چشم‌انداز نقش حزب کنگره مردمی در یمن   گفتگو با جعفر قنادباشی
آذر ۲۲, ۱۳۹۶ – ۶:۱۳ ق.ظ |

مرکز بین الملی مطالعات صلح – IPSC

واژگان کلیدی: علی عبداله صالح، یمن، حزب، کنگره مردمی، انصار اله
 
حزب وابسته به علی عبدالله صالح یا حزب کنگره مردمی حداقل در سالهای گذشته نقش مهمی در یمن داشته …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, مقالات, مقالات تحلیلی

تحلیل SWOT کشور قزاقستان و شناسایی متغیرهای موثر در سیاست­گذاری جمهوری اسلامی ایران

نگارش در مرداد ۱۲, ۱۳۹۰ – ۷:۰۳ ب.ظ
Share

 

سمیه پسندیده

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

مقدمه

گسترش روابط میان قزاقستان و ایران با توجه به نزدیکی دو کشور از نظر جغرافیایی و فرهنگی و همچنین همسایگی در دریای خزر بسیار ضروری است و موجب برقراری امنیت در منطقه آسیای مرکزی می­گردد. در میان کشورهای آسیای مرکزی قزاقستان به عنوان یکی از صادرکنندگان اصلی انرژی این منطقه جایگاه ویژه ای دارد. این کشور ارتباطات صنعتی و قومی انکار ناپذیری با روسیه دارد و یکی از شرکای مهم مسکو است، از طرفی هم اکنون آمریکا توجه ویژه­ای به قزاقستان معطوف کرده است و کشورهای چین و هند نیز در صدد افزایش روابط خود با قزاقستان مخصوصا در حوزه انرژی هستند. لذا، آگاهی از وضعیت درونی این کشور و علم به فرصتها و تهدیدات موجود در آن برای طراحی نوع سیاستهای اتخاذی از جانب ایران بسیار حائز اهمیت است.

مقاله پیش­رو مطالعه­ای پیرامون حوزه­های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور قزاقستان و ارائه تحلیل swot از حوزه­های فوق­الذکر به منظور شناسایی و یافتن فرصتهای مناسب در راستای سیاستگذاری­های ج.ا.ایران است. این پژوهش در 3 حوزه ذیل خلاصه می­گردد:

1-   تحلیل تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی

2-   تحلیل swot حوزه های چندگانه

3-   بخش رهنمود­ها برای تامین منافع ملی ایران که خود شامل زیربخش­های زیر است:

–       بهره­گیری از نقاط ضعف قزاقستان  برای ایجاد فرصت برای ایران

–       کاهش فرصت­های قزاقستان  برای افزایش فرصت برای ایران

–       بهره­گیری از نقاط قوت قزاقستان برای ایجاد فرصت برای ایران

–       تحقق فرصت­های قزاقستان در راستای ایجاد فرصت برای ایران

 

 

1- تعریف تحلیل swot

“Swot” در لغت به معنی قوت­ها، ضعف­ها، فرصت­ها و تهدیدات است و دراصطلاح فرایند شناسایی بررسی و ارزیابی متغیر­های موثر و بالقوه داخلی و محیطی را تجزیه و تحلیل swot گویند. واژه   swot برگرفته از این لغات می باشد:

S:  strengthبه معنی قدرت

Weakness : Wبه معنی ضعف

o:  opportunityبه معنی فرصت

T: Threat به معنی تهدید

استراتژی هر محیط متاثر از فرایند تعامل آن با محیط بیرونی است و بنابراین پیش­بینی وضعیت آینده نقشی اساسی در فرایند موفقیت سازمان و کشور دارد. در این میان شناخت عوامل محیطی و همچنین شناسایی عوامل درونی بسیار مهم می­باشد. تجزیه و تحلیل swot  یکی از ابزار­های استراتژیک تطابق قوت و ضعف درون محیطی با فرصت­ها و تهدید­های برون محیطی است. تجزیه و تحلیل swot تحلیلی منظم برای شناسایی این عوامل و تدوین استراتژی را ارئه می دهد که بهترین تطابق بین آنها را ایجاد نماید. برای این منظور نقاط قوت و ضعف و فرصت­ها و تهدیدات در چهار چوب کلی SO.WO.ST.WT. پیوند داده می­شود و گزینه استراتژی بین آنها انتخاب می­شود. در این تحلیل همیشه چهار استراتژی پیشنهاد می­شود: (1)

هدف از استراتژی WT  حتی الامکان نقاط ضعف و تهدیدات است و ساختاری  که بیشترین فاکتورهای آن در این خانه متمرکز باشد وضعیت مطلوبی ندارد.

استراتژی WO هدفش کاهش نقاط ضعف و افزایش فرصت­ها است در این حالت محیط به علت  دارا بودن ضعف­های اساسی امکان استفاده از فرصت­های به دست­آمده را ندارند.

استراتژی ST  بر اساس توانمندی شرکت در مقابل تهدیدات بنا شده است هدف آن این است که توانمندیهای موجود را افزایش و در مقابل تهدیدات را کاهش دهد.

در استراتژیSO هر شرکتی علاقمند است که همیشه در این موقعیت قرار داشته باشد که بتواند بهره­گیری از توانمندی­ها و فرصت­ها را به حداکثر برساند.

 

[1]

در تحلیل swot  عوامل موثر بر شرکت یا سازمان به دو دسته عوامل بیرونی یا خارجی و عوامل درونی یا داخلی تقسیم می شود:

 

الف) عوامل بیرونی

این عوامل خارج از محیط بوده است و بر فعالیت­های آن تاثیر دارند اما در اختیار محیط نبوده و کشور مشخص هیچ­گونه تاثیری بر آنها ندارد. هدف از بررسی محیط خارجی تهیه فهرستی محدود از فرصت­هایی که می­تواند به یک کشور سود رسانده یا تهدیداتی که باید از آنها اجتناب شود.(2)

 

فرصت­ها

فرصت یک موقعیت عمده در محیط است، یعنی آنچه که یک محیط مشخص را در رسیدن به اهدافش یاری می­نماید و به عنوان موتور محرکه­ای است که شتاب حرکت محیط و یا یک نهاد را چندین برابر می­کند.

تهدید ها

تهدید یک موقعیت نامطلوب عمده در محیط مشخص است  که به عنوان مانع قلمداد می­شود و بر سر راه یک فضای مشخص مثل یک کشور قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می­دارد. فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است. درک درست فرصت­ها و تهدیدات محیطی فرا روی یک کشور به دولتمردان کمک می­کند تا استراتژی بهتری را همراه با بینش و فراست اتخاذ نموده و مسیر حرکت را اثر بخش­تر تعین نماید. البته باید توجه داشت که آنچه برای یک نهاد تهدید قلمداد می­شود ممکن است برای نهاد دیگر فرصت باشد و فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است. در مورد سطح کلان و کشورها نیز، عواملی این چنین وجود دارند که بایستی مورد توجه قرار گرفته و در برنامه­ریز­ی های کشوری لحاظ شوند.

 

ب)عوامل درونی

عوامل درونی در اختیار یک کشور قرار دارد و بنابراین بر فعالیتهای داخلی این کشور نیز تاثر می­گذارد. هدف از بررسی محیط درونی تهیه فهرستی از نقاط قوت، به منظور کسب سود هرچه بیشتر و شناخت نقاط ضعف برای جلوگیری از ضرر است. عوامل درونی نیز همانند عوامل بیرونی دو دسته می­باشند که عبارتند از: (3)

 

قوت ها

قوت؛ منبع طبیعی، مهارت یا مزیت دیگری است نسبت به رقبا و نیازهای آنها، که یک کشور برای دستیابی به اهداف خود به آنها تکیه می­کند. کشورها اغلب بر مبنای این نقاط قوت، در مسیر رشد و تامین منابع خود حرکت می­کنند، بنابراین،  باید این نقاط قوت را توسعه داده و از آنها به عنوان مزیتی رقابتی در مقابل رقبا استفاده نمایند.

 

ضعف ها

ضعف یک محدودیت یا کمبود در منابع، مهارت­ها و توانایی­هایی است که ممکن است  که در رسیدن یک کشور به اهدافش خلل ایجاد کند. بنابراین لازم است تا این عوامل در حد امکان به کمترین میزان برسند و یا از آنها در جهت نیل به اهداف استفاده شود. تمام کشورها دارای ضعفهایی هستند فقط این نقاط باید مورد شناسایی قرار گرفته و با بهره­گیری مناسب قوت­ها و اجتناب از ضعف­ها استراتژی مناسب تدوین شده و به اجرا در­آید.

تحلیلswot مطابق با آنچه که گفته شد بر آن است تا این عوامل (درونی و بیرونی )را شناسایی و در جهت بهره­برداری از آنها در سیاستگذاریهای ج.ا.ایران استفاده شود.

 

2- کشور قزاقستان

قزاق­ها از اخلاف قبائل ترک و مغول هستند. از قرن نخست میلادی و حتی قبل از آن در سرزمینی مستقر شدند که اکنون قزاقستان نام دارد. قزاق ها روز به روز بیشتر به مدار روس­ها کشیده شدند و در نیمه دوم سده هجدهم در تلاش برای مقاومت بر ضد چنین وضعی، چند بار قیام کردند لیکن تا اواسط سده نوزدهم به طور کامل زیر سلطه روسیه درآمدند. از اوایل قرن نوزدهم، مهاجران روسی به قزاقستان آمدند و به تدریج اراضی مرغوب و حاصل خیز قزاق ها را تصاحب کردند. قزاق ها که از این وضعیت ناراضی بودند در سال 1926 قیامی جهانی بر ضد حکومت روسیه ترتیب دادند، که با وجود کشته شدن شمار بسیاری از روس­ها قیام سرکوب شد. سرانجام قدرت شوروی در سال 1920 در این ناحیه تثبیت شد. در روز 26 اکتبر 1920 جمهوری خود مختار شوروی سوسیالیستی  قرقیز (قزاق) جزء جمهوریهای فدراتیو روسیه اعلام موجودیت کرد. در دوران حکومت شوروی، جمهوری قزاقستان از پیشرفت قابل ملاحظه­ای در امور کشاورزی و صنایع برخوردار شد. زمامداری گورباچف و اجرای سیاست فضای باز سیاسی در نیمه دوم دهه 1980، به برکناری او در سال 1986 انجامید. گنادی گوبین روس، به ریاست حزب کمونیست قزاقستان برگزیده شد و به دنبال این مسأله قزاقها به شدت معترض و خواستار انتخاب یک قزاق شدند، لذا در سال 1989 گنادی گوبین برکنار شد و نورسلطان نظربایف جانشین وی شد. در سال 1990، نظربایف از سوی شورای عالی قزاقستان به عنوان اولین رئیس جمهور این کشور برگزیده شد، و در ماه مارس همان سال این جمهوری حق مالکیت ملی خود را اعلام کرد.

قزاقستان نهمین کشور جهان از نظر وسعت است، اما اغلب خاک این سرزمین وسیع را زمین‌های استپی و نیمه بیابانی پر کرده است. قزاقستان با وسعت 2717300 کیلومتر مربع در بخش میانی قاره اروپاـ آسیا و شمال آسیای مرکزی و از سواحل شرقی دریای خزر تا مرز جمهوری خلق چین قرار دارد که از لحاظ وسعت هشتمین کشور جهان و دومین جمهوری از جمهوری های سابق می­باشد. فاصله بین شرق و غرب این کشور رود ولگا در غرب تا کوه های آلاتاد در شرق بالغ بر 1900 کیلومتر و فاصله شمال و جنوب آن از دشت سیبری در شمال تا صحرای آسیای مرکزی در جنوب بالغ بر1300 کیلومتر است. این کشور با جمهوریهای فدراسیون روسیه در شمال 6846 کیلو متر، جمهوریهای خلق چین در شرق 1500 کیلو متر قزاقستان در جنوب شرقی 105 کیلومتر، ازبکستان در جنوب 2203 کیلومتر و ترکمنستان در جنوب غربی 379 کیلومتر مرز مشترک دارد کل مرزهای قزاقستان 12012 کیلو متر مربع می­باشد. طول خط ساحلی آن نیز با دریای خزرحدود 2320کیلومتر است.(4)

 

3- نظامهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در قزاقستان

1-3 وضعیت سیاسی

قزاقستان به صورت جمهوری اداره می‌شود. رئیس‌جمهور در این کشور رئیس نیروهای نظامی است و حق وتوی مصوبات پارلمان را دارد. نخست وزیر مسئول تشکیل کابینه است و رئیس دولت قزاقستان محسوب می‌شود. رئیس جمهور کنونی این کشور نورسلطان نظربایف است و نخست وزیر آن کریم ماسیمف که از 10 ژانویه سال 2007 کار خود را آغاز کرده است. قزاقستان دو پارلمان دارد، یکی مجلس است که از نظر اختیارات در رده پایین‌تر قرار دارد و دیگری مجلس سنا است. مجلس در مجموع 77 کرسی نمایندگی و سنا 39 کرسی دارد.

پارلمان قزاقستان با اکثریت قاطع آرا قانونی را تصویب کرده است که براساس آن نورسلطان نظر بایف، رئیس جمهور این کشور، می­تواند برای دوره­های نامحدود در مقام خود باقی بماند. براساس گزارش­ها این اصلاحیه قانون اساسی فقط برای نظربایف به عنوان اولین رئیس جمهور قزاقستان مستقل صدق می­کند و سایر روسای جمهور بعدی بر اساس قانون اساسی فقط می­تواند دوبار رئیس جمهور شوند. در سال 2000، پارلمان قزاقستان اختیاراتی را به طور مادام العمر به نظربایف اختصاص داد که حتی پس از ترک مقام ریاست جمهوری امکان حضور گسترده در تصمیم­گیری­های سیاسی را برای او حفظ می­کند. گروههای مخالف که نفوذ کمی دراین کشور دارند، بر این عقیده هستند که قانون جدید در واقع به این مفهوم است که نورسلطان نظر بایف، رئیس جمهور مادام العمر کشور است، و این گروههای اپوزیسیون دولت قزاقستان همچنین دولت نورسلطان نظربایف را به سرکوب آزادی­های اساسی متهم می­کنند.(5) بعد از حوادثی که در منطقه خاورمیانه به وقوع پیوست نورسلطان نظربایف خواهان برگزاری انتخابات پیش از موعد در این کشور شد تا از وقوع برخی اعتراضات احتمالی مردم پیشگیری نماید، که بعد از این انتخابات مجددا نورسلطان نظربایف با حداکثر آراء به عنوان رییس جمهور قزاقستان باقی ماند.

 

الف) تشکیلات حکومتی[2]

قوه مجریه

در رأس قوه مجریه رئیس جمهور قرارداد و هر رئیس جمهور به غیر از نورسلطان نظربایف تنها برای دو دوره متوالی به این سمت انتخاب می­شود. در سال 1997 نورسلطان نظربایف رئیس جمهور قزاقستان با صدور فرمانی تغییرات کمی و کیفی گسترده­ای در تشکیلات دولتی به وجود آورد. طبق این فرمان، سیستم ارگانهای دولتی از 47 ارگان مستقل اداری به 24 ارگان و از 21 وزارتخانه به 14 وزارتخانه و از 13 کمیته دولتی به 7 کمیته و نیز تعداد کارمندان به نصف و اختیارات نخست وزیری به حداقل کاهش یافت.

 

قوه مقننه

تا سال 1994 شورای عالی قزاقستان همچنان به شکل زمان شوروی باقی مانده بود. این مسأله مشکلات فراوانی در پی­داشت که به دنبال تحولات مسکو و درگیری بین طرفداران پارلمان روسیه و طرفداران رئیس جمهور آن کشور به اوج خود رسید. پارلمان قزاقستان نیز تحت تأثیر حوادث مسکو به دنبال این بود که از انحصار قدرت توسط رئیس جمهور جلوگیری نماید. به دنبال این تنش­ها پارلمان قزاقستان توسط دولت، منحل شد و اولین انتخابات پارلمانی قزاقستان پس از استقلال این جمهوری در 7 مارس 1994 برگزار شد. تعداد نمایندگان این پارلمان 177 نفر بود و از ابتدا کار خود را با انتقاد از سیاست­های اقتصادی دولت ترسینکو نخست وزیر روسی تبار آغاز کردند، اما انتقاداتی متوجه او بود. سرانجام دادگاه، قانون اساسی با استناد به تخلف در انتخابات پارلمان، آن را منحل اعلام کرد و مردم در انتخابات جدید پارلمانی در دسامبر 1995 شرکت کرده و به نمایندگان دو مجلس سنا و نمایندگان رأی داند.

 

قوه قضاییه

دادگاه عالی قزاقستان بالاترین مرجع قضایی کشور به شمار می­رود و بعد ازآن دادستان کل قراردارد دادگاه قانون اساسی نیز وظیفه حراست و نظارت بر قانون اساسی کشور را بر عهده دارد.

 

تقسیمات کشوری و اداری

سه سطح اداری در حکومت قزاقستان وجود دارد. دولت ملی (مرکزی)، دولت ایالتی و دولت منطقه­ای. ارگان­های عمده دولت در همین سه مقطع تکرار شده­اند. اگرچه قانوناً باید ادارات منطقه­ای تابع ادارات استانی و ادارات استانی تابع ادارات مرکزی باشند، اما عملاً به طور قابل ملاحظه­ای خودمختاری هستند.

احزاب قانونی

در قانون اساسی قزاقستان، حقوق مجامع، احزاب و جنبش­ها تضمین شده و تنها گروه­هایی که به تعصبات نژادی، ملی­گرایانه و یا مذهبی دامن می­زنند و یا گروه­هایی که تصمیم به از میان بردن و تعویض قانون اساسی دارند، از این قانون مستثنی هستند.

از مهم ترین احزاب فعال در صحنه سیاسی قزاقستان، می توان حزب سوسیالیست قزاقستان، کنگره خلق قزاقستان، حزب جمهوریخواه، اتحادیه وحدت مردم قزاقستان، حزب کمونیست قزاقستان، حزب قزاقستان، حزب مدنی قزاقستان، حزب عدالت قزاقستان، حزب مشارکت ملی و حزب نوراتان را نام برد.

ب) اصول سیاست خارجی قزاقستان

اصول سیاست خارجی قزاقستان مبنی بر احترام به تمامیت ارضی یک کشور- احترام به استقلال و آزادی و عدم دخالت در امور داخلی آن کشور- کمک به کشورهای همسایه در زمان بروز بلاهای طبیعی- عدم حمایت از احزاب سیاسی کشورهای همسایه – عدم حمایت از گروههای تروریستی و افراط­گرایی و جدایی­طلب می­باشد. رشد اقتصادی و اجتماعی در داخل کشور جهت افزایش رفاه اجتماعی از جمله مواردی است که دولت قزاقستان در اصول سیاست خارجی خود آن را به مورد اجراء گذاشته است. جذب مهاجران قزاقی از کشورهای جهان از جمله ایران- چین- مغولستان- روسیه- قرقیزستان- ازبکستان- ترکیه- افغانستان- و غیره از سیاست­های خارجی دولت در زمینه مهاجرت و افزایش جمعیت کشور می­باشد. عدم اشاعه مواد، تسلیحات و سوخت هسته­ای از موارد مهمی است که دولت قزاقستان بر آن پافشاری می­کند. آزادی بیان و آزدای مراسم و رسوم دینی و نژادی نیز از جمله مواردی است که دولت قزاقستان به آن احترام می­گذارد. در این راستا مجمع خلق­های قزاقستان جهت دوستی میان خلق­های کشور تشکیل شد. اقلیت­های نژادی دارای مدارس هستند و در توسعه زبان ملی خود برنامه­هایی از جانب دولت در این راستا در نظر گرفته شده است. حتی از رادیو و تلویزیون برنامه­هایی به زبان آلمانی-اویغوری-ازبکی و روسی و غیره پخش می­گردد، آن­ها در مجلس دارای نماینده می­باشند.(6)

اساس دموکراسی در قزاقستان، تنها منبع قدرت دولت می باشد. افزایش نقش ملت به عنوان تنها منبع قدرت دولتی در جمهوری قزاقستان، بدون شک تحت تاثیر فرایند جهانی قرار گرفته است، اما قبل از آن این فرایند در نتیجه اصلاحات داخلی اقتصادی و سیاسی، که نقش آن را در تمامی زمینه های اجتماعی و دولتی افزایش داده، پذیرفته شده است. تشکیل برخی از احزاب سیاسی، توسعه و متحد شدن آنها و نقش آن در اجتماع و دولت به عنوان اصلی ترین شرایط افزایش نقش ملت می باشد. (7)

رئیس جمهور قزاقستان  در آپریل 2011  برای یک دوره پنج ساله دیگر سوگند ریاست جمهوری یاد کرد، وی در خلال انتخابات وعده هایی داده است که به عقیده بسیاری از کارشناسان در واقع تنها با فروپاشیدن خود او محقق خواهد شد. خبرگزاری فرانسه در تحلیلی از اوضاع این کشور و نحوه مدیریت نظربایف در قزاقستان می نویسد: وعده های اصلاحات سیاسی در این کشور که از سوی نظربایف مطرح شده صرفا در اثر فشار غربی ها بوده و همگی پوچ و بی اساس است چرا که اگر قرار باشد این وعده ها محقق شود دیگر نظربایفی وجود نخواهد داشت. (8)

در همین راستا تحلیلگران سیاسی این کشور نیز معتقدند وعده های نظربایف را نباید جدی گرفت؛ زیرا هرگونه تغییر و تحول سیاسی عظیم در این کشور به نابودی نظامی منجر خواهد شد که در دو دهه گذشته در این کشور در راس قدرت بوده است. این درحالی است که رئیس جمهور قزاقستان ادعا می کند انتخابات اخیر در این کشور نه تنها در طول تاریخ قزاقستان سازمان یافته‌ترین و دموکراتیک ترین بود بلکه به گفته همه کارشناسان در کل منطقه آسیا میانه بی نظیر بود. طرفداران نظربایف او را رهبری ملی می دانند که باید او را در سطح مصطفی آتا ترک در ترکیه و مهاتما گاندی در هند دانست ولی منتقدان نظربایف او را به نقض آشکار حقوق بشر و پایمال کردن جامعه مدنی متهم می کنند.رئیس جمهوری قزاقستان نیز در سخنانی با اشاره به انتقادهایی که از حکومت وی می شود، اعلام کرد: (9)

  • اختیارات پارلمان این کشور افزایش یابد.
  • تلاش برای گسترش بیشتر دموکراسی در جامعه ادامه یابد
  • مشارکت مردم در ساختارهای سیاسی و اقتصادی افزایش یابد
  • نقش احزاب سیاسی در تصمیم گیری ها و اداره کشور بیشتر شود
  • راه حلی معقول و مورد پذیرش همه آحاد جامعه برای افزایش اختیارات پارلمان و تعیین وظایف دولت و حفظ نظام انتخاباتی در کشور پیدا شود
  • قزاقستان در پیش گرفتن سیاست نوآوری، نوین گرا شود.

پیرامون وضعیت تعاملات و ارتباطات این کشور با ایران باید گفت که بنا به اظهارات سرکنسول کشور قزاقستان: «جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه و آسیای میانه از اهمیت ویژه­ای برخوردار است و تعمیق روابط دوستانه با این کشور در اولویت سیاست خارجی جمهوری قزاقستان قرار دارد. ژالفاس عادل بایوف در مراسم جشن استقلال جمهوری قزاقستان افزود: امروز اطمینان داریم که روابط دوستانه ایران و قزاقستان، آینده روشنی دارد و هر دو کشور در چارچوب سازمان ملل متحد، سازمان همکاریهای اقتصادی، سازمان شانگهای در برقراری امنیت منطقه ای و ایجاد راه حل بحران افغانستان و کشور عراق اشتراک نظر دارند. به گفته وی، گسترش روابط بین استانهای دو کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در حال حاضر، استانهای مانقیستا و قزاقستان جنوبی کشور قزاقستان، روابط تجاری، اقتصادی و فرهنگی با استانهای گلستان و خراسان دارند و در این زمینه، نتایج قابل توجهی به دست آمده است.»(10)

 

2-3 وضعیت اقتصادی

جمهوری قزاقستان در حال گذر از اقتصاد دولتی به اقتصاد آزاد ‌است. بمنظور توسعه کشور در زمینه­های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، برنامه بلندمدتی تحت عنوان « قزاقستان 2030 » تنظیم شده‌ که شامل سه ‌برنامه 10 ساله و هر برنامه به دو برنامه 5 ساله تقسیم  می‌شود. دهه اول به فراهم آوردن زیربناها و زیرساخت‌های  اقتصادی کشور اختصاص یافته ‌است. از جمله اولویت‌های برنامه مزبور، تولید و صادرات نفت و مواد هیدروکربنی می‌باشد و لذا توسعه منطقه غرب قزاقستان (منطقه نفت خیز کشور) و همچنین راه‌ های انتقال و صدور نفت مورد توجه خاص قرار دارد. جمهوری قزاقستان از جمله کشورهایی است که در صدد الحاق به سازمان تجارت جهانی است. پیشتر قرار بود تا سه کشور روسیه ، قزاقستان و بلاروس پس از عملیاتی شدن اتحادیه گمرکی فیمابین، با هم به سازمان تجارت جهانی ملحق شوند. اتحادیه گمرکی بین قزاقستان، روسیه و بلاروس قرار بود از ابتدای سال 2010 تشکیل شود و تا پایان سال همان سال فضای یکسان سازی گمرکی آن از جمله منطبق­سازی اسناد فیمابین سه کشور انجام گیرد.(11) اکنون این اتحادیه به تازگی میان این سه کشور اجرایی شده است و مطابق موافقت نامه اتحادیه گمرکی بین این سه کشور تمام مبادلات بازرگانی در داخل مرزهای روسیه , بلاروس و قزاقستان با تعرفه های واحد گمرکی صورت می گیرد. اما الحاق آنها به صورت اشتراکی به سازمان تجارت جهانی صورت نگرفته و هر کدام تلاش دارند تا به صورت مجزا به این سازمان بپیوندند.(12)جمهوری قزاقستان در میان سایر کشورهای آسیای مرکزی دارای توسعه یافته ترین اقتصاد است.

 

الف) اطلاعات آماری پایه جمهوری قزاقستان؛

میزان ذخایر ارز و طلا: 87/19 میلیارد دلار

تولید ناخالص داخلی:115 میلیارد دلار در سال 2011

نرخ رشد: 6/6 درصد در سه ماهه اول سال 2011

نرخ بهره: 5/7 درصد درسه ماهه اول سال 2011 به نقل از بانک مرکزی قزاقستان

درآمد سرانه در ازای هر نفر: 5060 دلار.

سهم بخش‌های مختلف اقتصادی در تولید ناخالص داخلی: بخش کشاورزی 3/5 درصد، بخش

صنعت 9/40  درصد، خدمات 8/53  درصد.

تعداد نیروی کار: 358/8 میلیون نفر.

توزیع اشتغال در بخش‌های اقتصادی: کشاورزی 5/31 درصد، صنعت 4/18 درصد، خدمات 50درصد

نرخ بیکاری:  5/5 درصد جمعیت فعال اقتصادی در سه ماهه اول 2011

نرخ تورم: 5/8 درصد در ماه ژوئن 2011

جمعیت زیر خط فقر: 8/13 درصد

مهمترین اقلام کشاورزی: غلات (عمدتاً گندم)، پنیه، دام‌های اهلی،

صنایع فعال: نفت، ذغال سنگ، سنگ آهن، منگنز، کرومیت، سرب، مس، روی، تیتانیوم، بوکسیت

آلومینیوم، طلا، نقره، فسفات، سولفور، آهن و فولاد،  موتورهای الکتریکی، مصالح ساختمانی.

 

ب) وضعیت انرژی

وضعیت انرژی در این کشور بر اساس آخریم گزارشات موجود ارائه می گردد: (13)

میزان تولید برق: 88/75 بیلیون کیلووات

میزان مصرف برق: 05/69 بیلیون کیلو وات ساعت.

منابع تولید برق؛ سوخت فسیلی؛ 3/84% ، آبی؛ 7/15 % و اتمی صفر درصد.

میزان تولید نفت: 820/1 هزار بشکه در روز(سه ماهه اول 2011)

میزان مصرف نفت: 276 هزار بشکه در روز( سه ماهه اول 2011)

میزان ذخایر پالایش شده نفتی: 348 بشکه در روز( سه ماهه اول 2011)

تولید گاز طبیعی: 44 میلیارد فوت مکعب( یه ماهه اول 2011)

مصرف گاز طبیعی: 5/23 میلیارد فوت مکعب( سه ماهه اول 2011)

ذخائر گاز طبیعی: 85/1 میلیارد متر مکعب( سه  ماهه اول 2011)

 

ج) تجارت خارجی و شرکای تجاری:

طبق گزارشات حجم موازنه تجاری قزاقستان در نیمه اول سال 2011 برابر11.1 میلیارد دلار بوده است. صادرات نفت و گاز و همچنین فلزات پایه شامل: طلا، نقره، روی، نیکل بیش از 85% از صادرات قزاقستان را در برگرفته و کلید موفقیت اقتصاد این کشور به شمار می آید. مجموع صادرات قزاقستان در نیمه اول سال 2011 برابر 18.5 میلیارد دلار است. بازار اصلی صادرات قزاقستان اتحادیه اروپا است( بیش از50% از کل آن) و مهمترین شرکای آن ایتالیا، فرانسه و هلند هستند و چین، روسیه و سوئیس در رتبه های بعدی قرار دارند. واردات قزاقستان بیشتر شامل: وسایل نقلیه، ماشین آلات و تجهیزات آن، محصولات فلزی، مواد شیمیایی و مواد غذایی است و شرکای اصلی واردات آن عبارتند از روسیه، چین، اکراین، آلمان، ایتالیا، ایالات متحده. حجم واردات در این کشور در سه ماهه اول سال 2011 برابر 11.1 میلیارد دلار است.(14)

Loading Chart. Please Wait.

 

مجموع بدهی خارجی: 4/11 از مجموع تولید ناخالص داخلی این کشور در سه ماهه اول سال 2011

پول ملی: بنام “تنگه” از نوامبر  1993 با پشتوانه ذخایر طلای قزاقستان به ارزش 729 میلیون دلار رواج یافته و هم‌اکنون هر دلار برابر با 151 تنگه است.

نوسانات نرخ ارز در برابر دلار: از سال 1999 تا سال 2011 به طور متوسط 138.65

اصلاحات اقتصادی فراوانی در این کشور صورت گرفته است و دولت از میزان محدودیتها و سختگیریهای اداری کاسته و امروز قزاقستان صاحب آزادترین اقتصاد در میان کشورهای آسیای میانه است. در برخی زمینه­ها، از جمله اصلاح نظام بانکی و بازنشستگی، موفقیت­های مهمی به دست آمده و قوانین اخذ مالیات تصاعدی و مالیات بر ارزش افزوده که به تازگی به تصویب رسیده است، با استقبال سرمایه­گذاران خارجی مواجه شده است، و درآمدهای مالیاتی دولت نیز فزونی یافته است. دولت در بهره­برداری از درآمدهای طبیعی، به سرعت عمل کرده است و به خاطر مهار کسر بودجه و دستیابی به بودجه متوازن، تحسین اقتصاددانان را برانگیخته است .ثروت و منابع طبیعی خداداد قزاقستان تنها در منابع نفت خلاصه نمی­شود، بلکه فرم مقعر ساحل این کشور بیشترین سهم را از دریای خزر نصیب قزاقستان کرده است و نزدیک به ۲۹ درصد از بستر دریا سهم این کشور است. در مجموع هم اکنون قزاقستان، که از نظر ثبات اقتصادی و همزیستی قومی، پدیده­ای نادر در میان سایر کشورهای آسیایی به شمار می­آید، بهتر می­تواند از موقعیت اقتصادی خود مراقبت کند؛ حتی اگر عوامل موافق خارجی ناگهانی نامساعد شوند.(15)

قزاقستان اقدامات اقتصادی زیادی را با توجه به موقعیت استراتژیک آن در آسیای میانه و بخاطر واقع شدن در میان کشورهای بزرگی نظیر چین­، روسیه، ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان و کشورهای هم مرز در دریای خزر نظیر ایران و آذربایجان، آغاز نموده است. با این وجود قزاقستان اقتصاد اسلامی را فراموش نکرده است، وزیر دارایی این کشور می­گوید: برنامه­ریزیهای خوبی برای تبدیل شدن به بازار اقتصاد اسلامی در این کشور صورت گرفته است و همچنین گام­های مهمی برای استفاده از بانک ها و صندوق های اسلامی برداشته شده و در سال ۲۰۰۹ تصمیم­گیری شد که مجوز­های لازم برای فعالیت بانک­ها و صندوق­های اسلامی در این کشور اعطاء گردد.
محمد خلاف کارشناس اقتصادی و مدیر دفتر نمایندگی تجاری مصر در شهر آلمآتی پایتخت تجاری قزاقستان از سرمایه گذاران و صاحبان سرمایه کشور های عربی و اسلامی درخواست کرد توجه بیشتری به سرمایه­گذاری در قزاقستان داشته باشند بطوریکه اکنون استقبال خوبی از سوی دولت و مردم قزاقستان برای سرمایه گذاری اسلامی در این کشور وجود دارد.(16)

 

د) وضعیت روابط اقتصادی قزاقستان و جمهوری اسلامی ایران:

در حال حاضر حجم روابط فیمابین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری قزاقستان بیش از دو میلیارد دلار است که صادرات از سوی ایران شامل مبادلات مستقیم تجاری، مبادلات تجاری در چارچوب صادرات مجدد، تجارت چمدانی، صادرات خدمات فنی ـ مهندسی و صادرات از سوی قزاقستان نیز شامل صدور و سواپ گندم و سوآپ یا معاوضه نفت می‌باشد که بخش اعظم این امر متاثر از موقعیت ترانزیتی کشورمان می باشد. در راستای هماهنگی همکاری های مشترک از جمله همکاری های اقتصادی، کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی، اجتماعی، علمی و فرهنگی ایران و قزاقستان تاکنون یازده بار تشکیل جلسه داده است.(17)

اهم کالاهای صادراتی ایران به قزاقستان شامل: خدمات فنی و مهندسی، مواد غذایی و کنسروی، انواع میوه و مرکبات، خشکبار، مصالح ساختمانی، کالاهای مصرفی خانگی، لوزام بهداشتی و شوینده ها، منسوجات و پوشاک است.

اهم کالاهای وارداتی ایران از قزاقستان: نفت، آهن‌آلات ،آهن قراضه، فلزات رنگی.

صدور خدمات فنی و مهندسی:

قزاقستان از جمله کشورهای در حال توسعه منطقه است که بدلیل برخورداری از درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت، آهن‌آلات،‌ محصولات کشاورزی و منابع معدنی و همچنین دریافت وام و اعتبار از سوی بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری بین المللی و در راستای تحقق برنامه توسعه کشور تحت عنوان “قزاقستان 2030” پروژه‌های فراوانی در زمینه‌های مختلف اقتصادی، زیربنائی، عمرانی، ساختمان‌سازی و نفت و گاز را در دست اجرا دارد و کشورهای مختلف در صدد استفاده از بازار بازسازی و ساخت و ساز در این کشور می‌باشند.

حمل و نقل و ارتباطات:

با توجه به محاط‌ بودن کشور قزاقستان و موقعیت جغرافیایی ایران، همکاری‌های حمل و نقل ترانزیتی در بخش‌های مختلف جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی ادامه دارد و می‌تواند مناسبات دو کشور در دیگر بخش‌های اقتصادی و بازرگانی را توسعه دهد.

 

3-3  وضعیت اجتماعی

قزاق بومی در واقع ترکیبی از اقوام ترک و مغول کوچ نشین می­باشند که از قرن سیزدهم میلادی به این سرزمین مهاجرت کرده­اند، آنها بطور فوق­العاده­ای بصورت یک ملت واحد متحد شدند. این منطقه در قرن هجدهم میلادی مغلوب روسیه شد و قزاقستان از سال 1936 جزئی از اتحاد جماهیر شوروی گردید. در طی سالهای 1950 تا 1960 طبق برنامه کشاورزی سرزمین بکر شهروندان شوروی سابق از کشت مناطق لم یزرع شمالی قزاقستان پشتیبانی کردند و این باعث ورود مهاجرین بسیاری ( اکثرا روس و بقیه از اقوام کشورهای ملحق شده) به منطقه شد که ترکیب نژادی غیر قزاقی را بر محلی­ها افزون کرد. بطور کل جمهوری قزاقستان دارای متنوع­ترین قومیت­ها و نژادها در جهان است که بیش از 120 قوم در این کشور زندگی می­کنند 56% قزاقها، 30% روس تبار، 4% اکراینی، 3% ازبک، 2% آلمانی هستند. همچنین اقوام و نژاد­های گوناگونی همچون کره­ای، تاجیک، ازبک، بلاروس، ترکمن، اینگوش، لهستانی، ارامنه، یونانی، آذربایجانی، کرد، مولداوی، استونی، تاتارها، ایغور « آسی» از اقوام ایرانی قفقاز، «موردوا» از اقوام سیبری و دها قوم و نژاد دیگر زندگی می­کنند.

استقلال این کشور در سال 1991 باعث شد بسیاری از این تازه واردها  به کشورهای دیگر مهاجرت کنند. اقتصاد قزاقستان بزرگتر از کل کشورهای منطقه آسیای مرکزی می باشد که تا درجه زیادی معلول منابع وسیع طبیعی و دوره تازه ای از دوام سیاسی و ثبات آن است. مسائل فعلی این کشور عبارت از: توسعه یکپارچگی هویت ملی، گسترش و توسعه کشور از لحاظ منابع عظیم انرژی و صادرات آن به بازارهای جهان، دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، تنوع در اقتصاد در بخشهای خارج از نفت و گاز و صنعت و معدن، بالا بردن سطح رقابت پذیری قزاقستان و تقویت روابط با کشورهای همسایه و دیگر قدرتهای خارجی است.(18) به موجب قانون اساسی قزاقستان کشور تابع مذهب خاصی نمی­باشد ولی همه ادیان و مذاهب در انجام مذاهب امور مذهبی خود آزاد هستند.(19)دخالت مذهب در سیاست ممنوع است و احزاب نمی­توانند در چهارچوب و تحت عنوان مذهب فعالیت داشته باشند همچنین مجامع و انجمن­های مذهبی نیز نباید دارای اهداف سیاسی باشند.

طی سالهای اخیر تقاضا برای کار در قزاقستان به­طور قابل توجهی از سوی کارگران مهاجر کشورهای آسیای مرکزی صورت پذیرفته است و این کارگران که در آغاز در شغلهای خدماتی و با حداقل حقوق مشغول به کار بودند با گذشت زمان توانستند در سطوح بالاتر و با درآمد بیشتر  اشتغال یابند. کارگران مهاجر بر اقتصاد کشور پذیرنده اثر مثبت دارند ولی این نکته را نباید فراموش کرد که علاوه بر اینکه سالانه مبالغی توسط این کارگران به کشور متبوع بازگردانده می­شود و مشکلات اقتصادی را در بر می­گیرد از طرفی هم حضور این مهاجران منجر به بروز مشکلات اجتماعی می­شود.

شاخصهای بعد اجتماعی:

در ارائه این اطلاعات تلاش شد تا از آخرین بروز رسانیها استفاده گردد: (20)

– جمعیت: 16.5 میلیون نفر( سال 2010)

– ترکیب سنی:

زیر 14 سال: 25  درصد

بین 15 تا 64 سال: 8/66 درصد

65 سال به بالا:9/7  درصد
نرخ رشد جمعیت: 0/392  درصد، رتبه در جهان166، (جولای 2009 )

نرخ تولد: 6/16 در هر 1000 نفر، رتبه در جهان127، (جولای 2009 )

نرخ مرگ و میر: 39/9  در هر 1000 نفر، رتبه در جهان: 76، (جولای 2009 )

نرخ مهاجر پذیری: 3/3 – در هر 1000 نفر، رتبه در جهان: 153، (جولای 2009 )

میزان جمعیت شهر نشین: 58 درصد کل جمعیت ( آغاز سال  2008 )، برآوورد نرخ رشد شهر نشینی:2/1  درصد (سال 2005 تا 2010)

– ملییت: قزاقستانی

– نسبت قومیتی: 4/53 درصد قزاق، 30  درصد روس، 7/3  درصد اوکراینی، 5/2  درصد ازبک،  4/2 درصد آلمانی،  7/1 درصد تاتار، 4/1 درصد اویگور،  بقیه اقوام 9/4 درصد
دین و مذهب: 47 درصد مسلمان، 44 درصد مسیحی ارتدکس روسی، 2 درصد پروتستان و بقیه مذاهب 7 درصد

– زبان: 4/64 درصد زبان قزاقی در ایالتها و میان مردم، 95 درصد روسی به عنوان زبان رسمی و تجاری( این بخش آمار سال 2001 است و قطعا درصد استفاده از زبان قزاقی بالا رفته است)

– میزان سواد: کل سنین پانزده سال به بالا قادر به خواندن و نوشتن می باشند.

 

4-  تحلیلSWOT  کشور قزاقستان

1-4 روش­شناسی تحلیل: روش تحلیل راهبردی

تـجـزیـه و تـحـلیـل راهـبـردى مـرحـله بـسیار مهمى در فرآیند برنامه­ریزى استراتژیک مـحـسـوب مـى­شود. در این مرحله موقعیت کشور بر حسب قوت­ها و ضعف­هایى که در محیط درونـى خـود دارد و فـرصـت­هـا و تهدیدهایى که در محیط بیرونى با آن مواجه است مورد ارزیابى قرار مى­گیرد. بازیگران رسمی و غیر رسمی که ناگزیر از رقابت و تلاش براى بقا در محیطهاى به شدت مـتـلاطـم،  بـى ثـبـات و در حـال تـغـیـیـر و تـحـول­انـد، بـراى رویـارویـى بـا عوامل و رخدادهاى محیطى تاثیرگذار بر فعالیتهاى خود، با دو رویکرد و مکتب مدیریتى عمده مواجه­اند: یـکـى مـکـتـب توصیفى – انطباقى[3] که برخوردى انفعالى و اقتضایى با این تحولات داشته و اقدام به موقع و منطبق با شرایط جارى و اعـمـال تدابیر ـ تقریباً ـ غیررسمى و خل­الساعه که از طریق آزمون و تجربه به دست مى­آید، مد نظر است. دیـگـرى مکاتب پیش تدبیرى یا تجویزى [4]کـه بـرخـوردى فـعـال بـا عوامل محیطى را تجویز مى­کند. این مکتب مـعـتقد بر طراحى رسمى و پیش بینى تدابیر تحلیلى براى تحقق هدف­هاى بـلنـدمـدت است. در این راستا مدیریت استراتژیک نیز تحت نظم و قاعده درآوردن[5] ، به اجـرا درآوردن[6] و ارزیـابـى کـردن[7] کـلیـه اقـدامـات و عملیاتى تعریف می شود که واحد تحلیل(کشور) را قادر می­سازد آینده را دقیق تر و روشن تر ترسیم نماید.(21)

2-4 تحلیل SWOT بعد سیاسی

نقاط قوت:

–       روابط سیاسی خوب با سایر کشورها و در پیش گرفتن سیاست چند جانبه­گرایی و موفقیت در این امر

–       دولت به دنبال ایجاد صلح و امنیت در آسیای مرکزی است که از زمان اتحاد شوروی تاکنون فاقد آن بوده است.

–       فشار خارجی برای بهبود هرچه سریعتر ثبات مدنی و سیاسی

–       برخورداری از جایگاه بهتر و قدرتمندتر در میان سایر کشورهای آسیای مرکزی به دلیل برخورداری از منابع نفت، گاز و منابع معدنی

–       همسویی نهادها و ارگانهای اجرایی دولت با رئیس جمهور به علاوه درآمدهای نفتی منجر به رشد اقتصادی کشور شده است

–       عضویت موثر این کشور در سازمان کشورهای مشترک­المنافع و سازمان امنیت و همکاری اروپا

نقاط ضعف:

–       نبود آزادی بیان در رسانه­ها و عدم مشارکت واقعی و دائمی شهروندان در قدرت سیاسی

–       کنترل نظربایف و اطرافیان نزدیک او بر تمام امور کشور به خصوص بخش سیاسی و اقتصادی

–       وجود حزب طرفدار رییس جمهور روند توسعه دموکراتیک کشور را تا حدودی تضعیف کرده است

–       عدم رضایت از نامحدود بودن دوره­های ریاست جمهوری نورسلطان نظربایف

–       وجود اختلاف ارضی میان ازبکستان و قزاقستان

فرصتها:

–       تمایل روسیه به برقراری ارتباط نزدیک تر با قزاقستان، به ویژه در مسائل نظامی و امنیت انرژی و این مسئله به ایجاد تعادل میان آستانه با چین که به عنوان یک کشور قدرتمند در مرزهای شرقی خود در حال ظهور است، کمک خواهد کرد.

–       ریاست قزاقستان بر سازمان امنیت اروپا در سال 2010 که باعث بالا کشیده شدن نقش این کشور به خصوص در مسائل منطقه ای است.

–       بهره­مندی از طولانی­ترین ساحل در دریای خزر و دارا بودن نقش مهم در مسائله تعین رژیم حقوقی آن.

تهدیدات:

–       تلاش برای متنوع ساختن بازارهای صادرات انرژی از راهی غیر از روسیه می تواند در وزن روابط بلند مدت دو کشور اثر بگذارد.

–       شایعاتی که مبنی بر جنگ قدرت میان نخبگان شکل گرفته است می تواند تهدید رو به رشدی برای ثبات امنیت باشد.

–       روابط قزاقستان و چین به خاطر وجود قزاقهای منطقه خود مختار سین­کیانگ و خطر استقلال خواهی این منطقه می تواند تا حد بالایی سیاسی شود.

3-4 تحلیل SWOT بعد اقتصادی

نقاط قوت:

–       داشتن مرز مشترک با روسیه، قدرت اقتصادی این کشور را نسبت به همسایگان همتراز جنوبی خود در شرایط بهتری قرار داده است

–       آینده اقتصادی درخشان به سبب منابع بالقوه طبیعی، زیرساختها و محصولات کشاورزی نظیر گندم، جو، پنبه، برنج، و منابع سرشار اورانیوم، مس و آهن

–       پتانسیل بالای منابع هیدروکربوری به علاوه قیمت بالا، محرک رشد کلی را در مسیر توسعه و رشد قرار خواهد داد.

–       تمایل خارجی ها برای سرمایه گذاری در این کشور رو افزایش است.

–       با توجه به اصلاحات پس از استقلال به همراه سیاستهای پولی و مالی، اقتصاد قزاقستان در میان کشورهای مشترک المنافع بهترین عملکرد را دارد.

نقاط ضعف:

–       اقتصاد کشور به شدت متکی به نفت است و درآمد نفت حدود ۶۰ درصد کل درآمدهای دولت را تشکیل می دهد.

–       در زمینه ایجاد و رشد صنایع، پیشرفت ناچیزی داشته است.

–       برای بهبود هرچه بیشتر شرایط اقتصادی نیاز به سرمایه­گذاری خارجی دارد و به تنهایی قادر به حل این مشکل نیست.

–       محدودیت شرایط بین المللی اعطای اعتبارات بانکی باعث شده است تا بانکهای قزاقستان به مرحله بحران نزدیک گردد. طبعا تاثیرات مرحله دوم بر روش اقتصادی حاصل از فاکتورهای غیر انرژی قابل ملاحظه خواهد بود. این مسئله در آینده اتکای قزاقستان بر صادرات انرژی را در میان مدت افزایش خواهد داد.

–       اعمال کنترل دولت، نگرانی  از محدودیت قراردادهای نفتی را افزایش داده است.

فرصتها:

–       بالا بودن تقاضا در بازار جهانی نفت و تقاضای جهانی برای فلزات، که صادرات اصلی قزاقستان را تشکیل می دهند. همچنین به دلیل ذخایر غنی نفت در دریای خزر مورد توجه کشورهای غربی است

–       به سبب واقع شدن در میان کشورهای بزرگ نظیر چین، روسیه، ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان و کشورهای هم­مرز در دریای خزر نظیر ایران و آذریایجان دارای موقعیت استراتژیک است.

–       بستر مناسب برای تبدیل شدن به بازار اقتصاد اسلامی

–       الحاق قزاقستان به کریدور ترانزیتی شمال – جنوب

–       استراتژی توسعه دولت از سال 2015-2003 با هدف تنوع بخشیدن به اقتصاد از طریق تسهیل در امر سرمایه گذاری غیر نفتی.

تهدیدات:

–       حجم واردات طی چند سال آینده به دلیل نیاز به سرمایه برای پروژه های کلان، و افزایش تقاضا برای مصرف کننده به دلیل بالا رفتن درآمدهای واقعی افزایش خواهد یافت.

–       طرح نور سلطان نظربایف مبنی بر توسعه اقتصادی بین المنطقه ای با بازار مشترک اوراسیایی، به دلیل دستیابی به زمین در میان این مطقه بی ثبات(آسیای مرکزی)، و همچنین وجود منافع متضاد بر سر منایع محدود، ممکن است به ایجاد کشمکش و منازعه منجر گردد.

4-4 تحلیل SWOT بعد اجتماعی

نقاط قوت:

–        قزاقستان در سالهای پس از استقلال شاهد ثبات اجتماعی بوده است.

–       سطح سواد و همچنین فرهنگ در این کشور بالاست و اکثر مردم در آنجا باسواد هستند.

–       روابط جزء و قبیله ـ طایفه به عنوان یک عامل در تقویت اتحاد ملی است و در جریان‌های سیاسی داخلی این نوع روابط یک ارزش جزئی دارد و تأثیر جدی بر روند قشربندی و طبقه‌بندی اجتماعی جامعه ندارد و روابط بین افراد را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

نقاط ضعف:

–       کثرت قومیت روس وسلطه آنها در برخی حوزه­های کشور و همچنین وجود جمعیت زیادی از مهاجران، قرقیز، تاجیک و ازبک.

–       افزایش قاچاق مواد مخدر از طریق مرزهای قزاقستان.

–       ضعف نهادهای دموکراتیک و ادامه اقتدارگرایی که شاید بتوان گفت به نوعی میراث دوران اتحاد شوروی است.

فرصتها:

قزاقستان پذیرای جمعیت بزرگی از روسها و اقوام غیر قزاق است که همین عامل باعث شکوفایی هنر و فرهنگ غربی در این کشور شده است، و منجر به ایجاد بستر مناسب برای تعاملات فرهنگی و اجتماعی شده است.[8]

تهدیدات:

–       در قزاقستان منابع انسانی متخصص و تحصیل کرده کم است.

–       میزان اسلام خواهی مردم قزاقستان در سالیان اخیر رشد بی سابقه‌ای یافته است، اما به دلیل عدم توجه ساختارهای دولتی و قانونی به این پدیده فراگیر در حال رشد، احتمال نفوذ جریانان انحرافی اسلام و احتمال اشاعه تعالیم نادرست اسلامی بیش از گذشته قوت یافته است.

ارائه رهنمودهایی برای ایران با توجه به تحلیل SWOT کشور حوزه­های چندگانه قزاقستان

آسیای مرکزی به عنوان بخشی از گستره‌ی حوزه تمدنی ایران، از جایگاه ویژ‌ه‌ای در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران برخوردار بوده و است. وجود اشتراکات و پیوندهای تاریخی و فرهنگی بین ایران و این منطقه و همچنین مناسب بودن ایران به عنوان مقرون ­به­صرفه­ترین مسیر برای کشورهای منطقه آسیای مرکزی برای ارتباط یافتن با آبهای آزاد و بازرهای جهانی به دلیل محصور بودن این کشورها در خشکی موجب شده است تا ایران از موقعیت ویژه­ای برخوردار باشد و موجبات گسترش مناسبات میان این کشورها فراهم شود. پس از فروپاشی اتحاد شوروی و ایجاد سازمان کشورهای مستقل هم‌سود توجه بسیاری از کشورهای قدرتمند منطقه‌ای و بین‌المللی، به صورت خواسته ‌یا ناخواسته، به دلیل منابع استراتژیک (نفت و گاز) و موقعیت ژئوپلتیک به‌ این منطقه جلب گردید. در همین راستا ایران نیز با کشورهای قدرتمند منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به رقابتی شدید فرا خوانده شد، تا جایی که تهران برای دستیابی به حقوق اولیه همسایگی و ذی‌نفع شدن در منافع مشترک مجبور بوده و است تا از مسیر سخت دفع نیروهای فرامنطقه ای عبور نماید. در این بین، یکی از کشورهایی که ‌ایران طی سال‌های پس از فروپاشی شوروی سعی در گسترش روابط با آن داشته، قزاقستان است که در ادامه با توجه به نکات حاصل از تحلیلswot  حوزه­های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور سعی در ارائه رهنمودهایی برای ایران داریم تا با شناسایی این فرصتها مناسبترین سیاستگذاری و تصمیم اتخاذ گردد.

روابط سیاسی:

در عرصه سیاسی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و قزاقستان همواره تلاش کرده‌اند تا با بهره گیری از تمام ظرفیتها به ارتقاء روابط بپردازند، و دیدار روسای جمهور ایران و قزاقستان را در این چارچوب می‌توان ارزیابی کرد. هر دو کشور دیدگاه مشترکی در مورد دریای خزر دارند و معتقدند که این دریا باید از نظامی­گری به دور باشد و دریای صلح و آرامش باشد، و همچنین در خصوص افغانستان، ‌عراق، ‌مقابله با آسیب‌های وارده ناشی از آن و نیز مواد مخدر و افراط گری دیدگاه مشترکی دارند. با توجه به نوع سیاست داخلی و خارجی قزاقستان، پتانسیل بالای هر دو کشور به عنوان دارندگان منابع غنی انرژی، موقعیت ویژه ژئوپلتیک ایران برای ترانزیت نفت این کشور و به دلیل نزدیکی های دیرینه فرهنگی و وجود اشتراکات فراوان همچون اشتراکات زبانی و دینی، این دو کشور باید با استفاده از این ظرفیتها تعاملات سیاسی خود را افزایش داده و تحکیم نمایند، و از دیدگاه مثبت مردم قزاقستان نسبت به ایران بهره برند.

برای ایران و قزاقستان دو مسأله ذیل به عنوان منافع موازی دارای اهمیت است: (22)

1- صلح وامنیت بین­المللی: ایجاد ترتیبات مناسب و لازم برای تحقق صلح و امنیت بین­المللی از جمله مواردی است که بخشی از سیاست خارجی کلیه کشورهای جهان را تشکیل می­دهد، اما تعارض در نوع نگرش به چگونگی دستیابی به این ترتیبات باعث ایجاد منافع موازی[9] در این جهت می­شود. مدل قزاقستان برای ترتیبات امنیتی بین المللی،  منطبق با ساختار توزیع قدرت بین­المللی و مدیریت قدرت­های بزرگ، بخصوص آمریکا، روسیه و چین می­باشد. این کشور با ناتو و ترکیه ارتباط نزدیک دارد و تا حدی در سازمانهای منطقه­ای نظیر سازمان کنفرانس اسلامی و یا اکو مشارکت می کند که به روابط خود با این کشورها لطمه نزند.  این مدل، با مدل امنیت منطقه­ای و بین­المللی ایران که مشارکت تمامی کشورهای جهان با استفاده از حقوق برابر را در نظر دارد، یکسان نیست.

2-  کاهش نفوذ روسیه در آسیای مرکزی:  ایران و قزاقستان بطور مشترک خواهان کاهش نفوذ روسیه در آسیای مرکزی هستند، ولی هر یک با نگرش خاص خود به این قضیه می­نگرند.

برای قزاقستان، ترس از احیاء مجدد امپراتوری روسیه، باعث می­شود تا این کشور، ضمن گرایش به آمریکا و کاهش توان هسته­ای خود، دست به ایجاد مناسباتی با روسیه بزند که بر استقلال قزاقستان تأکید می­کند. ایران نیز درصدد است ضمن استقبال از کاهش نفوذ تاریخی روسیه در آسیای مرکزی و احساس ضرورت مقابله با احیاء مجدد امپراتوری روسیه، الگوهای فرهنگی، اقتصادی و ارزشی خود را در قزاقستان و دیگر کشورهای منطقه آسیای مرکزی ترویج نماید. این امر مغایر تفکرات حاکم بر دولت قزاقستان است که مدل نگاه به غیر و دولت عمل­گرای لاییک را مد نظر دارد.

جمهوری اسلامی ایران به صورت ذاتی با قزاقستان در موارد زیر دارای منافع متضاد است:

1-   نوع سیستم سیاسی و حکومتی؛ چراکه علی­رغم شمار بالای مسلمانان در این کشور نوع حکومت آن لاییک است.

2-   نفوذ دولتهای فرامنطقه­ای؛  مثل ترکیه، رژیم اشغالگر قدس و آمریکا که برای ایران یک چالش جدی به شمار می­آید.

3-   عدم هماهنگی بر سر رژیم حقوقی دریای خزر؛ که سیاستهای قزاقستان در بهره­برداری از منابع خزر در وضعیت ناهماهنگ با ایران قرار دارد.

با توجه به نوع روابط ایران و قزاقستان اصلا نمی­توان برخورد نظامی و سخت را میان این دو کشور پیش­بینی کرد، اما سناریوی آتی این روابط به سه حوزه همکاری و تعامل، همکاری و رقابت و تعارض می­توان تقسیم کرد که در مدل آخر تنها در صورت عدم توفیق ایران در انجام دیپلماسی موفق در جهان، و به ویژه در نوع تعاملاتش با اروپا، فدراسیون روسیه و چین محتمل می­شود.

 

روابط اقتصادی:

از مهمترین ظرفیتهای موجود میان ایران و قزاقستان فعالیتهای اقتصادی در ابعاد گوناگون است. سابقه روابط تجاری ایران و قزاقستان، منافع دو جانبه، تعهد طرفین و اجرای توافقات، موافقت طرفین برای گسترش روابط دو کشور، مناسب بودن شرایط همکاری های تجاری و سایر عوامل دیگر موجب شده اند که احساس رضایت و تمایل در فعالیتهای اقتصادی موجود باشد. به صورت کلی روابط اقتصادی میان این دو کشور را می­توان در سه حوزه ترانزیت کالا، فعالیتهای تجاری و بازرگانی و انرژی تقسیم­بندی کرد.

– ترانزیت:

قزاقستان در میان کشورهای حوزه «سی‌آی‌اس» رتبه دوم را در ترانزیت کالا از خاک جمهوری اسلامی ایران دارد. قزاقستان به عنوان بزرگ ترین قطب تولیدکننده گندم در جهان است،  و عمده همسایه های ایران از جمله کشورهای عربی خریدار گندم قزاقستان هستند که ایران می تواند در ترانزیت و صادرات این محصول به کشورهای یاد شده موثر باشد.(22) سالانه 200 هزار تن پنبه ازبکستان از طریق بندر آکتائو قزاقستان به بندر امیرآباد در استان مازندران ترانزیت می­شود. با افتتاح دفتر راه آهن قزاقستان در تهران و الحاق این کشور به کریدور ترانزیتی شمال- جنوب بیش از گذشته فعالیتهای این دو کشور در حوزه ترانزیت گسترش خواهد یافت. ایجاد پرواز مستقیم هوایی میان تهران و آستانه و همچنین همکاری در زمینه ترانزیت کالا از طریق کشتی میان بنادر این دو کشور از دیگر فرصتهای موجود است.

– همکاریهای تجاری و بازرگانی:

جمهوری قزاقستان از علاقمندی شرکت­های ایرانی برای سرمایه­گذاری در قزاقستان ابراز خرسندی دارد و اعلام کرده است که جذب سرمایه­گذاری خارجی یکی از اولویت­های برنامه توسعه اقتصادی قزاقستان است و مقامات قزاقستان علاقمند به توسعه روابط تجاری و اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران هستند چرا که در این زمینه اراده سیاسی و ظرفیت­های بالقوه­ای وجود دارد. از طرفی هم ایران آماده مشارکت فعال و سازنده در برنامه­های توسعه قزاقستان است. ایران اعلام کرده است، در صورتیکه قزاقستان امکانات و زمین مناسبی در اختیار کارشناسان ایرانی قرار دهد، در زمینه کشت و تولید محصولات کشاورزی در قزاقستان، اقداماتی را انجام خواهد داد. رئیس­جمهور قزاقستان پیشنهاد همکاری‌های بانکی دوکشور را به عنوان زیرساخت همکاری‌های تجاری و اقتصادی را ارائه کرده است. طی‌ سال‌های اخیر عمده محصولات وارداتی ایران از قزاقستان عبارت از آهن آلات، گندم، جو، ابزار آلات، ماشین آلات، سرب، مواد شیمیایی، آلو‌مینیوم و نفت بوده و در مقابل، اقلام عمده صادراتی ایران به قزاقستان را پوشاک، کفش، مواد شیمیایی، پلاستیک، پارچه، روغن خوراکی‌، انواع کنسرو، لوازم برقی و… را تشکیل‌ می‌داده‌اند. ایران باید تلاش کند تا با شناسایی و شناخت کامل این فرصتها و شرایط دامنه فعالیتهای اقتصادی خود را با قزاقستان بسیار بیشتر از پیش افزایش دهد، چرا که فعالیتهای سازنده و اثرگذار اقتصادی بستر مناسبی را برای فعالیتهای سیاسی فراهم می­کند.

از جمله تعاملات مستقیم دولتی بین تهران و آستانه که با هدف توسعه تعاملات اقتصادی اکنون در حال اجرا است: امضاء تفاهم‌نامه در سال 2006 بین دو استان گیلان و مانگیسائو قزاقستان که طی آن دو طرف خواستار همکاری در زمینه‌های کشاورزی، شیلات، حمل و نقل، صنعتی، بازرگانی و گردشگری شدند.(24) در زمینه صنعت برق باید خاطر نشان کرد که ایران فرصت خوبی را در اختیار دارد تا با استفاده از کارشناسان خود و با سرمایه­گذاری در این کشور فعالیت نماید، همچنین در زمینه ساخت و ساز و خدمات فنی و مهندسی نیز بستر مناسبی برای همکاری ایران با طرف قزاقی وجود دارد.

اهم برنامه های قابل اجرا میان ایران و قزاقستان:

1-  ایجاد دفتر سازمان توسعه تجارت ایران در قزاقستان

2- توسعه صادرات غیر نفتی  ایران

3-  برگزاری نمایشگاههای اختصاصی و مشارکت در نمایشگاههای بین المللی یکدیگر

4- توسعه صدور خدمات مهندسی و فنی

5- افزایش سرمایه گذاریهای شرکتهای ایرانی در قزاقستان

6- ادامه سواپ نفت قزاقستان از ایران

7- پیگری موارد توافق شده در اجلاس کمیسیون مشترک

8- برطرف نمودن عدم توازن تجاری

9-  تشکیل شورای مشترک اتاق بازرگانی- صنعتی

10-  فعال نمودن شعبه نمایندگی بانک توسعه صادرات ایران در قزاقستان

11-  تبادل هیاتهای تجاری

12-  توسعه همکاریهای حمل و نقل و ترانزیت

13-   توسعه همکاریهای حمل و نقل از طریق دریای خزر

–  همکاری در زمینه انرژی

هم اکنون تهران و آستانه همکاری‌های خوبی را در زمینه انرژی دارند اما با برنامه­ریزی درتوسعه پتروشیمی ونیز انتقال انرژی وزمینه‌های بالادستی انرژی اعم از اکتشافات و توسعه صنایع انرژی می‌توان این همکاری‌ها را گسترش داد. ایران می­تواند به سبب موقعیت خاص جغرافیایی خود در زمینه انتقال نفت قزاقستان به بازارهای جهانی همکاری خوبی با قزاقستان داشته باشد. عمده فعالیت ایران و قزاقستان در زمینه انرژی با سوآپ و انتقال نفت قزاقستان از خاک ایران به بازارهای جهانی شکل گرفته است، در حال حاضر سواپ نفت قزاقستان از طریق بندر نکا انجام می شود که با تکمیل طرح تجهیز و ایجاد برخی تغییرات در پالایشگاه‌های تهران و تبریز و ساخت زیرساخت‌های لازم در مناطق شمالی، این میزان می‌تواند به میزان زیادی افزایش یابد. سوآپ نفت قزاقستان علاوه بر دریا از طریق خشکی از طریق راه‌آهن نیز انجام می‌شود. افزون بر نفت خام، جمهوری اسلامی ایران بخشی از محصولات و فرآورده‌های نفتی را نیز از قزاقستان وارد می‌کنند. مذاکرات می‌توان به منابع تامین خوراک نفت خام پالایشگاه 300 هزار بشکه‌ای کاسپین، سوآپ نفت خام و فرآورده‌های نفتی، مشارکت در ساخت خط لوله 1640 کیلو متری نکا – جاسک و توسعه همکاری‌های گازی اشاره کرد. در واقع یکی از سیاست‌های راهبردی وزارت نفت ایران طی سال‌های اخیر، توسعه همکاری‌های نفتی با کشورهای حاشیه دریای خزر برای افزایش سهم سوآپ و ترانزیت از خاک ایران بوده و در این زمینه نیز همان طور که اشاره شد، تعاملاتی با طرف قزاقی برقرار شده است.

هرچند ایران شریک استراتژیک قزاقستان محسوب نمی‌شود، اما دو کشور طی سال‌های اخیر دو کشور بر ضرورت توسعه همکاری‌های دو‌جانبه در زمینه‌های مختلف تأکید کرده و گام‌های عملی زیادی نیز در این زمینه‌ برداشته‌اند. با توجه به وضعیت جغرافیایی قزاقستان و محصور بودن در خشکی و از طرفی هم پتانسیل بالای طبیعی و اقتصادی این کشور ایران می­تواند سهم به سزایی را در ارتباط اقتصادی با قزاقستان به خود اختصاص دهد. ایران باید در این راستا به این نکته توجه داشته باشد که برای استفاده بهتر و بیشتر از این فرصت، در ابتدا باید به فکر تعدیل سیاست خارجی خود نسبت به کشور‌های غربی باشد، چرا که با توجه به بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی در منطقه آسیای مرکزی‌، کشور‌ها‌ی این منطقه به دولت‌های قدرتمند از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا… معطوف شده‌اند و در حال حاضر نیز ساختار سیاسی و اقتصادی آنها در ارتباط با غرب شکل گرفته است.

روابط فرهنگی:

با توجه جایگاه فرهنگی ج.ا. ایران در میان کشورهای منطقه، قزاقستان بسیار علاقمند است تا گسترش همکاری های فرهنگی زمینه توسعه مناسبات میان دوکشور در سایر عرصه ­ها نیز فراهم شود. «آریستان بیک محمد اولی» مدیر فرهنگستان هنر قزاقستان در دیدار با مدیر فرهنگستان هنر ایران اعلام کرد: « قزاقستان اکنون در حال مرمت و بازسازی مقبره­هایی کهن در این کشور است و برای آنکه این آثار باستانی را ترمیم کند، باید به منشأ این معماری برگردد. در این زمینه تجربه و دانش ایرانیان برای ما بسیار مهم و تأثیرگذار خواهد بود. همان طور که می‌دانید، اسلام و فرهنگ شرق، بر تمدن قزاق‌ها تأثیرگذار بوده است، قزاقستان کشور جوان و فعالی است که از امکانات بسیار زیادی برخوردار است و علاقه‌مند به برقراری ارتباطات فرهنگی با دیگر کشورهاست.»(25)

مشترکات فرهنگی ایران و قزاقستان در محورهای زیر خلاصه می گردد: (26)

–       لغات مشترک در زبان فارسی و قزاقی.

–       بخشی از تاریخ مشترک.

–        اشتراک دینی.

–        کتب تاریخی فارسی و ترکی که حاوی پاره­ای از تاریخ دو کشور است.

با توجه به نقش مهم ایران در تقویت و تحکیم گفتگوهای بین تمدنی و دینی و همچنین با توجه به ابتکارات ایران در زمینه برقراری صلح و علاقمندی کشور قزاقستان در برقرای رابطه فرهنگی با ایران، مسئولان باید از این فرصتها استفاده کرده و سطح تعاملات فرهنگی خود را افزایش دهند

نتیجه­گیری

ایران باید برای برقرای ارتباطات با قزاقستان برنامه­های راهبردی و بلند مدت را در نظر گیرد چراکه قزاقستان کشوری اثرگذار در آسیای مرکزی است و ضمن آن تعاملات مناسبی با دولتهای فرامنطقه­ای دارد. ایران باید به شناخت ماهیت نظام سیاسی و نوع سیاست­گذاری خارجی این کشور که اغلب چند جانبه گرا است توجه داشته باشد. قزاقستان ترجیحا کشوری غربگرا است ولی در عین حال تمایل ندارد که آسیبی به روابط سنتی خود با روسیه وارد شود و بسیار مراقب است تا این کشور محل رقابت روسیه و آمریکا نشود. ایران باید تلاش نماید تا با استفاده از ریشه­های فرهنگی و دینی مشترک، بسترهای مناسب سیاسی و اقتصادی هرچه بیشتر به قزاقستان نزدیک شود و از طرفی هم خطرات نفوذ دولتهای فرامنطقه­ای را در منظر آنان بزرگنمایی کند. قزاقستان کشوری است که مخالف با اعمال تحریم ها  بر علیه ایران بوده است و حمایت ها و مساعدت هایی در مقابله با تحریم ها داشته است و اخیرا نیز در ملاقات آقای صالحی با وزیر خارجه این کشور نیز وی بر این نکته تاکید کرد که ما مخالف تحریم ها هستیم که موجب می شود که از لحاظ اقتصادی شرایط با پشتوانه بیشتری پیشرفت کند. اینگونه که به نظر می رسد و ارزیابی ها نشان می دهد، قزاقستان مواضع معقول و متعادلی را در مورد کیفیت روابط خود با ایران برقرار کرده است و در موضوع حقوق بشر نیز معمولا به نفع ایران رای داده است، لذا ایران نیز باید تلاش نماید تا سیاست گذاریهای مناسب و متعادل از نهایت پتانسیل موجود بهره برد.

 

 

 

 

منابع:

1-    عظیمی، سید حمیدرضا، “پایگاه اطلاع رسانی صنعت”، http://www.myindustry.ir/strategic-management/article/swot-analysis.html

2-    احمدی، محمدرضا، روش تحلیل راهبردى (SWOT)، “پایگاه حوزه، 1386، http://www.hawzah.net/FA/MagArt.html?MagazineID=0&MagazineNumberID=6371&MagazineArticleID=71290

3-    Chang، Hsu- His- Huang، Wen-chin. Application of a quantification SWOT analytical method .(2005)

4-    امانی، عبدالرضا، “نگرشی به روش تحلیلی SWOT”، 1389،www.pogc.ir/Portals/0/maghalat/891117.16.doc

5-     پسندیده، سمیه، “بررسی عناصر همگرایانه میان ج. ا. ایران و کشورهای آسیای مرکزی و نقش آنها در برقراری ثبات و امنیت این منطقه”، مرکز بین­المللی مطالعات صلح، http://peace-ipsc.org/fa/?p=1039#more-1039

6-    اصول سیاست خارجی قزاقستان، http://yousefpiltan.blogfa.com/post-422.aspx

7-    نظربایف رئیس جمهور مادام العمر قزاقستان،http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100004093806

8-    درآمدی بر توسعه سیاسی قزاقستان، http://www.bashgah.net/fa/content/show/36665

9-     وعده های نظربایف یعنی نابودی خودش، خبر آنلاین، 1390، http://www.khabaronline.ir/news- 141668.aspx

10- روزنامه کیهان، اول دی 1388، http://www.kayhannews.ir/881001/11.htm#other1108

11- مرکز تجاری جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان، http://kaziran.org/about.asp

12- تجارت آزاد متحد با اتحادیه اروپا؛پیشنهاد پوتین به اتحادیه گمرکی روسیه, بلاروس, قزاقستان، اتاق بازرگانی صنایع و معادن ایران، 1390، http://www.tccim.ir/newsfullstory.aspx?nid=27981

13- Kazakhstan oil & Gas report INCLUDES BMI’S FORECASTS- Business Monitor International-http://www.businessmonitor.com– March 2011

14- http://www.tradingeconomics.com/kazakhstan/balance-of-trade

15- سرعت در رشد اقتصادی تعلل در توسعه سیاسی،آفتاب،  http://aftabir.com/articles/view/economy_marketing_business/national_economy/c2c1146304988_ghaza

16- قزاقستان در حال تبدیل شدن به قدرت اقتصاد اسلامی آسیای میانه، http://www.taghribnews.ir/vdcb8wb5.rhbs0piuur.html

17- بوستان، احمد علی، “یازدهمین نشست کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و قزاقستان“، http://boustan.blogfa.com/post-49.aspx

18- پایگاه اطلاع­ رسانی قزاقستان، http://kaziran.com/Pages.aspx?CatId=23

19- وضعیت اجتماعی قزاقستان،  http://www.iras.ir/fa/pages/content.php?id=224

20- factbook.org

21- محمدصادق جوکار، “تحلیل SWOT حوزه ژئوپلیتیک پیوسته ایران”، مرکز بین­المللی مطالعات صلح، http://peace-ipsc.org/fa/?p=936

22- حبیب الله ابوالحسن شیرازی، توسعه مانسبات ایران و آسیای میانه، رائه راهبردها، “جغرافیا و توسعه”،  بهار و تابستان 1384، ص 125

23- http://www.econews.ir/fa/NewsContent.aspx?id=132855

24- http://infoshos.ru/ru/?idreg=5

25- فرهنگ سازی از تهران تا آلماتی، جوان آنلاین، اسفند 1388، http://www.javanonline.ir/PDF/NewsPaper/3076/11.pdf

26- خبرگزاری فارس،1388، http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8812021442

 

 

 

 

 

 

 

 


[1] -http://upload.wikimedia.org/wikipedia/fa/3/38/SWOT.JPG

5- مطالب بخش تشکیلات حکومتی از سایت ایراس برگرفته شده است، و کتاب سبز قزاقستان نیز مبع این اطلاعات بود. http://www.iras.ir/fa/pages/content.php?id=223

[3] – Descriptive schools

[4] -prescriptive schools

[5] – Formulation

[6] – Inplementation

[7] – Evaluation

[8] – موفقیت آثار هنری قزاقستان و یا آثاری که به این کشور مربوط است در جشنواره­های بین­المللی از آثار مثبت این تنوع فرهنگی است. www.parsrastak.com/userfiles/cliparts/kaz-info.pdf

[9] –   منافع موازی شامل آن دسته از منافع است که به لحاظ ماهیتی یکسان بوده ولی به لحاظ هدف نهایی  و روش رسیدن به آن متفاوت است.

 

Share