مهر ۲۹, ۱۳۹۷ – ۵:۳۹ ق.ظ |

کارشناس مسائل عربی
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
سعود بن عبد الله المعجب، دادستان کل عربستان در اولین اعتراف به قتل روزنامه‌نگار منتقد سعودی مدعی شد، براساس تحقیقات اولیه جر و بحثی بین جمال خاشقچی …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, آسیای میانه, گفتگو

پکن و کابل، ناخرسندی چین از حضور غرب در افغانستان -گفتگو با محسن پاک آیین رئیس ستاد افغانستان وزارت امور خارجه

نگارش در خرداد ۲۴, ۱۳۹۱ – ۱۱:۳۲ ق.ظ
پکن و کابل، ناخرسندی چین از حضور غرب در افغانستان  -گفتگو با محسن پاک آیین   رئیس ستاد افغانستان وزارت امور خارجه
Share

 

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

روابط میان چین و افغانستان در ده سال گذشته رو به گسترش بوده و همکاری های گوناگونی بین دو کشور وجود داشته است. در این حال با توجه به سفر اخیر کرزاری به چین و امضای توافقنامه راهبردی بین دو کشور و همچنین نوع نگاه چین به حضور و نفوذ در افغانستان کوشیده ایم در گفتگویی با گفتگو با محسن پاک آیین رئیس ستاد افغانستان وزارت امور خارجه به روابط کنونی و فراروی دو کشور بپردازیم:

کلید واژگان: چین، غرب، افغانستان، روابط ،


 

مرکز مطالعات بین المللی صلح: اگر بخواهیم در  رویکردی کلی و تئوریک  به سیاست خارجی چین در افغانستان  بنگریم  جایگاه این کشور در اهداف راهبردی و استراتژیک  پکن  در کجا قرار دارد؟

چین علی رغم داشتن مرز کوتاه و کوهستانی با افغانستان، یکی از همسایه‌های این کشور محسوب شده و نسبت به تحولات افغانستان حساس است.  تردیدی نیست که وجود ناامنی در افغانستان بر امنیت چین هم تاثیر منفی دارد. چینی ها که از خطر جدایی طلبی و همچنین انتقال افکار افراطی از افغانستان به درون خاک خود نگران هستند، با سیاست های ناتو و بخصوص آمریکا بخصوص در زمینه استفاده ابزاری از افغانستان برای تحقق اهداف امنیتی خود در چین، بیمناک می باشند. به همین دلیل چینی‌ها از یک افغانستان بی‌طرف که مجری سیاست های ناتو در منطقه نباشد، حمایت می کنند و دور ساختن افغانستان از غرب و بخصوص ناتو یکی از راهبردهای پکن تلقی می شود.  در واقع چینی‌ها اعتقاد دارند که افغانستان در رقابت های قدرت های بزرگ در منطقه باید بیطرف بماند. یکی از دلایل امضای قرارداد استراتژیک پکن با کابل ، (چند هفته بعد از امضای قرارداد مشابه کابل با واشنگتن) نیز در جهت ایجاد توازن و ترغیب افغانستان به حفظ بیطرفی در رقابت های پنهان منطقه ای است. اینکه چینی‌ها از عضویت ناظر افغانستان در سازمان همکاری های شانگهای حمایت می کنند نیز در همین راستا است .

 مرکز مطالعات بین المللی صلح:چینی ها در بعد اقتصادی و در طی چند سال اخیر  هم صادرات خود را به افغانستان را افزایش داده و هم  حجم سرمایه گذاری هاو  کمک های اقتصادی و وام های  خود را بالا برده اند. شما این رویکرد چین در بعد اقتصادی را  چگونه تحلیل می کنید ؟

حضور اقتصادی در افغانستان  چین یکی از راهبردهای اصلی سیاست خارجی پکن در منطقه است و در طرف مقابل به دلیل پیشرفت های با اهمیت اقتصادی چین، افغانستان نیز نگاه مثبت و راهبردی به تقویت انگیزه های اقتصادی پکن جهت افزایش سرمایه گذاری در افغانستان دارد. در امتداد اجرای این سیاست ، چینی ها به یک بازار مصرفی بیست ملیونی دست یافته و افغان ها نیز به اهداف اقتصادی خود می رسند. برای مردم کم در آمد افغانستان، اجناس ارزان  چینی علیرغم کیفیت نامرغوب آنها می تواند مناسب بوده و نیازمندی های آنان را تامین کند. در حال حاضر سطح مبادلات تجاری بین چین و افغانستان ، به 200 ملیون دلار می رسد که می تواند افزایش داشته باشد. می توان گفت هدف اصلی سفر حامد کرزی رییس جمهور افغانستان به چین نیز تشویق این کشور برای افزایش سرمایه گذاری در افغانستان و تقویت روابط تجاری بین دو کشور بوده است. در این  راستا چین امروز یکی از عمده ترین سرمایه گذاران در افغانستان  است و امضای قراردادی به ارزش سه میلیارد دلار با دولت آقای کرزی برای بهره‌برداری از معدن مس عینک در ولایت لوگر ، که نشان می دهد که چشم انداز روابط اقتصادی میان چین و افغانستان مثبت می باشد. در عین حال باید توجه داشت که چینی‌ها در یک رقابت پنهان با غرب و بخصوص آمریکا، به دنبال دست‌یابی به منابع و ذخایر زیرزمینی افغانستان هستند و این امری است که غربی ها از آن راضی نبوده و موانع لازم را برای عدم تحقق اهداف اقتصادی چین در افغانستان ایجاد می نمایند. 

 

مرکز مطالعات بین المللی صلح: با توجه به ساختار  سیاسی موجود در افغانستان و روابط کابل با غرب  چین در گسترش روابط  با این کشور چه نگرانی هایی دارد ؟

چین علیرغم داشتن روابط گسترده با غرب از تداوم حضور نظامی ناتو و امریکا در افغانستان نگران بوده و به عنوان یک تهدید امنیتی به آن می نگرد. حضور طولانی و موثر امریکا در افغانستان می تواند منجر به تنگ تر شدن محاصره چین توسط غرب گردد. در واقع دائمی شدن حضور آمریکا در افغانستان به عنوان یک تهدید جدی ، برای امنیت منطقه و بخصوص همسایگان افغانستان، نگرانی مشترک کشورهای عضو شانگهای است . متن سخنرانی ها و مصاحبه های مقامات سازمان شانگهای در اجلاس اخیر پکن بیانگر این است که این کشورها از امضای معاهده استراتژیک افغانستان و آمریکا که می تواند منجر به حفظ پایگاههای نظامی در افغانستان باشد، ناخرسند بوده و بتدریج این نارضایت خود را علنی تر از گذشته بیان می کنند.

مرکز مطالعات بین المللی صلح: با توجه به پتانسیل های واگرایی در شمال غرب چین و مناطقی نظیر سین کیانگ رویکرد امنیتی چین و مبارزه علیه تندروان مذهبی و ناسیونالیستی تا چه میزانی در نگاه به افغانستان موثر  بوده است؟

نگرانی جدی کشورهای عضو سازمان شانگهای از جمله چین که در اجلاس پکن هم مطرح شد، نهادینه شدن تروریسم و رشد افراط گرایی در افغانستان است. واقعیت این است که آمریکا پس از حادثه مصنوعی 11 سپتامبر با کمک ناتو به افغانستان حمله کرد تا به اصطلاح با تروریسم و افراط گرایی مبارزه کند، اما متاسفانه در طول قریب به یک دهه که از اشغال افغانستان می گذرد، نه تنها بطور جدی با تروریسم در افغانستان مبارزه نشد، بلکه دامنه تروریسم و افکار افراطی به کشورهای منطقه بخصوص در چین و آسیای مرکزی هم گسترش یافت. به همین دلیل پکن در رایزنی با کشورهای منطقه  به دنبال یافتن راهکار برای رفع این نگرانی جدی منطقه ای و مبارزه با جریان افراط است. گذشته از این چین همچنین از تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان که منبع اصلی درآمد گروه های تروریستی است نگران است. امروز مواد مخدر نه تنها فقط به اروپا صادر می شود بلکه در درون کشورهای منطقه نیز رسوب کرده و متاسفانه شمار زیادی از جوانان این حوزه به مواد مخدر و بویژه هرویین آلوده شده اند. در سال های اخیر،این نگرانی مشترک کشورهای منطقه با خودداری آمریکا از مقابله با تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان تشدید شده است. نتایج نشست شانگهای در پکن نشان  می دهد که یک اراده منطقه ای با حمایت سازمان همکاری های شانگهای برای مبارزه با تولید و قاچاق مواد مخدر در حال شکل گرفتن است.

مرکز مطالعات بین المللی صلح: نفوذ  چین در افغانستان تا چه اندازه حضور منطقه ای ایران را  در افغانستان را تحت تاثیر خود قرار میدهد ؟

هدف اصلی حضور منطقه ای ایران در افغانستان،  تلاش برای استقرار امنیت و توسعه اقتصادی این کشور است و در این ارتباط با چین دارای منافع و اهداف مشترک می باشد. ایران و چین هر دو از دخالت نیروهای خارجی در افغانستان که موجب افزایش ناامنی، نهادینه شدن تروریسم و ازدیاد تولید و قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان شده است، ناخرسند هستند و هر دو کشور علاقمند به توسعه اقتصادی افغانستان می باشند. لذا چین و ایران نه به عنوان رقیب بلکه به عنوان کشورهایی که اهداف مشترکی را در جهت منافع مردم افغانستان، دنبال می کنند،هستند و در مجموع همکاری این دو کشور در افغانستان به بهبود شرایط اقتصادی و امنیتی در این کشور کمک می کند.

مرکز مطالعات بین المللی صلح: نگاه چین به افزایش حضور سیاسی و استراتژیکی  در افغانستان تا چه اندازه ای به رقابت این کشو با هند و همگرایی اش با پاکستان بر می گردد؟

چین به دنبال تامین منافع اقتصادی و اهداف امنیتی خود در افغانستان می باشد و در این مسیر همگرایی مثبتی با پاکستان و ارتباطات اقتصادی مناسبی با هند دارد، لذا با هر دو کشور روابط نزدیکی ایجاد کرده است. در عین حال چین مانند بقیه کشورهای منطقه ، رقابت هند و پاکستان در افغانستان را در مسیر برقراری صلح در این کشور نمی داند.

 

مرکز مطالعات بین المللی صلح: چشم انداز روابط  دو کشور افغانستان و چین را با توجه به تحولات نوین در روابط دو کشور را چگونه مورد بررسی و  تحلیل قرار می دهید ؟

افغانستان و چین در سال های اخیر ارتباطات خوبی با یکدیگر داشته و مناسبات مستحکمی را پی نهاده اند و تحولات اخیر از جمله امضای قرار داد استراتژیک بین آنها و عضویت ناظر افغانستان در سازمان شانگهای،آینده روشنی را برای مناسبات این دوکشور ترسیم کرده است. البته ناگفته پیداست که توسعه آینده  روابط چین و افغانستان در گروی وضعیت امنیتی در افغانستان بوده و در واقع رشد سرمایه گذاری چین در افغانستان در سایه استقرار ثبات و امنیت در این کشور ممکن خواهد بود. از نظر چین ، افغانستانی که سرشار از ذخایر طبیعی و معدنی باشد اما به دلیل حضور نیروهای خارجی و وجود جنگ های داخلی، نا امن شده باشد، نمی تواند یک شریک استراتژیک اقتصادی برای پکن محسوب شود. از این رو یکی از سیاست های چین در همراهی با کشورهای منطقه و بخصوص همسایگان افغانستان، حرکت در مسیر تامین امنیت و آرامش در افغانستان می باشد.

Share