مهر ۲۴, ۱۳۹۸ – ۷:۵۵ ق.ظ |

فاطمه خادم شیرازی
پژوهشگر و مدرس دانشگاه علمی کاربردی
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
 
جنگ  ترکیه در شمال سوریه ، برای نابودی نیروهای سوریه دموکراتیک که عمدتاً کرد هستند موج جدیدی را در جهان ایجاد کرد. …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آفریقا, تونس, گفتگو

رویکرد النهضه و نظامیان به جریان های سلفی تکفیری در تونس – گفتگو با جعفر قناد باشی

نگارش در آبان ۷, ۱۳۹۲ – ۸:۰۷ ب.ظ
رویکرد النهضه و نظامیان به جریان های سلفی تکفیری در تونس  – گفتگو با جعفر قناد باشی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

نیروهای ارتش و امنیت تونس اخیرا با تندروهای مسلح تحت تعقیب در دامنه کوهستآنهای الشعانبی در استان القصرین در مرکز غرب این کشور درگیر شدند. همچنن در ماه های گذشته جدا از ترور ها درگیری هایی بین دولت و گروهی چون گروه انصار الشریعه که مقامات تونسی آن را در فهرست سازمآنهای تروریستی قرار داده‌اند رخ داده است. در همین راستا برای درک بهتری از شرایط کنونی جریان های  تکفیری در تونس و رویکرد دولت و النهضه به آن گفتگویی با جعفر قناد باشی کارشناس مسائل آفریقا داشته ایم:

واژگان کلیدی: تونس ، انصار الشریعه، گروه های سلفی تکفیری، بیداری اسلامی ، جریان های تکفیری در تونس  و رویکرد النهضه و نظامیان 

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: افزایش حملات گروه‌های تندرو سلفی به نیروهای امنیتی و موجب امنیتی شدن فضای تونس شده است. این امر در کنار اوج گرفتن درگیری بین نیروهای امنیتی با افراد مسلح موجب ترور هایی هم شده است. در شرایط کنونی علل افزایش فعالیت گروه های سلفی و تکفیری در تونس چیست؟

این گروهها تا  قبل از بیدرای اسلامی به گونه محدود تری در الجزایر حضور داشتند و به مجاهدان افغانی یا مبارزانی که در جنک افغانستان بر ضد شوری شرکت داشتند نامیده می شدند، اما آنها با خروج شوروی از افغانستان به الجزایر برگشتند و هسته های مسلحی تشکیل دادند. به گونه ای که تحریکاتی از این گروه ها را در این کشور مشاهده کردیم. اما با توجه به امنیتی بودن فضا و تسلط کامل ارتش بر امور کشور در تونس اجازه حضوری نداشتند و یا حضور کمتری داشتند. با آغاز بیدرای اسلام و سرنگونی بن علی فضا تغییر کرد و هم ارتش دیسیپلین گذشته را برای نظم و امنیت نداشت و هم دولت مرکزی هم در دوره انتقالی بود و توانایی برخورد با گروه های سلفی و تکفیری را نداشت. همچنین آزادی هایی که بعد از هر انقلابی ایجاد می گردد موجب آزادی هایی بیشتر برای فعالیت بیشتر گروه های سلفی گردد. به علاوه کشورهایی چون قطر و عربستان برای  حمایت از گروه های سلفی  فعال شدند و آنها از نظر مالی تقویت شدند.  این افزایش تلاش در الجزیر موجب شد سلفی ها در سال گذشته دست به علمیات مهمی در بخش گاز زنند. در این حال جدا از گروه مغرب عربی که در شمال آفریقا حضور داشته و تونس را هم تحت پوشش قرار می دهد در هر کدام از کشورهای شمال آفریقا شاخه هایی از القاعده (مثلا در تونس انصار الشریعه) حضور دارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: وضعیت کنونی حضور و نفوذ انصار الشریعه در تونس چگونه است؟

آغاز  فعالیت های انصار الشریعه به بعد از کناره گیری بن علی برمی گردد. آنان در این دوران به تدریج تلاش کردند اقدامات افراطی را مد نظر قرار دهند چنانچه یکی از اقدامات آنان از بین بردن مظاهر شیعی و اهل بیت و امامزادگان منتسب به اهل بیت است. همچنین با ترور و اقدامات خشونت بار در تونس در اعزام نیرو به سوریه هم فعال شدند و به فتاوی مفتی های وهابی به سوریه نیرو می فرستادند. هر چند انصار الشریه در قالب انجمن هایی در تونس حضور دارند اما به حوزه زیر زمینی انتقال یافته و شاخه های نظامی آنها در خانه ای تیمی در تونس و در کوه هایی  مرزی با الجزایر مستقر شده اند. اکنون تحریکات آنها به گونه آشنایی محدود شده است. در واقع انصار الشریعه نیرویی ملی نیست و ترکیبی از نیروهای الجزایری، لیبیایی، تونسی و نیروهای بین المللی است. چنانچه همین ترکیب در بین نیروهای انصار الدین در مالی وجود دارد. انصار الشریعه اولین ترور سیاسی خود را با ترور شکری بلعید در اسفند گذشته انجام داد و در دو ماه گذشته هم محمد براهمی را ترور کرد. این دو رهبران گروه هایی چپ بودند. همچنین انصار به فعالیت های فرهنگی و تبلیغاتی علنی دست نمی زند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مخالفان دولت النهضه در تونس، مماشات دولت این کشور با گروه‌های سلفی و همکاری با آنها در راستای اعزام نیرو به سوریه را دلیل تقویت این گروه‌ها در تونس می‌دانند. تونسی‌ها همچنان انتقادات تندی را نسبت به رویکرد دولت این کشور در حمایت از مخالفان مسلح سوری مطرح می کنند.نگاه کنونی النهضه به گروه های سلفی و تکفیری چیست؟

 گفته می شود النهضه وابستگی های آموزشی و عقدتی به اخوان دارد ولی وابستگی سازمانی ناچیزی دارد. عقیده و رویکرد آنها هرگز اقدامات افراطی و مسلحانه نیست. یعنی ما در دوران بن علی هم شاهد حرکات غیر مسالمت آمیز از النهضه نبودیم. حتی   راشد الغنوشی هم که تحت تاثیر  وابستگی های عقیدتی با اخوان است اصلا معتقد به کارهای مسلحانه نیست. دیگر سران النهضه هم همینگونه می اندیشند و معتقد به چینن حرکت هایی نیستند. اما در مورد سوریه از آنجا که اخوان در سوریه بر ضد دولت می جنگید فکر میکرد که بد نیست به اخوان در سوریه کمک کنند اما هیچ نشانه ای از اینکه آنها در این زمینه اقدامی عملی کرده باشند وجود ندارد. تنها گروههای چپ، لیبرال، سکولار و ملی به النهضه تهمت میزندد تا قدرت النهضه کاهش یابد و حتی اشاره میکنند که النهضه معتقد به برخوردهای مسلحانه است. النهصه در زمان قدرت گیری به الگو گیری از ترکیه اشاره کرد. آنها از راه های مسالمت آمیز در صحنه حضور می یابد. لذا النهضه هیچ پیوندی با گروه های سلفی و تکفیری در تونس دارد. حتی سلفی به معنوی اخوان مصری هم نیست  بلکه بشتر لیبرال هایی اسلامی هستند و سیاست گام به گام و مبارزات پارلمانی را می خواهند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نیروهای امنیتی تونس چندین مقر گروه‌های تکفیری را کشف کردند. ارتش تونس هم عملیات گسترده‌ای را برای مقابله با افراد مسلح در مناطق مرزی این کشور با الجزایر آغاز کرده است و جنگنده‌های این کشور منطقه کوهستانی الطله در منطقه قبلات که تندروهای مسلح در آنجا حضور دارند را به شدت بمباران کردند. نگاه کنونی ارتش تونس به  گروه های تکفیری و سلفی چیست؟

ارتش تونس ارتش کوچکی است و این نیروهای انتظامی بودند که در زمان بن علی تونس را کنترل میکردند. ارتش تونس تجربیات اینچنینی (که از راه هوایی و زمینی با گروه های سلفی و تکفیری بجنگد) ندارد. اما اکنون آنگونه که گفته میشود وزارت کشور تونس و به نوعی دولت تونس فرماندهی این حمله را برعهده دارد. عملیات کنونی بر ضد نیروهای سلفی و تکفیری میتواند دو اثر مهم داشته باشد. نخست النهضه را از اتهامات مبنی بر همکاری با تکفیری ها و سلفیها تبرئه کند. چنانچه بازداشت و تحت تعقیب قرار دادن تندروها هم موجب خنثی شدن اتهامات شد. اما خطر دیگر فراروی النهضه است این است که ارتش از این حملات تلاش میکند تا نوعی آبرو برای خود دست و پا و کسب وجهه کند و در صحنه سیاسی تونس سهم خواهی کند. یعنی حمله به تندروها  تیغی دو لبه برای ارتش و النهضه است و حتی زمینه هایی برای کسب قدرت فراهم می کند. در سطح جهانی هم هر گونه حمله به تندروها و القاعده می تواند موجب کاهش فشار بر دولت تونس گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: وزارت دفاع و وزارت کشور تونس به طور مشترک عملیات خود برای مقابله با شبه نظامیان مسلح را آغاز کرده‌اند که علاوه بر غرب کشور، در جنوب این کشور نیز ادامه پیدا کرده است.آینده وضعیت حضور تندروهای سلفی در تونس به چه عواملی وابسته است؟

این امر بیشتر به عوامل خارجی برمیگردد. گروه های  سلفی در شمال آفریقا به گونه ارگانیک به هم ربط دارند و هر کشوری میتواند مواجه با پدیده سلفی گری باشد. دوم حمایت های مالی عقیدتی به این گروه ها از سوی خارج از کشور است. سوم غربی ها هم علاقمند هستند که گروه های تندررو القاعده دست به اقدامات افراطی زنند تا زمینه های حضور خود را فراهم کنند. با این حال بستر جامعه تونس هرگز افزاطی نیست و رویکرد مسلحانه را نمی پذیرد. این امر خود مانع مهمی فراروی القاعده در تونس است.

گفتگو از فرزاد رمضانی بونش

Share