاست خارجی ایران و  اقدام ایران در مسیر حل و فصل پرونده های خود در چارچوب  دیپلماتیک  (که پژواک  و  انعکاسی از مقوله  نخست بود)  موجب چالش طرح  تئوری جنگ نامتعادل بر علیه جمهوری اسلامی ایران شود. به گونه ای که پس از آن ما شاهد تلاش های روزافزون کشورهای اروپایی و  حتی ایالات متحده امریکا برای حل و فصل مسائل با ایران هستیم در چارچوب این معنا ما شاهد ایجاد فضایی مساعد برای زمینه سازی در جهت  کاهش تحریم ها  و افزایش سطح  تعاملات بین المللی و به موازات آن منطقه ای بوده ایم که سفر  آقای روحانی به غرب در این مسیر قرار داشت .یکی از نقاط   عطف سیاست خارجی ایران را می توان تماس تلفنی  اوباما با روحانی دانست که در  نیویورک انجام شد. این تماس و نوع برخورد  خردورزانه از سوی رهبران دوکشور و دولت موجب شد تا حد زیادی زمینه سیاسی برای پیمان نو فراهم و تا حدی زیادی  ما مذاکرات مستقیم ایران و امریکا را در  چارچوب  پرونده هسته ای دیدیم  در حوزه  سیاست هم مهمترین  مسائلی بود که خود را نشان داد.

گذشته از این با ورود  ادبیات  اعتدال و پارادایم  اعتدال در رفتارهای و کنش های  جمهوری اسلامی ایران ما شاهد  ایجاد فضای مثبت در ارتباط با  قبول ایران در نظام  بین المللی  و منطقه ای هستیم. این  خود نکته ای برازنده و دارای نکات مثبت برای جمهوری اسلامی ایران بود. یعنی نگاه به این امر در چارچوب تئوری جنگ نامتعادل تا حد زیادی مدیریت شد. در تئوری  جنگ نامتعادل الگوی اقدام رسانه ای برای انتقال قدرت هدف به تهدیدی برای تهدیدی نظام  منطقه ای  و بین المللی و ایجاد اجماع  جهانی بر ضد کشور هدف در برخورد با وی مد نظر است.  در این حوزه هم با ورود  روحانی در مرحله ورود به مرحله جنگ روانی  تئوری جنگ نامتعادل جلو این رویکرد امریکا گرفته شد.  این جنگ روانی می توانست زمینه برخورد میدانی با جمهوری اسلامی ایران را در پرتو اجماع  منطقه ای  و بین الملی را ایجاد کند.ولی با رویکرد روحانی  زمینه شکست نسبی تئوری جنگ نامتعادل  فراهم کرد . چنانچه اقدامات رسانه ای آنها کمتر شد. در کنار این نیز تحرکات ایران عملا نوعی زمینه های موجود برای شکاف در بین شورای همکاری خلیج فارس بوجود آورد و  فراخوانی سفرای سه کشور از قطر را باید در این چارچوب مورد تحلیل قرار داد. در این بین نکته دیگری که باید سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به آن توجه کند آن است که موجبات این زمینه ایجاد گردد که هم وزن تحرکات در مذاکرات هسته ای تلاش هایی برای ایجاد فضای آرام در منطقه صورت گیرد. در این صورت می توان گفت  سیاست خارجی ایران توسعه  متوازن در بعد منطقه ای  و بین المللی را دنبال خواهد کرد.

 

 

چالش ها

 مهمترین چالش سیاست خارجی ایران بیش از آنکه در خارج از کشور باشد در داخل کشور بود. چالش اساسی این امر مدیرت  نومحافطه کاران برای برهم نزدن توافق هسته ای  ژنو سه بود.  بسیاری از نمایندگان این طیف تلاش  کردند  با سخنرانی های  متفاوت زمینه های برهم زدن توافقات موجود را ایجاد کنند. در کنار آن  مهمترین چالش در خارج نیز تلاش نتانیاهو به عنوان رئیس  رژیم صهونیستی و تلاش لابی های در امریکا و فرانسه برای بر هرم زدن تحرکات سیاست خارجی ایران بود. چنانچه ایپک لابی صهیونیستی فعال شد تا بتواند ماجرای ژنو سه را برهم زند.  سفر اولاند به تل ویو  نیز باید در همین راستا مورد نظر قرار گفته شود. اما با رویکرد اوباما نوعی اعتماد سازی بین ایران و اوباما را افزایش یافت.   

 

واژگان کلیدی: ایران در سالی که گذشت، سیاست خارجی ایران در سالی که گذشت ، سیاست خارجی ایران در سال 92،  سیاست خارجی ایران در 92

 

Share