آذر ۱۹, ۱۳۹۷ – ۱۲:۳۱ ق.ظ |

هادی اعلمی
پژوهشگر مسائل امریکای لاتین
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

اخیرا ژایر بولسونارو رئیس جمهور برزیل شد. این افسر سابق ارتش به حرف‌های تفرقه‌برانگیز خود مشهور است اما تشخیص دقیق سیاست‌های او در خاورمیانه کار …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » روسیه, مقالات, هند

موانع موجود در گسترش تعاملات هند و روسیه

نگارش در آبان ۲, ۱۳۹۶ – ۱۲:۵۳ ب.ظ
موانع موجود در گسترش تعاملات هند و روسیه
Share

دکتر محمد عجم

کارشناس مسائل هند

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

روابط هند و روسیه  دو دوره متمایز را پشت سر گذاشته دوره دوستی استراتژیک با اتحاد جماهیر شوروی و دوره  بعد از فروپاشی ، از دهه 1990میلادی به مرور نفوذ احزاب چپ در هند کم رنگ شده است و بیشتر احزاب ناسیونالیست و ملی گرای هندی  بر نفوذ خود افزوده اند در نتیجه گسترش روز افزون روابط هند با امریکا و دول غربی ، روسیه دوران دشواری را در هند  طی می کند و در نتیجه با دور شدن پاکستان از آمریکا روسیه بسمت پاکستان که رقیب یا دشمن هند هست گام های محکم تری بر می دارد، اما با این وجود هنوز روابط هند و روسیه بخصوص در زمینه نظامی محکم است و هند جایگاه مهمی در دکترین سیاست خارجی روسیه دارد. در  سیاست خارجی روسیه توجه به هند حول شش عنصر : سیاسی و امنیتی- تسلیحات- انرژی و ‏نیروگاهها، اقتصاد و تجارت- علوم و فناوری فضایی و فرهنگ  تعریف شده است. بر این مبنا محورهای ذیل مورد توجه ‏روسها  در تعامل با هندوستان می باشند: ‏

‏- حفظ جایگاه  و تحکیم مواضع روسیه در بازار تسلیحات هند. ‏

‏- افزایش سهم محصولات فناوری و دستاوردهای علمی در صادرات روسیه. ‏

‏- توسعه پروژه های مشترک انرژی و نفت و گاز. ‏

‏- اجرای پروژه های مشترک با هند در زمینه تولید دی اکسید تیتان. ‏

‏- طراحی و شروع تولید هواپیمای ترابری و نظامی. ‏

‏- همکاری در زمینه های مخابرات ، هوا- فضا و توسعه سیستم  جی پی اس موسوم  به گلوناس در هند. ‏

‏- تاسیس مراکز مشترک علمی و فنی. ‏

‏- روابط خوب و سنتی هند و شوروی طی دوران جنگ سرد پس زمینه و بستر بسیار مناسبی برای ادامه تعاملات ‏سازنده طرفین در دوران پس از فروپاشی شوروی بوده است. پیمان  دوستی راهبردی هند و شوروی که ‏مربوط به سال 1971 است همچنین حمایت شوروی از  هند در جنگ این کشور با چین در سال 1962 و یا ‏ثبات قدم روسها در حمایت از مواضع  هند در قضیه کشمیر از بهترین مصادیق  تفاهم طرفین در دوران ‏جنگ سرد بوده است. – شخص پوتین نقشی مهم و ویژه در گسترش روابط دو جانبه هند و روسیه طی ‏بیست  سال گذشته داشته است. در روسیه مشهور است که پوتین در زمان ریاست جمهوری  یلتسین کمک ‏زیادی به بهبود روابط دو جانبه هند و روسیه در فضای پس از فروپاشی  شوروی نمود. پوتین از سال 2000 ‏تاکنون در مقام رئیس جمهور یا نخست وزیر روسیه در  مجموع شش مرتبه به هند سفر کرده است. در سال ‏‏2000 بیانیه روابط راهبردی مشارکتی  میان روسیه و هند به امضا رسید.  امضای بیاینه همکاریهای راهبردی ‏میان روسیه و هند  ‏

مهمترین ثمره تلاشهای پوتین در محور هند بوده است. بر اساس پیمان یاد شده نشست  سران همه ساله ‏مرتبا برگزار شده است. پوتین در سال 2004 اعلام کرد که هندوستان از  نظر ژئوپولیتیکی و راهبردی شریک ‏شماره یک روسیه است. ‏

‏- ارزش مبادلات تسلیحاتی میان هند و روسیه در فاصله زمانی 2010-2000 رقم 30  میلیارد دلار بوده ‏است بنابراین روسیه در فاصله زمانی یاد شده 70% از کل بازار  تسلیحاتی هند را در اختیار گرفته بود. ‏

‏-  ارزش مبادلات تجاری فی مابین در سال 2012 رقم 10 میلیارد دلار برآورد شده است.  ‏

ج- مصادیق بارز همکاریهای روسیه و هند: ‏

‏- پروژه های مشترک تولید موشک براموس، نوسازی جنگنده های سوخو- 30 و امضای  قراردادهای خرید ‏تسلیحاتی از جمله قرارداد 4میلیارد دلاری خرید جنگنده های نوین  سوخو-30 ‏

‏- شروع دور تازه ای از همکاری های فی مابین در عرصه بین المللی خاصه در قالب گروه  بریکس. ‏

‏-همکاریهای مشترک امنیتی علیه افراط گرائی و تروریزم.  ‏

‏-  نیروگاه اتمی کودانکولام در جنوب هند همچنین همکاریهای فی مابین در امور نفتی  در ساخالین روسیه ‏یا همکاریهای مشترک در تولید برق و مونتاژ اتومبیل در هندوستان  یا سرمایه گذاریهای شرکتهای روسی در ‏زمینه ‏مخابرات از دیگر موارد همکاری است. ‏

‏- شرکت روسی آل روسا که در زمینه الماس و جواهرات فعالیت می کند سالانه یک  میلیارد دلار الماس به ‏هند می فروشد. ‏

‏- هند سالانه بیشتر از 800 میلیون دلار دارو به روسیه صادر می کند.

 موانع موجود بر سر راه گسترش تعاملات هند و روسیه: ‏

‏- پیمان همکاریهای راهبردی هند و آمریکا که سمبل نزدیکی هر چه بیشتر دهلی نو به واشنگتن بوده است. ‏

‏- کاهش تدریجی و قابل توجه سهم روسیه در بازارهای تسلیحاتی هند. (تمایل هند به  تنوع سازی و نو سازی در ‏سلاحهایش، آماده نبودن روسیه برای صدور جدیدترین و مرغوبترین  سلاحهای پیشرفته خود به هند بخاطر فقدان تولید ‏انبوه از جمله دلایل اصلی کاهش تدریجی سهم ‏روسیه در بازارهای  سلاح هندوستان بوده است).  ‏

‏- قوی و فعال شدن لابی غربگرا در هندوستان بخاطر افزایش همکاریهای اقتصادی،  سیاسی و امنیتی هند با ‏آمریکا و غرب و مانع تراشی لابی مزبور بر سر راه گسترش  تعاملات فی مابین با روسیه از موارد واگرایی است.  ‏

‏- بروز مشکلات فنی  در اجرای پروژه های مهم همکاری های علمی و فنی میان دو کشور  (  نظیر نیروگاه ‏اتمی کودانکولام، سرمایه گذاری حداقل 3 میلیارد دلاری روسیه در بخش  مخابراتی  ‏telecom‏ هندوستان و ‏یا بروز برخی مشکلات و اختلافات بر سر راه پروژه های  همکاری نظامی مانند تولید مشترک جنگ افزارهای ‏پیشرفته و سنگین مانند ساخت  جنگنده های نسل پنجم یا ناو هواپیمابر (( ویکرامادیتا)) یا زیردریائی های ‏پیشرفته). ‏

‏-  رویکرد خاص روسها در عدم صدور فناوریهای پیشرفته نظامی به خارج از این کشور دلیل اصلی برآورده نشدن ‏بسیاری از انتظارات هندی ها از روسیه بوده است. ‏

‏- مبادلات تجاری هند و روسیه در مقایسه با مبادلات تجاری این دو کشور با چین و  کشورهای غربی شایسته ‏روابط دو جانبه این دو کشور نمی باشد. ‏

‏- هند بر خلاف روسیه و چین مخالف کشیده شدن پای گروه بریکس در پرونده های داغ  و حساس جهانی ‏مثل سوریه است. ‏

‏- روابط روسیه و هند فاقد زمینه های کافی همگرائی و همپوشانی است. زیرا هند و  روسیه هر دو نیازمند ‏سرمایه و فناوری غربی هستند و نکته مهمتر آنکه بواسطه حائل بودن رقبا و دشمنان هند در حدفاصل ‏مرزهای روسیه با هندوستان امکان انتقال نفت و گاز روسیه به هندوستان توام با ریسک بالائی است.  ‏

روسیه اگر اقدام به احداث سالانه یک نیروگاه  هسته ای برای تولید هزار مگاوات برق بمدت 18 سال نماید‎ , ‎جمعا 20 نیروگاه هزار مگاواتی برای هند احداث خواهد کرد. ارزش این قرار داد دو و نیم  میلیارد دلار برآورد ‏شده است.بدین ترتیب روسیه تا سال 2030 حدود 45 میلیارد دلار  بدست خواهد اورد و 20% تولید برق در ‏هندوستان را هم نصیب خود خواهد کرد.   ‏

‏- پیمان راهبردی هند و آمریکا: روسها در واکنش به یک دهه پیمان همکاریهای  راهبردی میان هند و امریکا ‏به سابقه حداقل 60 ساله تعاملات راهبردی و نزدیک خود با  هند اشاره می کنند. با اینحال روسها در ازای ‏پیمان یاد شده میان هند و امریکا بتدریج  اماده می شوند تا ضمن رعایت حساسیتهای هندوستان برخی ‏سیگنالها را برای پاکستان  ارسال نمایند.   ‏

واژگان کلیدی: موانع ، گسترش، تعاملات، هند ، روسیه ‏

Share