آینده کنش ترامپ در رابطه با ایران  گفتگو با دکتر علی خرم
آبان ۲۴, ۱۳۹۶ – ۴:۴۹ ق.ظ |

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 
رویکرد های دونالد ترامپ در مورد ایران در ماه های اخیر تندتر شده است و مورد نظر بسیاری قرار گرفته و است. برای بررسی بیشتر وضعیت کنونی و سند …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای جنوبی, آسیای میانه, افغانستان, پاکستان, مقالات

نگاه بدبینانه افغانستان به رویکرد ضد تروریسم پاکستان

نگارش در مرداد ۲۲, ۱۳۹۶ – ۴:۴۸ ق.ظ
نگاه بدبینانه افغانستان به رویکرد ضد تروریسم پاکستان
Share

فرزاد رمضانی بونش

پژوهشگر روابط منطقه ای

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

در سالهای گذشته عملیات خیبر یک با حملات هوایی علیه لشکر اسلام در مناطق تحت کنترل گروه رهبری در 17 اکتبر 2014 آغاز شد. هدف اصلی عملیات پاک سازی خیبر بود و در ماه فوریه 2015 عملیات خیبر دو با هدف پاک کردن هدف اصلی دره تیره از تحریک طالبان پاکستان شامل دره های عمیق و کوه های بلند بود. در عملیات خیبر سه در آگوست سال 2016 مناطق را فراتر از دره تیره نزدیک به خط دورند را پاک شد و در خیبر چهار در تاریخ 16 جولای 2017 با هدف کنترل تروریسم پاکستان در مناطقی چون خیبر مد نظر قرار گرفت. اما این رویکردها هموار  با تردیدهایی از سوی کابل همراه بوده است. نوشتار زیر به این مساله توجه کرده است.

 

علل نگاه های بدبینانه افغانستان به کنش اسلام آباد:

هر چند پایگاه اصلی داعش در افغانستان در ننگرهار تقریبا از بین رفته است، اما این گروه فعالیتش را به سایر استان ها از جمله سر پل، فاریاب، زابل و ارزگان نیز گسترش داده است. در این بین مقامات افغانستانی معتقدند بخشی مهمی از هسته داعش خراسان در افغانستان متشکل از یک گروه از جنگجویان تحریک طالبان پاکستان از قبیله اورکزی یا سایر قبایل است. اما اگر به گذشته بنگریم در سالهای گذشته نیز شورشیان سابق مناطق قبایلی پاکستان به واسطه عملیات «ضرب عضب» ارتش پاکستان در ژوئن 2015 به سمت مرز افغانستان رانده شدند و پاکستانی‌ها ناامنی‌های را به افغانستان صادر کردند. در این بین هر چند پاکستان عملیات موسوم به خیبر چهار را در مناطق قبایلی خیبر پشتونخواه با هدف جلوگیری از فعالیت‌های داعش آغاز کرده ‌است. اما اکنون نیز این هراس در کابل وجود دارد که از آنجا که ۸۰ درصد تروریست‌های داعش در شرق افغانستان، شهروندان پاکستانی هستند گروه هایی تندرو چون تحریک طالبان پاکستان در اثر فشار و حملات و عملیات هایی ارتش پاکستان چون خیبر 4 تروریست‌ها را به مرز پاکستان- افغانستان عبور دهد و در استان هایی چون ننگرهار مستقر ‌کند. بنابراین راه اندازی عملیات ضد داعش از سوی پاکستان نمایشی بدون هیچ سودی تلقی میشود.

در بعد دیگری افغانستان و پاکستان سال‌ها است که دعوای مرزی دارند. پاکستان مدعی است که مناطق قبایلی مربوط به سرزمین پاکستان است، اما افغانستان این موضوع را نمی‌پذیرد. حکومت افغانستان همچنین معتقد است خط دیورند مرز رسمی بین دو کشور نیست. در این بین در رویکرد نوین ضد تروریسم پاکستان مقام‌های پاکستان مدعی اند که برای جلوگیری از تردد تروریست‌ها درحالی که دولت افغانستان تنها دویست پاسگاه امنیتی در امتداد خط دیورند دارد، ارتش پاکستان برنامه بنیان یک‌هزار پاسگاه امنیتی و دویست هزار نیرو را در این مناطق را آغاز کرده است. این رویکرد در شرایطی است که بسیاری در افغانستان حصارکشی در امتداد مرز بین دو کشور و قطع ارتباطات مردمی در این منطقه را نادرست دانسته و آن را گامی در جهت تثبیت هر چه بیشتر مرز دیورند میدانند. مرزی که همواره از سوی برخی جناح ها و بسیاری از دولت ها در افغانستان غیر قانونی تلقی شده و میشود. در همین چارچوب افغانستان با کشیدن دیوار در امتداد خط دیورند مخالف است و وزارت‌ داخله افغانستان گفته است که پاکستان نباید در این مناطق دیوار بکشد. در همین راستا سال گذشته ارتش پاکستان دروازه‌‌ای را در منطقه تورخم با مخالفت دولت افغانستان مواجه شد و تا سرحد جنگ مرزی بین دو کشور پیش رفت ولی پاکستان عقب ننشست. اکنون نیز تداوم عملیات هایی چون خیبر و مرتبط کردن آن با بستن مرز و رویکرد پایگاه سازی پاکستان در دیورند ممکن است به تنش مرزی دوباره بیانجامد.

علاوه بر این رویکرد گزینشی پاکستان به مساله تندروی همچنان مورد انتقاد و نگاه های بدبینانه کابل است. از این منظر در واقع پاکستان پایگاه‌های دهشت افکن مورد پشتیبانی خود را در عملیات هایی چون خیبر چهار مورد حمله قرار نمی‌دهد و در حالی که  مراکز اصلی تندروها در لاهور، کراچی، پشاور و کویته بر همه آشکار است ، شورای کویته، شورای پشاور و شورای میرانشاه مراکز بزرگ طالبان هستند و نظامیان در راولپندی نیز رویکرد گزینشی به مساله تندروی در افغانستان دارند عملیات هایی چون خیبر چهار و رد الفساد عملا منتج به نتیجه نمیشود. در همین راستا در حالی که مقامات پاکستان به حکومت افغانستان متعهد شده بودند که عملیات های اخیر به گونه ای یکسان همه مخالفان از جمله  شبکه حقانی را هدف قرار دهند وزارت خارجه افغانستان معتقد است پاکستان در عملیات نظامی برعلیه مخالفان مسلح در وزیرستان شمالی به تعهداتش خویش با افغانستان عمل نکرده است. از این نگاه پشتیبانی سرویس اطلاعاتی پاکستان یا آی اس آی از بعضی از گروه‌ها و معرفی پاکستان به عنوان یک منبع انسانی گسترده برای یارگیری و تأمین نیروی انسانی گروه‌های دهشت افکن همچنان موجب انتقادهای بسیاری از سوی کابل بر پاکستان بوده است. بنابراین عملیات نظامی در مناطقی چون خیبر و وزیرستان شمالی پاکستان نه تنها برای نابودی تروریسم موثر نبوده بلکه سبب بی ثباتی در افغانستان خواهد بود و دستاوردی در بر نداشته و صدمه ای جدی به هیچ گروه دهشت افکن بین المللی وارد نخواهد کرد.

آنچه مشخص است حکومت افغانستان در یک دهه گذشته بر این نظر بوده است که پاکستان در مناطق قبایلی زمینه تجهیز طالبان و سایر گروه‌های دهشت افکن را فراهم می‌کند و این گروه‌ها پناهگاه‌های امنی در این مناطق دارند. در این حال هر چند در ماه های گذشته حکومت افغانستان از فصل تازه روابط با پاکستان با میانجی‌گری چین و امریکا سخت می گفت و از بحث از توافق برای تبادل اطلاعات اطلاعاتی و ایجاد کمیسیون راه اندازی عملیات مشترک و انجام عملیات مشترک در دو سوی خط دیورند خبر داده بود اما به نظر میرسد رهبران کابلی معتقدند رویکرد یک جانبه ضد تروریسم پاکستان  در حالی که میتواند تاثیرات منفی را بر ثبات افغانستان به بار آورد و ده ها هزار تن از مردم را آواره و بسیاری از آنان را به افغانستان بفرستد و در کنار  آن  نیز گروه های و جریان های مخالف امنیت در افغانستان را به مناطق امن انتقال دهد. این دید هر چند ممکن است عملیات یکپارچه و قانونی پاکستان-افغانستان و ناتو ـ امریکا ریشه تروریسم طالبان ، القاعده داعش و شبکه حقانی را بخشکاند اما این رویکرد عملا منتج به نتیجه ای مثبت برای افغانستان نمیشود.

واژگان کلیدی: نگاه، بدبینانه، افغانستان ، رویکرد، ضد تروریسم ، پاکستان

Share