تیر ۲۴, ۱۳۹۷ – ۱۰:۴۶ ق.ظ |

کارشناس انرژی
مرکز بین‌المللی مطالعات صلح-IPSC
دیپلماسی انرژی، جدا از افزایش توانایی در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی زمینه لازم برای کاهش محدودیتهای بین‌المللی علیه هر کشوری را فراهم می‌سازد و به افزایش قدرت ملیکشور کمک شایانیمی‌کند. در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, خلیج فارس, گزیده ها, مقالات, مقالات تحلیلی

خریدهای کلان تسلیحاتی کشورهای کشورهای عربی خاورمیانه

نگارش در شهریور ۲, ۱۳۸۹ – ۹:۲۴ ق.ظ
خریدهای کلان تسلیحاتی کشورهای کشورهای عربی خاورمیانه
Share

خریدهای کلان تسلیحاتی کشورهای کشورهای عربی خاورمیانه

تلاش آمریکا برای تضعیف استراتژی دفاعی ” تهاجم محور”  ایران

مازیار آقازاده

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC
www.peace-ipsc.org

 

ایالات متحده آمریکا بسته ای تسلیحاتی به ارزش 60 میلیارد دلار را برای  تجهیز ارتش عربستان در 10  سال آینده در نظر گرفته است . رسانه های آمریکایی و منطقه ای در هفته دوم آگوست 2010 با انتشار گزارش هایی از خریدهای کلان تسلیحاتی عربستان به گوشه هایی از اقلام موجود در این بسته اشاره کرده اند .

این بسته نظامی شامل  فروش 70 فروند بالگرد ”  سیکورسکی UH-60 ” و 60 فروند بالگرد ” آپاچی لانگبو”  آمریکا به ارزش حدود  30 میلیارد دلار و نیز فروش 84 فروند هواپیمای جنگنده اف 15 آمریکایی به ارزش تقریبی 30 میلیارد دلار است .

روزنامه بریتانیایی  “فایننشال تایمز ” روز جمعه ( 20 آگوست 2010) با انتشار گزارشی در این باره با اشاره به اینکه قرار داد فروش این مقدار تسلیحات آمریکایی به عربستان ، یکی از بزرگ‌ترین قراردادهای تسلیحاتی آمریکا با عربستان  است ، به نقل از برخی منابع در کنگره آمریکا می نویسد :   ” مهم‌ترین عاملی که سبب تصویب آن در کنگره می‌شود، کاهش نسبی شدت موضع  مخالف اسرائیل است؛ آنهم در زمانی که اسرائیل با عربستان سعودی بر تهدید احتمالی از جانب ایران متمرکز شده‌اند. “

این گزارش می افزاید که  که این قرارداد احتمالا در چهار مرحله اجرا خواهد شد  و در مرحله نخست جنگنده‌های اف‌15 تحویل عربستان می شود  در حالی که بالگردها در سه مرحله بعدی و طبق رایزنی‌های اولیه در کنگره، تحویل عربستان خواهند شد . “

با وجود اذعان به عدم مخالفت جدی اسراییل ، مقامات دولت تل آویو از اینکه آمریکا جنگنده های اف15 خود را با تجهیزات فوق مدرن تجهیز شده به عربستان بفروشند نگران هستند . روزنامه اسراییلی هاآرتص همزمان با انتشار گزارش هایی مبنی بر فروش  بسته 60 میلیارد دلاری تسلیحاتی آمریکا به عربستان  ، نگرانی برخی محافل سیاسی و نظامی اسراییل را بازتاب داده و نوشته است که دولت تل آویو نگرانی خود را از فروش هواپیماهای مدرن اف 15 آمریکایی به عربستان به مقامات واشنگتن انتقال داده است  .

اعلام خبر بسته تسلیحاتی پیشنهادی آمریکا به عربستان در حالی منتشر شده است که ایالات متحده همزمان علاوه بر عربستان به تجهیز نظامی دیگر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز اهتمام دارد .

وزارت دفاع آمریکا در 11 آگوست 2010 با ارسال نامه ای به کنگره از مجالس قانونگذاری آمریکا خواست تا نظر خود را درباره فروش 209 فروند موشک پاتریوت تقویت شده ( PAC-3  ( به کویت به ارزش 900 میلیون دلار اعلام کند . دولت کویت همچنین تمایل خود را به خرید هواپیمای رادارگریز اف 15 آمریکایی و 10 فروند هواپیمای سوخت رسان به جت های جنگنده اعلام کرده است .

پنتاگون همچنین در هفته اول آگوست 2010 از کنگره خواسته است تا مجوز فروش 18 فروند هواپیمای جنگی اف 16 را به عمان به ارزش 3 میلیارد و پانصد میلیون دلار صادر کند .

همچنین روزنامه جروزالم پست  اسراییل در 16 آگوست 2010 خبر داد که ایهود باراک وزیر دفاع اسراییل درخواست خرید 20 فروند هواپیمای جنگنده اف35 آمریکایی را مورد تایید قرار داده و در صورت موافقت واشنگتن با این معامله نظامی این هواپیماها از سال 2015 تا 2017 در اختیار نیروی هوایی اسراییل قرار خواهد گرفت . در صورت فروش این هواپیماها به اسراییل ، دولت تل آویو پس از آمریکا دومین و تنها دارنده این نوع هواپیمای پیشرفته آمریکایی خواهد بود .

فروش سیستم های جدید دفاع ضد موشکی و نیز هواپیماهای جنگنده به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در شرایطی صورت می گیرد که در شرایط کنونی منطقه که لااقل تنش لفظی بین تهران – واشنگتن در بالاترین حد خود قرار دارد ، عده ای از تحلیلگران ، اقدام آمریکا در فروش سامانه های نظامی به کشورهای عربی منطقه را بی ارتباط با تحولات یک ساله اخیر در منطقه خلیج فارس و افزایش تنش بین ایران و آمریکا نمی دانند .

به ویژه آنکه اگرسخنان هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا در سفر منطقه ای  فوریه سال جاری میلادی  به برخی کشورهای عربی خلیج فارس   در نظر گرفته شود  که طی آن ، وزیر خارجه آمریکا از لزوم گستردن ” چتر امنیت اتمی ” آمریکا بر کشورهای منطقه به عنوان یکی از راهکارهای مقابله با آنچه که تهدید اتمی ایران خوانده است ، ذکر کرده بود . از سوی دیگر دیوید پترائوس فرمانده وقت نیروهای آمریکایی در منطقه خاورمیانه ، آسیای مرکزی و شمال آفریقا (سنتکام ) در ژانویه سال جاری میلادی طی سخنانی از فروش سیستم های دفاع ضد موشکی ( پاتریوت) به 4 کشور عربی خلیج فارس ( امارات ، قطر ، کویت و بحرین ) خبر داده بود .

برخی از ناظران با در کنار هم قرار دادن این تحولات بر این باورند که ظاهرا واشنگتن همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی و تحریمی علیه ایران برای بازداشتن این کشور از غنی سازی اورانیوم ، در یک استراتژی مکمل در صدد کاستن از قابلیت های  توان نظامی و موشکی   ایران است .

از نظر آمریکایی ها تجهیز کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به سیستم های پیشرفته دفاع ضد هوایی و موشکی و نیز جنگنده های مدرن ،  می تواند از توان ضربه زنی ایران به این کشورها کاسته و استراتژی بازدارنده  ایران را که بر مبنای بازدارندگی به وسیله تقویت توان موشکی است ، کم  اثر کند . برخی از تحلیلگران نظامی غربی بر این باورند که استراتژی دفاعی ایران دو لایه دارد که لایه اول آن  بر مبنای ضربه زنی به منافع مهاجمان به وسیله حملات موشکی به  خارج از مرزها در صورت حمله هوایی و موشکی آمریکا و لایه دوم به صورت  دفاع موزاییکی در درون مرزها در صورت حمله زمینی دشمن خواهد بود .

از نظر تحلیلگران نظامی آمریکایی ، کارایی این استراتژی دفاعی ایران زمانی که توان دفاعی کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی درهمسایگی ایران تقویت شود ، کاسته خواهد شد و این امر می تواند در تقویت امنیت ملی آمریکا و متحدانش در منطقه موثر باشد .برای مثال توان نظامی  ایران تا حدود زیادی بر مبنای شعاع عملیاتی موشک های میان برد و دوربرد ایران است و فروش سامانه های ضد موشکی به کشورهای همسایه ایران ، می تواند کارآیی تهدید آفرینی موشک های ایران را در سطحی نسبی  مهار کند .

علاوه بر این دلیل در تشریح دلایل فروش سلاح های آمریکایی به کشورهای عربی منطقه می توان موارد چند دیگری را بر شمرد :

1- نخستین جنبه فروش این قبیل سلاح ها به کشورهای عربی منطقه سودآوری سرشار آن و پس گرفتن  دلارهای نفتی  داده شده به این کشورها است . این سیاستی جدید نیست و واشنگتن در 30 سال گذشته  صدها میلیارد دلار از کشورهای عربی منطقه خلیج فارس در این قالب دریافت کرده است ، اما در شرایط بحران کنونی اقتصادی آمریکا جذب این مقدار دلار به بدنه اقتصاد نیمه جان آمریکا بسیار غنیمت است . بنابراین نخستین جنبه این قبیل معاملات ، سودآوری آن برای شرکت های تسلیحاتی و نیز دولت آمریکا است .

2- آمریکا نمی خواهد عرصه رقابت تسلیحاتی در این منطقه را به روسیه و چین بسپارد . عربستان سعودی در دو سال گذشته تمایل خود را برای خرید برخی اقلام نظامی ازروسیه و چین نشان داده است و در حالی که کنگره آمریکا و لابی اسراییلی در آمریکا و نیز دولت تل آویو  در قبال خرید برخی اقلام نظامی عربستان از آمریکا مخالفت ها و نگرانی هایی ابراز داشته اند ، اما حاکمان سعودی در سپتامبر سال گذشته میلادی (2009)با عقد قرار دادی نطامی به ارزش 2 میلیارد دلار با روسیه ( برای خرید سیستم دفاعضد هوایی اس 400 ، تانک و دیگر اقلام نظامی) این پیام را به واشنگتن رساندند که برای تامین نیازهای دفاعی و نظامی شان منتظر چراغ سبز دولت آمریکا نخواهند ماند و می توانند در این زمینه سرکیسه خود را به روی شرکت های دولتی روسیه باز کنند  . این امر طبیعتا  برای واشنگتن چندان مطلوب نیست تا نیازهای دفاعی و نظامی متحدان خود در منطقه به دست روس ها و نیز چینی ها  و یا برخی دیگراز کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و بریتانیا برآورده شود .

3- فروش سلاح های پیشرفته آمریکایی با توجه به ضعف بنیادین کشورهای کوچک عربی منطقه در به کارگیری و مدیریت این قبیل سلاح ها زمینه حضور کارشناسان و نظامیان آمریکایی را در این کشورها فراهم می آورد و این امر برای آمریکا که خود را نیازمند حضور دایمی در منطقه می داند ، مساله ای مهم محسوب می شود . بسیاری از سلاح های پیشرفته ای که از سوی کشورهای عربی منطقه خریداری شده یا می شوند برای استفاده و راه اندازی نیازمند حضور نظامیان و کارشناسان  آمریکایی و عقد قرار دادهایی مکمل برای نگهداری و استقرار نظامیان آمریکایی در این کشورها است که این مساله علاوه بر سودزایی مضاعف برای آمریکایی ها زمینه حضور فیزیکی آنها در منطقه را بیش از پیش فراهم می کند .

4- کشورهای عربی منطقه در مسابقه تسلیحاتی خود برای سال های بین 2010 تا 2020 طرح های بلند پروازنه ای دارند که در این راستا بنا به گزارش سال جاری موسسه بین المللی صلح استکهلم عربستان سعودی در نظر دارد در 5 سال آینده بودجه نظامی خود را به حدود 50  میلیارد دلار برساند . امارات و دیگر کشورهای منطقه از جمله کویت و قطر نیز طرح های نظامی بلند پروازانه ای در دست اقدام دارند که ارایه بسته های پیشنهادی تسلیحاتی از سوی آمریکا به این کشورها می تواند بخش عمده ای از نیازهای تسلیحاتی این کشورها را پاسخ دهد و بالمال بخش عمده ای از بودجه نظامی این کشورها را به جیب شرکت های تسلیحاتی و دولت آمریکا سرازیر کند .

Share