چشم‌انداز نقش حزب کنگره مردمی در یمن   گفتگو با جعفر قنادباشی
آذر ۲۲, ۱۳۹۶ – ۶:۱۳ ق.ظ |

مرکز بین الملی مطالعات صلح – IPSC

واژگان کلیدی: علی عبداله صالح، یمن، حزب، کنگره مردمی، انصار اله
 
حزب وابسته به علی عبدالله صالح یا حزب کنگره مردمی حداقل در سالهای گذشته نقش مهمی در یمن داشته …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » ايران, پاکستان, خاورمیانه, مقالات, مقالات تحلیلی

متغیرهای مهم در آینده رویکرد پاکستان در زمینه واردات گاز از ایران

نگارش در دی ۱۱, ۱۳۹۲ – ۳:۴۰ ق.ظ
متغیرهای مهم در آینده رویکرد پاکستان در زمینه واردات گاز از ایران
Share

 فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

بیان رویداد:

بر اساس قرارداد 25 ساله ایران و پاکستان باید تا فروردین ماه 1393 (2014 میلادی) سالانه 7.8 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به این همسایه شرقی صادر کند. قرارداد اصلی گازی ایران و پاکستان با حضور محمود احمدی نژاد و آصف زرداری روسای جمهور دو کشور امضا شد. پس از امضای این قرارداد 2 سند موافقت نامه عملیاتی و موافقت نامه رئوس ترانزیت گاز از خاک پاکستان تهیه و امضا شد. این خط لوله ۵/۷ میلیارد دلاری، ۱۱۰۰ مایل طول و گاز طبیعی را از میدان گازی پارس جنوبی واقع در خلیج فارس به پاکستان وصل می‌کند. براساس قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان ایران باید روزانه حدود 21.5 میلیون متر مکعب گاز به این کشور صادر کند که اگر به هردلیلی این امر صورت نگرفت جریمه روزانه 8 میلیون دلاری در این قرار داد مشخص شده است. در این حال هر چند قرارداد خط لوله گاز ایران و پاکستان در اواخر ژانویه 2013 توسط کابینه پاکستان تصویب شد اما در حالی که ایران تا مرز خط لوله گازی خود را احداث کرده است، در مقابل پاکستانی ها  هنوز هیچ اقدامی در پیشبرد و احداث خط لوله انجام نداده‌ و حتی نتوانسته مشکل تامین مالی آن را حل کند. رد این نوشتار با بررسی رویکرد پاکستان  متغیرها و عوامل دخیل در هر گونه واردات گاز پاکستان از ایران را بررسی میکنیم.

واژگان کلیدی: صادرات گاز ایران به پاکستان، خط لوله گازی صلح، خط لوله گاز ایران و پاکستان، واردات گاز پاکستان از ایران، رویکرد گازی پاکستان، دیپلماسی انرژی پاکستان

 

نیاز فزاینده پاکستان به گاز و انرژی: نیاز پاکستان بر اساس پیش‌بینی‌های مراجع بین‌المللی به گونه ای است که در واقع گاز طبیعی تقریبا 50 درصد از کل سبد انرژی پاکستان را به خود اختصاص داده است. این امر در حالی است که با وجود شکاف میان عرضه و تقاضای گاز در این کشور و ناکافی بودن سوخت نیروگاه‌ها و کمبود برق  دولت پاکستان به منظور حل این معضل، تمام راه‌کارهای لازم چون واردات گاز از ایران را در دستور کار داشته است. طبق آمار صندوق جهانی بین المللی پول کمبود انرژی باعث کاهش رشد اقتصادی در کشور پاکستان شده است پس اگر دولت گاز ایران را دریافت کند رشد اقتصادی افزایش می یابد به عبارتی پاکستان به خط لوله واردات گاز از ایران (با دارا بودن حدود 18 درصد از ذخایر گازی شناخته شده جهان ) احتیاج دارد تا کمبود شدید انرژی در کشور را که باعث فلج شدن اقتصاد این کشور شده را برطرف کند.

تامین مالی ساخت خط لوله گاز:براساس قرارداد گازی تهران ـ اسلا‌م‌آباد، ایران از فروردین سال 1393(2014) روزانه 21 میلیون و 500 هزار مترمکعب و سالانه 7.8 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی به پاکستان صادر می‌کند که حدود 800 کیلومتر از خط لوله در مرزهای پاکستان و 300 کیلومتر آن در ایران ساخته خواهد شد. پاکستان برای ساخت این خط لوله در مرزهای خود به 1.5میلیارد دلار یا بیشتر تامین اعتبار نیاز دارد. این امر در حالی است دولت ائتلافی نواز شریف در بودجه دولت مرکزی(فدرال) برای سال مالی ١۴-٢٠١٣ هیچ ردیف مالی برای احداث این خط لوله اختصاص نداده است و پس از عدم پذیرش ایران در تامین مالی 500 میلیون دلاری در واقع هر چند پاکستانی ها رویکردهایی چون مذاکره با دولت جدید ایران در تامین مالی همه هزینه های پروژه و طرفهای دیگر انجام داده اند است اما رویکردهای پیشین و وجود مخالفت های گسترده خارجی از نگاه اسلام آباد مانع از تامین مالی این بخش شده است.این در حالی است که دولت طبق قرارداد موظف به تکمیل این پروژه تا پایان دسامبر سال آینده است.

 

فشار امریکا و مخالفان دیگر : پیش و پس از تصویب قرارداد گاز ایران و پاکستان  فشارها از سوی امریکا در کناره گیری پاکستان از این خط لوله ادامه داشته است.آمریکا به تلاش‌ها برای انتقال گاز ایران به پاکستان معترض بود و از هرگونه راه‌حل دیگری برای حل مشکل انرژی این کشور حمایت می‌کند. امریکایی ها در این راستا به واردات گاز پاکستان از قطر و تاپی چشم دوخته از این رویکرد حمایت میکردند.در این بین دولت نواز شریف معتقد است این پروژه را ادامه خواهد داد مگر اینکه ایالات متحده به ما گاز داده و یا جریمه روزانه ٣ میلیون دلار به خاطر عدم اجرای قرارداد را بپردازد، لذا در شرایط کنونی همچنان این تامین مالی نتیجه مانده است. در این بین توافق هسته ای ایران و پنج به علاوه  یک از نگاه اسلام آباد می تواند فرصتی برای کاهش مخالفت امریکا با این خط لوله باشد. گذشته از این نیز پاکستانی ها تلاش کرده اند با گره زدن نسبی واردات گاز از پاکستان و  سیاست تاخیر و تعلل ازاین امر به مثابه کارتی در  افزایش کمکهای گوناگون امریکا هم بهره برند.در کنار این نیز باید گفت عربستان مخالفت این خط لوله بوده است و حتی پیش از تصویب قرارداد دوجانبه ایران و پاکستان، وزیر امور خارجه عربستان از وزیر امورخارجه پاکستان به منظور مذاکرات فوری در مورد متقاعدکردن اسلام‌آباد برای کناره‌گیری از روابط تجاری با ایران و خرید گاز از ایران تلاش هایی کرده بود. در واقع مخالفان منطقه ای و بیرونی حتی به دلایلی واهی چون ناتوانی ایران در تامین امنیت مسیر خط لوله و  نبود گاز صادراتی در ایران هم توجه کرده اند تا اسلام آباد را در اندیشه کناره گیری از این خط لوله برند.در کنار این نیز برخی مخالفان داخلی با واردات گاز از ایران به مساله تامین امنیت  خط لوله گاز از مرز ایران تا شهرای اصلی پاکستان و عبور از ایالت بلوچستان ناامن اشاره  کرده اند.

 

واردات گاز از قطر و تاپی: در واقع پاکستانی ها همچنان که نیم نگاهی به واردات گاز از ایران داشته اند نگاهی هم به واردات گاز از ترکمنستان و قطر که مورد حمایت امریکا نیز هست داشته اند. چنانچه رایزنی مقامات پاکستان با قطر و درباره واردات گاز از این کشور و  پیگیری پروژه خط لوله گاز تاپی همچنان در دستور کار است . اما باید گفت این کشور برای دسترسی به گاز از طریق خط لوله گاز «تاپی» باید تا سال 2017 صبر کند و این موضوع نیز بستگی به تکمیل این پروژه طبق موعد مقرر دارد. در شرایط کنونی  نیز پاکستانی ها با اشاره به قمیت  گاز در خط  “تاپی” خواهان کاهش قمیت از سوی ایران هستند.

 

شرایط و رویکرد گازی ایران: اخیرا ایران، پرداخت وام به پاکستان را در چارچوب توافق ساخت خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان را “معلق” و حتی مقامات نفتی ایران تاکید کرده بودند که آنچه که از سوی پاکستانی‌ها در مورد تاخیر در ساخت این خط لوله و ربط آن به تحریم  ایران تنها یک بهانه است. در این بین باید گفت تهران اعتقاد دارد که پاکستان تنها مشتری گاز ایران نیست، بلکه هم اکنون گاز ایران به ترکیه و ارمنستان ارسال و مذاکراتی با عمان ،سوریه، لبنان و برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس برای صادرات گاز انجام شده و حتی قرار است قرارداد دوم صادرات گاز به عراق نیز منعقد شود و با هندی‌ها هم به صورت مستقل در حال مذاکره ی گازی از طریق دریا هستند. در همین راستا در واقع با کاهش فشارهای و تحریم های اروپا و امریکا ایران میتواند نقش رنگ تری را در صادرات گاز برعهده بگیرد و این امر میتواند پاکستان را وادار به اجرایی کردن و تلاشهایی بیشتر درجهت واردات گاز از ایران کند.

 

چشم انداز فراروی صادرات گاز به پاکستان

در واقع اگر به چالش های فراروی  واردات گاز پاکستان از ایران بنگیریم باید گفت در کنار تحریم‌ها و فشارهای آمریکا؛ تامین هزینه مورد نیاز برای احداث پروژه، تعیین نرخ گاز وارداتی و چانه زنی با ایران و برداشتن جریمه ها از قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان و گرفتن زمان بیشتر از ایران به منظور احداث این خط لوله از چالش های کنونی پاکستان در واردات گاز از ایران است.در این  حال براساس توافق اولیه قرار بود که خط لوله صلح تا 14 دسامبر سال 2014 احداث و گاز ایران به این کشور ارسال شود . در این بین با توجه به عدم توانایی پاکستان در انجام این امر هر چند در شرایط کنونی و بعد از توافق هسته‌ای ایران و غرب، تهران و اسلام آباد در مورد تعویق زمان ساخت و حل مشکل جریمه به توافق هایی دست یافته اند اما باید گفت اسلام آباد با نگاه به فرصت ها و چالشهای پیش رو در مورد رویکرد تعلل و تاخیری خود در واردات گاز از ایران تصمیم خواهد گرفت. به عبارت دیگر اگر شرایط منطقه ای و بین المللی اقتصادی و سیاسی برای ایران مهیا تر گردد و از دامنه تحریم ها کاسته و فرصت های بیشتری فراروی صادرات گاز ایران باشد اسلام آباد با کاستن از رویکرد تاخیری خود حتی آنچه گاز گران ایران خوانده میشود را خواهد پذیرفت، اما در مقابل اگر تاثیرات و فشارهای کشورهای عربی و غربی در کنار مشوق های اقتصادی آنها  در کنار فراهم شدن گزینه هایی چون واردات از قطر و تاپی فراهم تر گردد رویکرد تاخیری پاکستان در قبال واردات گاز از ایران ادامه خواهد یافت.

 

Share