مهر ۱۷, ۱۴۰۰ – ۳:۰۶ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

در طول تاریخ، تسلط بر راههای دریایی زمینه ساز توسعه نامحدود اقتصادی و تجاری بوده است. آلفرد تیر ماهان(1914-1840)، ژئواستراتژیست مطرح ایالات متحده امریکا، که نیروی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, مقالات, مقالات تحلیلی, هند

اهداف استراتژیک رشد نظامی هند و نگاه بازیگران به آینده نظامی و دفاعی هند

نگارش در آبان ۷, ۱۳۹۲ – ۸:۱۱ ب.ظ
اهداف استراتژیک رشد نظامی هند و نگاه بازیگران به آینده نظامی و دفاعی هند
Share

 اسماعیل بشری

 کارشناس مسائل دفاعی در  مرکز تحقیقات استراتژیک

 

رشد اقتصادی هند و رابطه با  رشد نظامی هند

به طور کلی کشورها زمانی که به رشد اقتصادی مطلوب و یا به رشد نسبی اقتصادی برسند، یا به طور طبیعی با تهدیدات جدیدی مواجه می شوند یا خود دست به توسعه محدوده منافع ملی خود می زنند. به عبارت دیگر رشد اقتصادی باعث میشود که دامنه منافع ملی کشورها گسترش پیدا کند و کشورها برای حفظ منافع ملی خود تلاش کنند به سمت تقویت نیروهای نظامی حرکت کنند. لذا معمولا رشد اقتصادی هر کشوری رشد نظامی را هم به همراه دارد. البته ممکن است رشد نظامی چشمگیر نباشد، اما این امر رخ میدهد.  برعکس  اگر رشد اقتصادی کشوری کم گردد ،این کشور مجبور است خیلی از هزینه ای خود از جمله هزینه های نظامی را کاهش دهد. در مورد هند  نیز رشد اقتصادی هند موجب شد تا این کشور با درآمدهای هنگفت بتواند سرمایه گذاری در توسعه ارتش برای مدرن سازی آن را دایما افزایش دهد. از همین رو در سالهای اخیر بودجه نظامی هند به طور میانگین سالانه ۱۸ درصد رشد داشته است .

 

مهمترین اهداف استراتژیک و ژئوپلتیک هند از توجه به بخش نظامی

هند با دو کشور همجوار خود یعنی پاکستان و چین دارای اختلافات سرزمینی دیرپا است. این اختلافات تاکنون موجب درگیری هایی کم شدت و گاه پر شدت با این کشورها شده است. علاوه بر این هند به عنوان قدرتی منطقه ای که دارای بلند پروازی هایی جهانی نیز هست میخواهد اقتدار خود را در اقیانوس هند افزایش دهد. همچنین هند دکترین هسته‌ای خود را دفاعی میداند و آن را دارای کاربردی تهاجمی نمی داند و به نقش بازدارندگی آن اشاره میکند. گذشته از این با توجه به اختلافات سرزمینی هند با کشور  پاکستان بزرگترین تهدید از نظر دهلی نو این کشور است. هند بزرگترین تهدید خود را جنگ  با پاکستان بر سر کشمیر میداند.  در این راستا جلوگیری از تجزیه و انفکاک بخشی از سرزمین اصلی یعنی کشمیر جایگاه مهمی در استراتژی  دفاعی و نظامی دهلی نو دارد و از هر نظر برای هند مهم است. اکنون با توجه به توازن هسته‌ای بین دو کشور دو کشور تلاش می کنند وارد جنگی پردامنه با یکدیگر نگردند. اما هند همچنان از جانب گروه های اسلام گرایی تندرویی (که هر از گاهی دست به عملیات خرابکارانه و ترور چه در خاک هند و یا در کشمیر می زنند) احساس تهدید می کند. به همین دلیل هم هند تلاش می کند تا به عنوان عضو ناظر در پیمان شانگهای حضور پیدا کند و با دولت افغانستان ارتباط بیشتری داشته باشد تا بتواند این روند را کند کند. جدا از این چین همواره  تهدیدی برای هند بوده و هست.  چین بعد از تقویت اقتصادی خود مسلما تلاش میکند تا به قدرت بزرگ نظامی هم تبدیل گردد و این امر از نظر هند تهدید است. در واقع چین اگر به سمت تقویت گسترده نیروهای نظامی خود حرکت کند بدون تردید هند هم برای حفظ توازن نظامی با چین مجبور است قدرت نظامی خود را  گسترش دهد و خود را برای مقابله با چین آماده نگه دارد.

 

آمریکا و افزایش توان  نظامی هند

امریکا در شرایط کنونی هندی قدرتمند را که می‌تواند باعث به تعادل کشانده شدن قدرت نظامی چین گردد را برای منافع ملی خود مفید می داند. در اکثر تحلیلهای نظامی امریکایی ها، در دکترین  نظامی امریکا  و همچنین در برنامه قرن بیست و یکم ، امریکا هند را به عنوان دشمن و تهدیدی برای منافع خود به شمار نمی آورند. در این حال آنان به طور تلویحی هند را متحد طبیعی خود در منطقه میداند تا بتوانند جلو بلند پروازی های  چین  در منطقه را بگیرد. گذشته از این همکاری های نظامی بین دو کشور رفته رفته در حال گسترش است و امریکا به سمت تقویت نیروی هوایی هند و فروش تجهیزات بسیار پیشرفته به به این کشور حرکت کرده است. واشنگتن به هند به عنوان یک بازار بزرگ فروش تسلیحات نظامی خود نیز نگاه می‌کند. به طوری‌که هند قرار است میلیاردها دلار تجهیزات نظامی شامل بالگرد نظامی، خمپاره انداز، سیستمهای تسلیحاتی و سیستم‌های الکترونیکی تسلیحاتی از آمریکا خریداری نماید. این روابط نظامی از دید امریکا از یک سو می تواند موجب کنترل توان هسته ای هند به میزان دلخواه امریکا گردد و در عین حال هم موجب میشود تا از ظرفیت های موجود در هند که کشوری بزرگ از نظر اقتصادی،  سیاسی و نظامی و است بهره برد.

ابعاد همکاری های نظامی با اسرائیل

هند و اسرائیل از بدو استقلال هند تا کنون همواره همکاری هایی را با یکدیگر داشته اند. زیرا این دو بازیگر نه تنها دارای تضاد منافع با یکدیگر نیستند و برعکس در برخی از حوزه ها دارای منافع مشترکی نیز هستند. در همین راستا هند با اسرائیل در زمینه هایی چون تولید وسایل نظامی نظیر تجهیزات نظامی الکترونیکی ،  موشکی و… همکاری نزدیکی داشته و  واردات و صادرات  سلاح بین دو سو در جریان بوده است .

هند و نگاه به ایران

 هندی ها نگاه های متفاوتی نسبت به ایران داشته اند اما در مجموع  همواره تلاش کرده است تا روابط دوستانه ای با ایران داشته باشد.  هند و ایران مرز مشترکی ندارند و بستر اختلافات ایران با هند هم گسترده نیست. مگر اینکه ایران به دلایلی چون دفاع از پاکستان بخواهد نوعی رویکرد مخالف را برگزیند.  تاریح  گذشته روابط دو کشور حتی پیش از انقلاب اسلامی بیانگر این است که حتی در جنگ هایی پردامنه ای که بین هند و پاکستان صورت گرفته ، با وجود اینکه ایران هم پیمان پاکستان بود، اما کمک های ایران به پاکستان بسیار پایین بود. یعنی هند مطمئن بود که ایران خود را درگیر تنش پردامنه با هند نمی کند. حتی در مساله کشمیر هم ایران خود را  وارد درگیری با هند نکرده است.

 

دورنمای وضعیت نظامی و دفاعی هند

باید توجه داشت که هند دارای دو دشمن عمده به نام چین و پاکستان است و احتملا هم در آینده با آنها مشکل خواهد داشت.  این امر خود میتواند دلیل مهمی برای تقویت نظامی هند باشد. اما فراتر از این نیز هند به دنبال حضور گسترده تر در سطح بین المللی و دست یافتن به کرسی عضویت دائمی در شورای امنیت سازمان ملل متحد است. کشوری که درصدد دست یافتن به این جایگاه باشد باید بتواند در صحنه منازعات بین المللی هم نقش فعالی را بازی کند تا بتواند در آینده به عنوان قدرت بزرگ و قابل اعتنا در صحنه ی بین الملل به شمار آید. در راستای همین بلند پروازی های  نظامی و سیاسی ، هند به احتمال زیاد تلاش خواهد کرد که توان نیروهای نظامی خود را در هوا، زمین و دریا و سلاح های هسته ای و وسایل حمل کننده این سلاح بالا برد. این امر در حالی است که نه امریکا و نه روسیه تقریبا مخالف این بلند پروازی های هند نیستند  چین هم به خاطر  عدم همصدایی دیگران  با این کشور در این حوزه تقریبا ساکت است.

 

واژگان کلیدی: وضعیت و استراتژی کنونی و آینده نظامی و دفاعی هند وضعیت و استراتژی کنونی و آینده نظامی و دفاعی هند گذشته نظامی و دفاعی هند هند و بومی سازی صنعت نظامی وضعیت کنونی هسته ای

 

 

 

Share