شهریور ۲۳, ۱۳۹۸ – ۵:۳۲ ب.ظ |

سیده سارا فاطمیان
پژوهشگر حوزه محیط زیست و دیپلماسی آب
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
 
مقدمه
امروزه تغییرات اقلیمی و به تبع آن خشکسالی و بحران آب از مهم‌ترین مسائلی است که به روابط بین کشورها شکل …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آمریکا, خاورمیانه, سوریه, گفتگو

طرح حمله آمریکا به سوریه و تنگنای تصمیم گیری گفتگو با داوود هرمیداس باوند

نگارش در شهریور ۱۶, ۱۳۹۲ – ۷:۰۷ ب.ظ
طرح حمله آمریکا به سوریه و تنگنای تصمیم گیری   گفتگو با داوود هرمیداس باوند
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

بعد از حمله شیمیایی نزدیک دمشق بحث مداخله آمریکا و متحدانش در سوریه مطرح بوده و هست.این امر پس از وتوی روسیه و چین در شورای امنیت سازمان ملل بعد دیگری به خود گرفته است. یعنی هر چند در منشور سازمان ملل متحد و در بند 4 ماده 2 منشور صراحتا هرگونه تهدید یا توسل به زور ممنوع اعلام می شود، اما همچنان طرح حمله توسط امریکا مورد نظر بوده است. در همین راستا برای واکاوی بیشتر نگاه واشنگتن به حمله به سوریه گفتگویی با دکتر داوود هرمیداس باوند کارشناس مسائل بین المللی داشته ایم:

واژگان کلیدی: آمریکا و سوریه، حمله آمریکا به سوریه، آینده حمله به سوریه ، چالش های حمله آمریکا به سوریه، حمله محدود امریکا به سوریه

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح : حدود یک سال پیش باراک اوباما استفاده از سلاح های شیمیایی را خط قرمز اعلام کرد و حالا با استناد به استفاده از سلاح های شیمایی قصد استفاده از نیروی نظامی در برخورد با دولت سوریه را دارد. رویکرد دو هفته ای امریکا در بحران سوریه چگونه مورد تحلیل و بررسی شما قرار میگیرد؟

با توجه به سوابق امریکا در افغانستان و عراق واشنگتن به هیچ وجه مایل نبوده است که وارد یک درگیری نظامی زمینی گردد. منتها با وجود اظهار نظر قبلی اوباما در مورد خط قرمز در سوریه وی فکر می کرد طرف مقابل درایت و کیاستی دارد که چنین شرایطی را ایجاد نکندکه امریکا را مجبور به حمله کند. اما متاسفانه علیرغم انتظار امریکا این مساله و حمله شیمیایی پیش آمد. یعنی از سلاح شیمیایی استفاده شده است و در اینکه دولت سوریه و یا گروه های مخالف دست به چنین کاری زده اند روند و نظر مسلط در جامعه بین المللی بر این است که دولت سوریه دست به چنین کاری دست زده است. گذشته از درستی یا نادرستی چنین گزاره ای  فعلا نمود این اقدام به دولت سوریه چسباند شده است. در این شرایط دولت امریکا وارد نوعی تنگنا (که به هیچ وجه مایل نبوده است) قرار داده شده است. چرا که اگر امریکا بخواهد واکنشی در مورد سوریه نشان ندهد اعتبار و پرستیژ امریکا در نظام بین الملل ضربه می بیند و این کشور را  تبدیل به ببری کاغذی می کند. لذا وقتی که سلاح شیمیایی  مورد استفاده قرار گرفت اوباما اسیر  شعار قبلی خود گردید. اوباما از اینکه پارلمان انگلیس نظر منفی به حمله داد خوشحال شد. در همین راستا اوباما با توجه به توانایی و اختیار در تصمیم های ریاست جمهوری و آزاد عمل وی در تصمیم در این مورد تلاش کرده طرح حمله را به کنگره برد. در این حال اگر نظر کنگره مساعد حمله باشد و اقدامات محدود و تنبیهی انجام خواهد گرفت. یعنی هر چند افکار عمومی داخل امریکا و به گونه کلی جهان نظر مساعدی نسبت به حمله ندارد و در سطح جهانی نیز مساعد حمله نیست اما تصمیم گیرندگان در وضعیتی دو راهه قرار گرفته اند و امریکا اگر اقدامی نکند نوعی شکست سیاسی و روانی برای آنها در پی دارد و اگر اقدامی کند فرایند حمله قابل پیش بینی نیست. هر چند اعلام شده حمله  محدود و تنبیهی  است، اما تضمینی نیز وجود ندارد که این حمله گسترش پیدا کند و به حایی فراتر از سوریه منطقه را دچار آشفتگی کند. لذا امریکا در وضعیتی است که مایل نبوده ولی مجبور هست نوعی واکنش  نیز نشان دهند. حال اینکه میزان واکنش  بستگی به تصمییم کنگره امریکا و نظرمساعد و موافق آن نسبت به حمله دارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح : امریکایی ها تا چه حدی توانسته اند نظر هم پیمانان غربی و عربی را نسبت به حمله به سوریه جلب کند؟

کشورهای عربی منطقه از قبل هم خواهان حمله امریکا به سوریه بوده اند و در راس آنها عربستان و قطر هست. متاسفانه کشورهای عربی خواستار اقدامات جدی بوده اند. دولت ترکیه هم خواستار اقدام نظامی است. دبیر کل ناتو اعلام هم پشتیبانی کرده و کشورهای اروپایی هم دچار تردیدهایی شده اند. چنانچه فرانسه هم دچار تردید است. به علاوه تعدادی از کشورهای خود را همسو با امریکا اعلام می کنند، ولی برخی هم تردیدهایی دارند و از پیامد اقدام نظامی نگران هستند. چنانچه برخی از نمایندگان هم چنین نگرانی هایی دارند. فعلا وضعیت تا حدی پیچیده شده است. در این حال امریکا هم مجبور است اگر کنگره هم نظر مساعدی در مورد حمله نداشته است اقدامی هر چند کوچک انجام دهد. چرا که اعتبار رئیس جمهور که صلاحیت تصمیم گیری دارد مورد تردید قرار گرفته است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح : امریکا چه نگاهی به سازوکارهای حقوقی و فراهم کردن بستر حقوقی برای حمله به سوریه دارد؟

  امریکا می داند در شورای امنیت با رای مخالفت روسیه و چین مواجه خواهد شد، مگر اینکه طرح قطعنامه ای که فراهم میکند با صواب دید روسیه و چین باشد. یعنی طوری تعدیل گردد که نظر مساعد آنها نیز جلب گردد. اما اگر امریکا بخواهد 50 مرکز برای اقدام محدود مورد نظر داشته باشد طبیعتا این طرح در شورای امنیت وتو خواهد شد. در این حال امریکا اطمینانی به این راه ندارد. راه دوم هم حل مساله سیاسی از راه کنفرانس ژنو است. یعنی کنفرانس ژنو جلو تر افتد و غرب و روسها هم تعدیلاتی در نظرات خود کنند. اما فضا برای برگزاری چنین کنفرانسی مساعد  به نظر نمی رسد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح : بعد از بحران کوزوو در سال 1999 با توجه به این که در آن سالها شورای امنیت به دلیل وتوهای پی در پی دولت روسیه ناتوان از تصمیم گیری بود، دولت های اروپایی با استناد به اخلاق بین المللی تجاوز خود به دولت صربستان در قالب مداخله بشردوستانه توجیه کردند آیا به نظر شما ممکن است امریکا اقدامی در چارچوب مداخله بشردوستانه و توسل به زور انجام دهد؟

همان گونه که در مورد کووزو انجام شد پس از مخالفت روسیه و چین در شورای امنیت ناتو به کوزوو حمله کرد و شورای امنیت سکوت کرد. سکوت هم دال بر رضایت است. کامرون قبلا گفته بود اگر انجام اقدامی در مورد سوریه ضرروی باشد می تواند اجماعی خارج از شورای امنیت در پیش گرفته شود و انجام داده شود. اما اگر چنین اقدامی صورت گرد ایرادات حقوقی در پی خواهد داشت ولی واکنشی هم  از سوی روسیه و چین پدیدار نخواهد شد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح : هر چند سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه این کشور اعلام کرده است که مسکو بر سر سوریه حاضر به درگیری نظامی با هیچ کشور ثالثی نیست، اما کرملین همچنان بر موضع اصولی خود در این زمینه مبنی بر ضرورت گردن نهاندن واشنگتن و متحدان اش بر منشور سازمان ملل و اخذ مجوز شورای امنیت آن در تحولات منطقه ای و جهانی تاکید دارد.  در این حال آیا نوع نگاه مسکو و حامیان  سوریه  می تواند  نوعی چالش سیاسی و بازدارندگی نظامی در مورد حمله به سوریه از جانب غرب تلقی گردد؟

در مورد بازدارندگی چین این کشور هر چند اظهار نظر می کند اما هیچ گاه واکنشی عملی نشان نمی دهد. بنابراین حساب چین روشن است. روسیه هر چند تعاملانی با سوریه دارد و ناوگان هایی از  روسیه در مدیترانه حضور دارند ولی روسیه در مورد بالکان  مواضعی اتخاذ کرد و اعلام کرد اما در زمانی که  مواجه با عمل انجام شده حمله مواجه شد عکس العمل آنچنانی که ادعا می کرد ضرورت ندید. در این حال اکنون هم بعید است روسیه به خاطر سوریه خود را درگیر مسائل عظیم تری کند که در تعاملات آینده خود در رابطه با غرب و اروپا پیامدهایی منفی برجا گذارد. روسیه همیشه حتی در مورد ایران هم نقش تعدیل کننده داشته است و جدا از تعدیل قطعنامه ها در تصمیم گیری های نهایی همیشه رای داده است. مسکو از زمان فروپاشی شوروی تلاش کرده است اگر همسو با  نظرات غرب می گردد بدون امتیاز نباشد و این رویکرد سنتی روسیه شده است. در این حال شاید ورود ناوگان روسیه به مدیترانه نوعی نگرانی بر سبیل تصادف و اشتباهات فنی و یا خطای انسانی را سبب شده است. یعنی ممکن است موجب درگیری هایی گردد که طرفین  قصد و نیت آن را نداشته اند، اما وقتی در چنین فضایی آرایش نظامی صورت گیرد احتمال خطا هم وجود دارد. از این نظر حضور ناوگان روسیه بی تاثیر نیست اما  اینکه نقشی بازدارنده داشته باشد بعید است. کشورهای دیگر هم جدا از رویکرد شعاری در جایگاهی نیستندکه نقش بازدارنده داشته باشند. روسیه از نظر عملی تا حدی مخالفت نشان میدهد روسیه  است تا تعدیلی در موضع  اعلامی امریکا انجام گردد.در این حال اگر اروپا و امریکا برسر حمله به توافق برسند بعید است روسیه واکنش  آنچنانی نشان دهد. ضمن اینکه روسیه تلاش می  کند قبل از اینکه به چنین رویدادی منتهی گردد شاید بتواند نوعی تعامل جدید با امریکا داشته و تعدیلی در مواضع خود انجام دهد و امتیازاتی را در عرصه  زمینه های دیگر  از امریکا خواستار باشد.  این رویه روسیه است که از  غیر مساله مساله میسازد تا امتیاز  بگیرد. حالا که  مساله سوریه در میان است  سعی می کند این مساله را بی جهت از دست ندهند بلکه در قبال عقب نشینی  در سوریه دستاوردهایی هم به همراه داشته باشند.

گفتگو از فرزاد رمضانی بونش

Share