خرداد ۴, ۱۳۹۸ – ۱:۳۳ ب.ظ |

روزنامه‌نگار و فعال سیاسی افغانستان
مرکز بین المللی مطالعات صلح – ipsc
روابط افغانستان با پاکستان از پیدایش و ظهور کشوری نو به نام پاکستان در پس از جنگ جهانی دوم همواره با فراز و نشیب …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, خلیج فارس, گزیده ها, مقالات, مقالات تحقیقی

تحلیل SWOT حوزه ژئوپلیتیک پیوسته ایران: الف: حوزه آسیای مرکزی الف-1: کشور ترکمنستان

نگارش در آذر ۱۵, ۱۳۸۹ – ۱۰:۰۶ ق.ظ
تحلیل SWOT حوزه ژئوپلیتیک پیوسته ایران:  الف: حوزه آسیای مرکزی  الف-1: کشور ترکمنستان
Share


تهیه کننده: محمد صادق جوکار

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

چکیده

این مطالعه در صدد ارزیابی واقع بینانه و ارائه تحلیل دقیق SWOT در خصوص حوزه های چندگانه اقتصادی، سیاسی و نفت و گاز ترکمنستان است. برای این منظور سازماندهی گزارش به 3 بخش است:

1-   تحلیل تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی

2-   تحلیل SWOT حوزه های چندگانه

3-   بخش رهنمود ها برای تامین منافع ملی ایران است که خود شامل زیربخش های زیر است:

–       رهنمود برای بهره گیری از نقاط ضعف ترکمنستان برای ایجاد فرصت برای ایران

–       رهنمود برای کاهش فرصت های ترکمنستان برای افزایش فرصت برای ایران

–       رهنمود برای بهره گیری از نقاط قوت ترکمنستان برای ایجاد فرصت برای ایران

–       رهنمود برای تحقق فرصت های ترکمنستان در راستای ایجاد فرصت برای ایران


فهرست:

مقدمه

بخش اول: ویژگیهای ترکمنستان در حوزه های تحلیلی چندگانه..

1.1- وضعیت سیاسی..

1.2- وضعیت اقتصادی..

1.3-  وضعیت اجتماعی و آزادیهای مدنی..

بخش دوم: تحلیلSWOT  کشور ترکمنستان..

2.1- روش شناسی تحلیل: روش تحلیل راهبردی..

الف . راهبردهاى قوت ـ فرصت (SO):

ب . راهبردهاى قوت ـ تهدید (ST):

پ . راهبردهاى ضعف ـ فرصت (WO):

ت. راهبردهاى ضعف ـ تهدید(WT):

2.2- تحلیل SWOT بعد سیاسی..

2.3- تحلیل SWOT بعد اقتصادی..

2.4- تحلیل SWOT بعد فعالیت های انرژی به طور خاص..

نتیجه گیری: رهنمودهایی برای ایران..

الف- تهدیدهای ترکمنستان برای منافع ملی ایران..

ب: رهنمودها..

ب-1-  رهنمود بهره گیری از نقاط ضعف این ترکمنستان در راستای منافع ملی ایران..

ب-2-  رهنمود برای کاهش فرصت های ترکمنستان به منظور افزایش فرصت های ایران..

ب-3- رهنمود برای تحقق فرصت های ترکمنستان در راستای ایجاد فرصت برای ایران..

ب-4- رهنمود برای بهره گیری از نقاط قوت ترکمنستان به عنوان ایجاد فرصت برای ایران..


مقدمه:

کشور ترکمنستان قرن های متوالی بخش شرقی استان ایرانی خراسان بود.در قرون میانه، شهر مرو (امروزه به مریMary مشهور است)، یکی از بزرگترین شهرهای ایرانی جهان اسلام و یکی از توقفگاهای  مهم جاده ابریشم بود. این سرزمین بین سالهای ١٨۶۵ تا ١٨٨۵ توسط روسیه تزاری از امپراطوری ایران جدا شده و در سال ١٩٢۴ تبدیل به یکی از جمهوری شوروی بدل گردید. این کشور با فروپاشی شوروی در سال ١٩٩١ استقلال یافت. مخازن هیدروکربوری این کشور توسعه نیافته، در صورتی که عملیات استخراج و صدور آن توسعه یابد می تواند یکی از عوامل مهم تاثیرگذار در تحولات داخلی این کشور و ترتیبات منطقه ای باشد. دولت ترکمنستان مصرانه در صدد تنوع بخشی به مسیرهای انتقال منابع انرژی این کشور به خارج فراتر از شبکه خطوط لوله موجود روسیه می باشد. پس از اولین رئیس جمهور ترکمنستان- صفر مرادنیازاف- قربانقلی بردی محمد اف در فوریه ٢٠٠٧ به قدرت رسید. ویژگیهای کلی این کشور عبارتند از:

موقعیت جغرافیایی: آسیای مرکزی، مابین دریای کاسپین، ایران و قزاقستان

وسعت: ۴۴٨١٠٠ کیلومتر مربع

طول مرزها: ٣٧٣۶ کیلومتر با کشورهای افغانستان٧۴۴ کیلومتر، ایران ٩٩٢ کیلومتر، قزاقستان ٣٧٩ کیلومتر و  ازبکستان ١١۶١ کیلومتر

مرز ساحلی: ندارد و محصور در خشکی است. هرچند این کشور در دریاچه کاسپین ١٧۶٨ کیلومتر طول ساحل دارد.


بخش اول: ویژگیهای ترکمنستان در حوزه های تحلیلی چندگانه

1.1- وضعیت سیاسی

ترکمنستان استقلال رسمی خود را از اتحاد شوروی در سال 1991 به دست آورد. صفرمرادنیازوف رئیس حزب کمونیست ترکمنستان کاندید انحصاری در انتخابات پست جدید التاسیس ریاست جمهوری در اکتبر 1990 بود و با 5/99 درصد آرا در سال 1992 مجدداً به عنوان رئیس جمهور انتخاب گردید. در رفراندم 1994 طول دوره ریاست جمهوری ایشان تا سال 2002 تمدید شد. در انتخابات مجلس 1994 تنها حزب دموکراتیک ترکمنستان Democratic Party of Turkmenistan (DPT)، حزب نیازف یا همان حزب کمونیست سابق حق شرکت در انتخابات داشت.

در انتخابات مجلس 1999همه کاندیداها بوسیله دولت گزینش شده که همگی عملاً عضو حزی دموکرات ترکمنستان بودند. سازمان همکاری و امنیت اروپا(OSCD) از محدودیت های فراوان رویه انتخابات نام برد که حتی اجازه یک نظارت محدود هم از طرف حکومت داده نشد. این مجلس در دسامبر این سال، صفر مراد نیازاف را به عنوان رئیس جمهور مادام العمر انتخاب نمود. در نوامبر 2002، نیازف از یک سوء قصد در عشق آباد جان سالم به در برد که این اتفاق سبب سرکوب گسترده مخالفین رژیم گردید که از سوی دول خارجی و سازمانهای بین المللی با انتقادات زیادی مواجه شد. انتخابات مجلس در سال 2004 نیز همراه با کنترل شدید دولت بود. حکومت نیازاف همراه با تجدید سازمان مکرر حکومت، فربه کردن نهادهای حکومتی، سرکوب رسانه ها و کیش شخصیت شدید وی بود. «روحنامه» مجموعه نوشته های شبه تاریخی و فلسفی نامفهوم و بی نظم منسوب به نیازاف بودکه تبدیل به محور برنامه آموزشی در این کشور گردید.در مجموع اطلاعات بسیار کمی از فعالیت های دولت در خصوص بهداشت، آموزش و کشاورزی وجود دارد.

نیازاف در دسامبر 2006 به علت حمله قلبی از دنیا رفت و خیلی سریع معاون نخست وزیر قربانقلی بردی محمداف به کفالت موقت امور ریاست جمهوری رسید. محمد اف با برخی فریبکاریهای سیاسی وبر خلاف قانون اساسی به این مقام رسید. مثلاً اتهامات جزایی علیه سخنگوی مجلس، اوزگلدی اتایف Ovezgeldy Atayev ایراد کرد که طبق قانون می بایست به کفالت موقت امور ریاست جمهوری برسد. در نهایت بردی محمداف در انتخاباتی بدون نظارت ناظران بین المللی و با نامزد کردن 5 عضو گمنام حزب حاکم به عنوان رقبای خود در انتخابات ریاست جمهوری فوریه 2007 به آسانی به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد.  محمداف به تدریج بسیاری از طرفداران عالیرتبه نیازاف  را از قدرت برکنار نمود که این روند با برکناری وزیر دفاع این کشور، آقاگلدی محمدگلدیف Agageldy Mamedgeldiyev در ژانویه 2009 به پایان رسید. همچنین وی شروع به اقداماتی برای پایان بخشیدن به کیش شخصیت نیازاف نموده  و دستور به جمع آوری تصویر های وی از اماکن عمومی و کاهش توجه به روحنامه داد. در اگوست 2008، شورای خلق(Halk Maslahaty: People’s Council) که به طور رسمی عالیترین مرجع نمایندگی است، بدون مراجعه به آرائ عمومی قانون اساسی جدیدی را تصویب نمود که عملاً قدرت خود را به مجلس و رئیس جمهور واگذار می نماید. انتخابات برای مجلس که اکنون اعضای آن نیز افزایش یافته، در دسامبر 2008 برگزار شد و مثا انتخابات گذشته، همه حدود 300 نامزد انتخاباتی بوسیله نهاد های زیرمجموعه ریاست جمهوری تایید صلاحیت شدند.

از نظر سیاست خارجی، محمداف سعی کرده است تا سیاست خارجی انزواگرایانه نیازاف را تغییر داده و با استفاده از منابع عظیم گاز طبیعی این کشور، تعاملات خارجی گسترده تری را شکل دهد. در سال2009، صادرات گاز به روسیه متوقف شد و پس از انفجار خطوط لوله انتقال گاز ترکمنستان به روسیه در آوریل این سال، روابط با این کشور با روسیه به سردی گرایید. هرچند در اواخر قرن بیستم نیز صادرات محدود گاز به ایران نیز انجام می گرفت اما  با افتتاح خط لوله 7 میلیارد دلاری انتقال گاز به چین، انحصار روسیه بر صدور گاز روسیه تا حد زیادی شکسته شد. ترکمنستان در عین حال وارد گفتگوهای سیاسی برای ایالات متحده برای ارائه کمکهای لجستکی به عملیات ناتو در افغانستان در عین حفظ بیطرفی این کشور انجام داده است و روابط این کشور با اتحادیه اروپا با توجه به امکان صادرات گاز به این اتحادیه به گرمی گراییده است. اخیراً رئیس جمهور این کشور علاقمندی بیشتر این کشور را در مورد متنوع سازی مسیرهای صادرات گاز طبیعی و انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی در داخل کشور نشان داده است.پیشرفت در این امور با توجه به میراث سرکوبگرانه رئیس جمهور سابق همچنان به کندی صورت می گیردو بیشتر متمرکز بر اصلاحات جزئی است تا تغییرات سیستمی کلان مدیریتی.

1.2- وضعیت اقتصادی

اقتصاد کشور ترکمنستان عمدتاً بر تولید و صادرات گاز استوار است. کشاورزی نیز این کشور رواج داشته که حدود نیمی از اراضی قابل کشت این کشور به تولید کتان اختصاص دارد. کشور ترکمنستان با رژیم سیاسی اقتدارگرای پساکمونیستی و ساختار اجتماعی قبیله‏ای رویکرد محتاطانه‏ای را نسبت به اصلاحات اقتصادی در پیش گرفته است و امیدوار است تا با صادرات گاز و کتان (این کشور دهمین تولیدکننده کتان جهان است) اقتصاد ناکارآمد خود را مدیریت کند. بخش اصلی اقتصاد این کشور (گاز) از ضعف توسعه زیرساختی رنج می‏برد؛ هرچند بین سالهای 2008-2003 ارزش میزان صادرات گاز این کشور سالیانه 15 درصد رشد داشته است که بخاطر افزایش قیمت نفت و گاز بین‏المللی بوده است. چشم انداز اقتصادی این کشور به دلیل فقر گسترده، فساد گسترده، سیستم آموزشی ناکارآمد و استفاده غیربهینه دولت از درآمدهای نفت و گاز کشور چندان امیدوارکننده نیست و دولت عشق‏آباد نیز از پذیرش رویکردهای معطوف به بازار آزاد امتناع می‏کند.

بیشتر درآمدهای کشور از صادرات گاز به روسیه تأمین شده که تقریباً در حال حاضر اصلی‏ترین مسیر صادراتی این کشور است. چالش‏های مالی بر سر تعیین قیمت گاز با روسیه، رشد اقتصادی ترکمنستان را در سال 2009 با کندی مواجه کرد که احتمالاً در سال 2010 نیز ادامه یابد. بدلیل وابستگی به مسیر صادراتی روسیه، ترکمنستان درصدد یافتن مسیرهای بدیل صادراتی گاز به ایران، اروپا، چین و جنوب آسیاست که در بخش مسیرهای انتقالی به آن پرداخته می‏شود. آمار GDP این کشور در گذشته جزء اطلاعات سری دولت محسوب می‏شد ولی دولت جدید اداره آمار ملی برای ارائه آمارهای کشوری تشکیل داده است که آمارهای آن خیلی قابل اعتنا نیست.[1] مدیریت اقتصادی سبک شوروی این کشور و فساد گسترده، فرصت های این کشور را تنزل داده هرچند برخی تغییرات جزئی در عرصه اقتصادی رخ داده است. قانون اساسی جدید این کشور حق مالکیت خصوصی شهروندان را به رسمیت شناخته است اما هنوز این امر نامشخص است که چگونه این قانون اجر خواهد شد. دولت در می 2008 نرخ مبادلات ارزی رسمی و تجاری را یکسان نمود. بانک مرکزی این کشور در مارس 2009 به طور رسمی اعلام کرد که این کشور به طور تدریجی و محتاطانه با برنامه ریزی برای خصوصی سازی 70 درصد اقتصاد این کشور،  به سوی اصلاحات بازار گام بر می دارد.


شاخص‏های کلان اقتصاد ترکمنستان طبق برآوردهای سال 2009 عبارتست از:

میزان GDP: 5۶/32 میلیارد دلار

میزان درآمد سرانه: ۶٧٠٠ دلار

میزان رشد اقتصادی: ١/۶ درصد

میزان نیروی کار: 3/2 میلیون نفر

ترکیب اشتغال نیروی کار: 2/48 درصد کشاورزی، 14 درصد صنعت و 8/37 درصد در بخش خدمات.

میزان جمعیت زیر خط فقر: 30 درصد

نرخ بیکاری: 60 درصد

نرخ تورم:  ١٠ درصد

میزان صادرات: ٧٣٧/۶ میلیارد دلار (عمدتاً صادرات گاز)

میزان واردات: ١٠٩/4 میلیارد دلار

میزان بدیهی خارجی: ۵ میلیارد دلار

میزان ذخایر نفتی: ۶٠٠ میلیون بشکه

میزان تولید نفت: ١٩٧٧٠٠ هزار بشکه در روز

میزان مصرف نفت: ١٢٠ هزار بشکه در روز

میزان صادرات نفت: ٣٨٣۶٠ بشکه در روز

میزان ذخایر گازی: ۵٠۴/٧  تا 1/8 تریلیون متر مکعب

میزان تولید گاز: ٣۴ میلیارد متر مکعب

میزان مصرف گاز: ٢٠ میلیارد متر مکعب

میزان صادرات گاز: ١۴ میلیارد مترمکعب[2]

برخی پژوهشگران سعی کرده‏اند براساس مدل “دولت رانتیر” به تحلیل ساختار اقتصادی-سیاسی ترکمنستان بپردازند.[3] براساس این تحلیل اقتصاد ترکمنستان به درآمد گاز طبیعی متکی است که بخش اعظم GDP این کشور را تشکیل می‏دهد.[4] در بخش انرژی دولت به طور انحصاری مالکیت منابع نفت و گاز کشور و توزیع درآمدهای آن را به عهده دارد. دولت از این درآمدها برای تحکیم بخشی ساختار نهادی خود و یک مشروعیت و حمایت مردمی از طریق ارائه سوبسیدهای اقتصادی بهره می‏برد.[5] برخی پژوهشگران سعی کرده‏اند براساس مدل “دولت رانتیر” به تحلیل ساختار اقتصادی-سیاسی ترکمنستان بپردازند.[6] براساس این تحلیل اقتصاد ترکمنستان به درآمد گاز طبیعی متکی است که بخش اعظم GDP این کشور را تشکیل می‏دهد.[7] در بخش انرژی دولت به طور انحصاری مالکیت منابع نفت و گاز کشور و توزیع درآمدهای آن را به عهده دارد. دولت از این درآمدها برای تحکیم بخشی ساختار نهادی خود و یک مشروعیت و حمایت مردمی از طریق ارائه سوبسیدهای اقتصادی بهره می‏برد.

1.3- وضعیت اجتماعی و آزادیهای مدنی[8]

ترکمنستان کشوری برخوردار از دموکراسی انتخاباتی نیست. رئیس جمهور سابق این کشور تقریباً حاکم بلامنازع کشور تا زمان مرگش بود. هیچ یک از انتخابات این کشور از جمله انتخابات ریاست جمهوری فوریه  که منجر به انتقال قدرت به محمداف گردید، 2007 آزاد یا نسبتاً آزاد نبوده است.

شورای خلق، یک مجموعه 2500 نفره که قانون اساسی جدید را در اگوست2008 تصویب کردند، قدرت قانونگذاری خود را به مجلس و قدرت اجرایی خود را به رئیس جمهور واگذار نمود. مجلس نیز اعضای خود را در دسامبر 2008 از 50 کرسی به 125 کرسی برای انجام فعالیت در یک دوره 5 ساله افزایش داد که همگی با نظارت ریاست جمهوری انتخاب شدند. قانون اساسی جدید همچنین حق تشکیل احزاب سیاسی را به شهروندان می دهد هرچند در حال حاظر تنها حزب حاکم دموکراتیک ترکمنستان به ثبت رسیده است. انتخابات شوراهای محلی نیز در جولای 2009 برگزار گردید که مانند انتخابات قبلی این شوراها با استقبال کمی مواجه شد.

در این کشور فساد سیاسی  بسیار گسترده بوده و مقامات رسمی برای حفظ موقعیت خود مجبور به دادن رشوه هستند. درآمدهای دولت از محل صادرات گاز غیر شفاف بوده و از لحاظ شاخص فساد در رتبه 168 (از میان 180 کشور) از سوی موسسه بین المللی شفافیت قرار گرفته است.

آزادی بیان و مطبوعات در این کشور به شدت از سوی حکومت کنترل می شود که همه شبکه های تلویزیونی و روزنامه ها را دربرمیگیرد. دسترسی به اینترنت تا حدودی پس از مرگ نیازاف گسترش یافته اگرچه تنها خدمات دهنده دولتی ارتباطات اینترنتی این کشور مکرراً اقدام به مسدود کردن سایت های ناخوش آیند دولت می کند. عثمان هالیف Osman Hallyev و دولتمراد یازقلیف Dovletmurat Yazguliev گزارشگران رادیو آروپای آزاد/رادیو آزادی در ژانویه 2009 به شدت تهدید شده اند و هنوز سوالات بی جواب زیادی در خصوص مرگ اوغلوصفر مرادووا Ogulsapar Muradova خبرنگار رادیو اروپای آزاد در زندان در سال 2006 وجود دارد.

حکومت آزادیهای مذهبی را محدود کرده و انجام اعمال دینی مذاهب ثبت نشده غیر قانونی است. تنها گشایش کوچکی در سالهای اخی اجازه به ورود نماینده اروپایی کلیسای Seventh Day Adventist Church به این کشور در اکتبر 2009 بود.

در این کشور حکومت محدودیت های زیادی در خصوص آزادی علمی و آکادمیک ایجاد کرده است و هنوز روحنامه در سیتم آموزشی مدارس مورد تدرس قرار می گیرد هزچند محوریت آن به تدریج روبه کاهش است. تلاشهای گسترده ای لازم است تا آسیب های سالهای حکومت نیازاف بهبود یابد. بازگشایی مجدد آکادمی علوم ترکمنستان یکی از گامهای کوچک اما روبه جلو است.

قانون اساسی آزادیهای شهروندان را برای ایجاد انجمن ها و اجتماعات صلح آمیز به رسمیت شناخته است اما این حقوق به ندرت در عمل رعایت می شود. اعتراضات نادری هم که صورت می گیرد بیشتر در مورد مسائل اجتماعی است. مثل اعتراضات جولای 2009 در بندر ترکمن باشی در خصوص کمبود آب. هرچند شکل گیری و فعالین سازمانهای مردم نهاد (NGOs) از نظر قانون اساسی غیرقانونی نیست، اما به شدت این امر کنترل می شود و ترکمنستان تقریباً فاقد جامعه مدنی است. در اکتبر سال 2009 یک طرفدار محیط زیست ، آندره زاتوکا Andrei Zatoka ، به جرم اختلال به 4 سال زندان محکوم شد هرچند این حکم در نوامبر همان سال به جریمه مالی تغییر کرد. سازمان پزشکان بدون مرز آخرین نهاد بین المللی بشردوستانه فعال در ترکمنستان بود که در اکتبر 2009 از این کشور به دلیل عدم همکاری مقامات حکومتی از این کشور خارج گردید. به طور جدی در زمینه « افزایش بحران بهداشت در ترکمنستان» هشدار می دهد.

اتحادیه کارگری تحت کنترل دولت، تنها اتحادیه مرتبط با مباحث کار و اشتغال اجازه فعالیت دارد. در این کشور هیچ گونه تضمین قانونی برای کارگران برای تشکیل اتحادیه یا اقدام به اعتصاب وجود ندارد و هرچند قانون اساسی به طور مشخص این حقوق را منع نکرده است ولی اقداماتی چون اعتصاب به ندرت در ترکمنستان رخ می دهد. رئیس جمهور ترکمنستان قربانقلی بردی محمد اف در اوایل ژولای ٢٠١٠ با اعلام قانونمندی جدید برای ایجاد روزنامه های خصوصی، نشانه هایی از تغییر احتمالی کنترل دولت بر رسانه ها را نشان داد. این نظر با بیانیه قبلی دولت در ماه می که رئیس جمهور اجازه ایجاد احزاب مخالف را خواهد داد نشان گر احتمال ظهور برخی تغییرات سیاسی در آینده نزدیک است. با این وجود علیرغم این بیانیه های اخیر، انتظار می رود که رئیس جمهور تا آینده ای قابل پیش بینی، همچنان بر قوه مقننه و نهادهای اجرایی حکومت تسلط داشته باشد و رسانه ها در این کشور همچنان شدیداَ تحت کنترل دولتی باقی بمانند.

سیستم قضایی این کشور بیشتر متملق رئیس جمهور است که بدون هیچ گونه نظارت نهاد قانونگذاری، قضات توسط رئیس جمهور منصوب یا خلع می شوند. حقوقی چون برگزاری علنی دادگاهها و دسترسی به وکیل مدافع در روند قضایی این کشور انکار می گردد. زندانیان از تراکم افراد زندانی و امور بهداشتی و تغذیه ناکافی رنج می برند و به سازمانهای بین المللی اجازه دیدار از زندانهای این کشور داده نمی شود. پس از مرگ نیازاف24 نفر از زندانیان سیاسی این کشور آزاد شدند.یکی از آنها محمدقلی آیمرادف Muhammetguly Aymuradov پس از تحمل 14 سال زندان به دلیل مخالفت با نظام سیاسی بود. در مورد وضعیت وزرای سابق خارجه این کشور بوریس شیخ مرادف Boris  Shikhmuradov  و باتیر بردیف Batyr Berdyev به جرم اقدام به کودتا خبری در دست نیست. فعالان حقوق بشری چون آناکوربان امانقلی چف  Annakurban Amanklychev و صفردورادی خاجیف   Sapardurdy Khajiev ، متهمان به جاسوسی که در سال 2006 دستگیر شدند، تا سال 2009 در زندان بودند.

ترکمنستان یکی از کریدورهای قاچاق از کشور همسایه افغانستان می باشد. گزارشات دوره نیازاف نشان می دهد که برخی از مقامات عالیرتبه حکومتی در تجارت تریاک مداخله داشتند و این کشور با مشکل روبه رشد اعتیاد مردم به مواد مخدر روبروست.

فرصت های شغلی و آموزشی برای اقلیت های قومی به دلیل توجه مقامات ترکمنستان به گسترش هویت ملی ترکمن، بسیار محدود است، اگرچه برخی از محدودیت های دشوار آموزشی و مشکلات نهادهای فرهنگی اقلیت های قومی پس از مرگ نیازاف برطرف شده است.

آزادی نقل مکان در این کشور محدود شده و برخی افراد در لیست سیاه ممنوعیت خروج از کشور قرار دارند.

از نظر حقوق زنان، هنجارهای مذهبی ، جامعه سنتی و فقدان چشم انداز مناسب اشتغال، فرصت های شغلی زنان را محدود می کند. گزارشات غیر رسمی حکایت از وجود خشونت های خانوادگی در این کشور شیوع دارد.


شاخص های بعد اجتماعی ترکمنستان عبارتند از:

جمعیت: ۴٩۴٠٩١۶ نفر

ساختار سنی:

٠ تا ١۴ سال: ٩/٢٨ درصد( ٧١٣۶٩٨ مرد و ۶٩٧٢٢٢ زن)

٢۵-۶۴ سال: ٩/۶۶ درصد(١۶١٨۶٧٨ مرد و١۶۴۶٢٢٢ زن)

۶۵ سال و بیشتر: ٣/۴ درصد(٩٠٣۵٢ مرد و ١١٧٩۴۵ زن)

رشد جمعیت: ١۴/١ درصد

نرخ شهرنشینی: ۴٩ درصد کل جمعیت

گروههای قومی: ٨۵ درصد ترکمن، ۵ درصد ازبک، ۴درصد روس و ۶درصد بقیه موارد

مذهب:  ٨٩درصد مسلمان و ٩درصد مسیحی ارتدوکس و ٢درصد مذاهب دیگر

میزان باسوادی:٨/٩٨ درصد

هزینه آموزش: ٩/٣ درصد GDP[9]


بخش دوم: تحلیلSWOT  کشور ترکمنستان[10]

2.1- روش شناسی تحلیل: روش تحلیل راهبردی

بازیگران رسمی و غیر رسمی که ناگزیر از رقابت و تلاش براى بقا در محیطهاى به شدت مـتـلاطـم،  بـى ثـبـات و در حـال تـغـیـیـر و تـحـول انـد، بـراى رویـارویـى بـا عوامل و رخدادهاى محیطى تاءثیرگذار بر فعالیت هاى خود، با دو رویکرد و مکتب مدیریتى عمده مواجه اند: یـکـى مـکـتـب توصیفى – انطباقى(Descriptive schools) که برخوردى انفعالى و اقتضایى با این تحولات داشته و اقدام به موقع و منطبق با شرایط جارى و اعـمـال تدابیر ـ تقریباً ـ غیررسمى و خلق الساعه که از طریق آزمون و تجربه به دست مى آید، مد نظر است. دیـگـرى مکاتب پیش تدبیرى یا تجویزى (prescriptive schools) کـه بـرخـوردى فـعـال بـا عوامل محیطى را تجویز مى کند.  این مکتب مـعـتقد بر طراحى رسمى و پیش بینى تدابیر تحلیلى براى تحقق هدف هاى بـلنـدمـدت است . در این راستا مدیریت استراتژیک نیز تحت نظم و قاعده درآوردن (Formulation) ، به اجـرا درآوردن (Inplementation) و ارزیـابـى کـردن (Evaluation) کـلیـه اقـدامـات و عملیاتى تعریف می شود که واحد تحلیل(کشور) را قادر مى سازد آینده را دقیق تر و روشن تر ترسیم نماید.

روش تحلیل راهبردى[11] (S.W.O.T) به توصیه مکتب پیش تدبیرى و براى شناسایى و تدوین راهـبـردهـاى بـهـیـنـه بـراى واحد تحلیل بـه کـار مـى رود. در ایـن روش، راهـبـرد عـبـارت اسـت از فـرآیـنـد تـصـمـیـم گـیـرى کـه طـى آن عـوامـل درونـى واحد تحلیل (ضـعف ها و قوت ها)،  با عوامل بیرونى (فرصت ها و تهدیدها) به گـونـه اى بـا یـکـدیگر مرتبط مى شوند که ارزش هر یک از آنها در تحقق اهداف آن واحد تحلیل به خوبى مشخص مى گردد. واژه S.W.O.T برگرفته از حرف نخست این لغات می باشد:  Strengthبه معنی نقاط قوت،  Weaknessبه معنی نقاط ضعف، Opportunity به معنی فرصت و Threat به معنی تهدید است.

نتایج حـاصل از این تعاملات، چهار دسته راهبرد مى باشد:

الف . راهبردهاى قوت ـ فرصت (SO): ایـن حـالت ، مـطـلوب تـرین و مناسب ترین حالت براى واحد تحلیل است و بدین معنى است که واحد تحلیل ضـمـن آنـکـه از تـوانـایـى هـا و نـقـاط قـوت در خـور و قابل اتکایى برخوردار است ، در محیط تعاملى و زمینه اى خود نیز با فرصت هاى مناسب و گـرانـبهایى مواجه است . بنابراین ، این دسته از راهبردها چگونگى به کارگیرى توان موجود واحد تحلیل در جهت بهره بردارى حداکثرى از فرصت هاى مغتنم محیطى را بیان مى دارد.

ب . راهبردهاى قوت ـ تهدید (ST): در ایـن حـالت ، واحد تحلیل هـر چـنـد از قـوت هـا و تـوانـایـى هـاى قـابـل اتـکـایى برخوردار است ولى ، در محیط تعاملى و زمینه هاى خود نیز با چالش ها و تهدیدهاى متعدد و جدى روبرو مى باشد. بنابراین ، این دسته از راهبردها چگونگى بهره گـیـرى از حـداکـثـر تـوان مـوجـود بـراى مـقابله بهینه با فشارها، چالش ها و تهدیدهاى محیطى را ترسیم مى کند.

پ . راهبردهاى ضعف ـ فرصت (WO): در ایـن حـالت ، هر چند فرصت هاى متعدد و گرانبهایى براى واحد تحلیل در محیط فراهم است ولى ، از سـوى دیـگـر ضـعـف هـا و نـاتـوانـى هـا و آسـیـب پـذیـرى هـاى جـدى نـیـز آن در برگرفته است .بنابراین ، با استفاده از راهبردهاى (WO) باید نهایت تلاش خود را براى جبران ضعف ها و ناتوانى هاى خود با استفاده از فرصت هاى محیطى به کار بندد.

ت. راهبردهاى ضعف ـ تهدید(WT): این حالت ، بدترین ، دشوارترین و مخاطره آمیزترین شرایط را براى فعالیت سازمان تـرسـیـم مـى کـنـد. زیـرا، عـلى رغـم آن کـه بـا ضـعـف هـا و نـاتـوانـى هـاى مـتـعـدد و قابل توجهى مواجه است ، در محیطهاى تعاملى یا زمینه اى خود نیز با فشارها، چالش ها و تهدیدهاى گوناگونى باید مقابله نماید.از ایـن رو، بـا اسـتـفـاده از راهـبـردهـاى (WT) سـعـى مـى کند نقاط ضعف خود را به نوعى پـوشـش دهـد یـا آسـیـب پـذیـرى هـاى خود را از ناحیه تهدیدهاى محیطى کمینه نموده ، به حـداقل ممکن برساند و یا در صورت امکان ، خود را از گزند این آسیب ها و تهدیدها مصون و به دور نگه دارد.


2.2- تحلیل SWOT بعد سیاسی

نقاط قوت:

–       منافع استراتژیک مشترک که سبب تسهیل روابط منطقه ای همسایگان نیازمند انرژی مانند چین با ترکمنستان می شود.

–       بیطرفی سیاسی

–       منش عملگرایانه رئیس جمهور جدید نسبت به انزواگرایی رئیس جمهور پیشین در حوزه سیاست خارجی

نقاط ضعف:

–       گسترش نارضایتی های عمومی هرچند که در حال حاضر سازماندهی منظمی ندارند

–       استفاده از شیوه های خشونت امیز سرکوب سیاسی برای کنترل سیاسی

–       ضعف شاخص های دموکراتیک در این کشور به طوریکه این کشور بدترین امتیاز (امتیاز ٧) از نظر شاخصص های ازادیهای مدنی در نزد سازمان «خانه آزادی» دارد و این کشور غیرآزاد معرفی شده است.

–       فسادسیاسی

–       محصور خشکی بودن از لحاظ ژئوپلیتیکی

فرصت ها:

–       گذار آرام قدرت پس از صفرمراد نیازاف نشانه ثبات سیاسی این کشور است. سیاست های اولیه رئیس جمهور محمداف نشان دهنده عزم این کشور در گسترش مبادلات با کشورهای خارجی است.

نهدید:

–       ترکمنستان یکی از بهترین نمونه های یک جامعه بسته است و میزان کمی از عواید فروش منابع انرژی به مردم می رسد و این امر خطر ناآرامی های مدنی را بالا می برد


2.3- تحلیل SWOT بعد اقتصادی

نقاط قوت:

–       ذخایر گسترده منابع هیدروکربوری

–       فعالیت های روبه رشد حوزه بالادستی که می تواند سبب پشتیباتی از رشد اقتصادی کشور در میان مدت شود

–       استراتژی بلندپروازانه دولت در افزایش پنج برابری GDP کشور بیم سالهای ٢٠١٠-٢٠٠٠ که می تواند که می تواند موجب تلاشهای برانگیزاننده برای ارتقا همه بخشهای دیگر اقتصادی شود

نقاط ضعف:

–       غیرقابل اعتماد بودن آمارهای اقتصادی رسمی که بازتاب میراث زمان شوروی در خصوص اعلام «آمارهای مثبت» است.

–       غیر شفاف بودن مدیریت مالی کشور

–       اصرار بر برنامه ریزی مرکز گرایانه و روند تعیین اهداف تولیدی به صورت دستوری که از تخصیص بهینه منابع جلوگیری می کند.

–       نرخ بالای بیکاری در کشور

–       عدم تنوع بخشی اقتصاد کشور

–       وضعیت مبهم خصوصی سازی و قانون سرمایه گذاری خارجی

–       ضعف تکنولوژیکی صنایع این کشور بخصوص در حوزه بالادستی و پایین دستی نفت و گاز

–       عدم دسترسی مستقیم به بازارهای مصرف منابع هیدروکربوری

–       کمبود نیروی انسانی ماهر و متخصص

–       انحصار شیوه صادراتی گاز به خط لوله

فرصتها:

–       خط لوله گاز به چین و برنامه در دست اجرای فاز دوم این طرح که می تواند سبب شکست جدی انحصار روسیه بر صادرات گاز ترکمنستان باشد

–       اهمیت یافتن منایع هیدروکربوری حوزه کاسپین در عرضه جهانی انرژی

–       اشتیاق اروپا به منابع گازی ترکمنستان در سیاست تنوع بخشی تامین کنندگان انرژی خود

–       حمایت آمریکا از سیاست تنوع بخشی مسیرهای صادراتی این کشور بخصوص مسیر TAPI

–       مازاد تجاری که فرصت هایی برای تنوع بخشی اقتصاد این کشور است.

–       افزایش دورنمای مصرف انرژی در بازارهای جنوب و شرق آسیا

–       کمی جمعیت و کم بودن مصرف داخلی که فرصتی برای افزایش پتانسیل صادراتی گاز تولیدی است

تهدیدها:

–       وابستگی شدید اقتصاد کشور به نوسانات قیمت گاز

–       نفوذ سنتی شرکت گازپروم روسیه در بخش گاز بخصوص در حوزه انتقال

–       فشار آمریکا در عدم توجه به مسیرهای اقتصادی تر دسترسی به بازار جهانی مصرف گاز(مسیر ایران)

–       آینده مبهم امنیت افغانستان در مورد عملیاتی شدن مسیر TAPI

–       وضعیت مبهم تولید گاز کشور و تامین تعهدات در آینده

–       وجود رقبای دارنده و تولید کننده گاز با دسترسی ژئوپلیتیکی مستقیم به بازار مصرف


2.4- تحلیل SWOT بعد فعالیت های انرژی به طور خاص

نقاط قوت:

–       افزایش ظرفیت تولید نفت.ترکمنستان

ظرفیت تولید نفت ترکمنستان از 108 هزار بشکه در روز در سال1997 به بیش از 200 هزار بشکه در سال 2003 و 220 هزار بشکه در سال 2009 رسیده است.

–       ذخایر گازی در حدود 1/8 تریلیارد متر مکعب که چهارمین کشور دارنده ذخایر گازی جهان است.

نقاط ضعف:

–       روابط عشق آباد و مسکو پس از اختلاف دو کشور در مورد انفجار خط لوله انتقال گاز  میدان گازی دولت آباد ترکمنستان به روسیه از مسیر ازبکستان، در آوریل 2009 به سردی گراییده است

–       فرسودگی و عمر بالای میدان های فعال گازی ترکمنستان(بیش از 20 سال) که به همین خاطر نشانه های افت فشار و کاهش تولید در آنها مشهود است.

فرصت ها:

–       تجدید سازمان روابط دیپلماتیک و اقتصادی با روسیه، چین، اتحادیه اروپا، ایالات متحده و همسایگان خود در آسیای مرکزی که به ترکمنستان فرصت بهره گیری از رقابت های آنها را در زمینه تجارت را خواهد داد.

–       رویکرد رئیس جمهور جدید در خصوص جذب سرمایه گذاری شرکت های بین المللی نفتی. لازم به ذکر است که بسیاری از شرکتهای بین المللی در زمان صفرمرادنیازاف از کشور اخراج شدند.

–       ادعای این کشور در خصوص ذخیره 2 میلیارد بشکه ای نفت ممکن  possible و محتمل probable و نیز ادعای وجود پتانسیل 6 میلیارد بشکه نفت کشف نشده.

–       افزایش ظرفیت تولید گاز این کشور با توجه به اظهارات رئیس شرکت دولتی ترکمن گاز ؛ یاشیگلدی کاکایف Yashygeldy Kakayev رئیس شرکت نفت دولتی ترکمنستان(ترکمن گاز Turkmengaz) اخیراً اعلام کرده است که ظرفیت تولید گاز این کشور از سال 2010 به دوبرابر و در حدود 120 میلیارد مترمکعب می رسد و برنامه هایی برای افزایش آن تا 240 میلیاردمترمکعب در سال 2030 در دست اقدام است.

تهدیدات:

–       بسیاری حوزه های جوان نفتی این کشور در منطقه مورد چالش دریاچه کاسپین قرار داشته که فعلاً هیچ توافقی در مورد مرزهای دریایی بین ترکمنستان- ایران و آذربایجان وجود ندارد.(مثل حوزه سردار) این حوزه ها احتمالاً در آینده نزدیک غیر توسعه یافته خواهند ماند.


نتیجه گیری: رهنمودهایی برای ایران

الف- تهدیدهای ترکمنستان برای منافع ملی ایران

الف-1- احتمال انتقال گاز ترکمنستان به بازار جنوب آسیا از طریق خط لوله TAPI (ترکمنستان- افغانستان- پاکستان- هند) با حمایت شدید آمریکا به عنوان رقیب صادراتی ایران

الف- احتمال انتقال گاز ترکمنستان به اروپا به از طریق ترانس خزر عنوان رقیب صادراتی ایران و نیز کاهش تاثیرگذاری ایران بر اهرم انتقال انرژی به اروپا به عنوان یکی از ابزارهای دیپلماسی انرژی

الف- انتقال گاز ترکمنستان به چین (فاز اول خط لوله سال 2009 افتتاح شد) و تهدید امنیت تقاضا برای ایران

الف- توسعه ذخایر حدوداً 8 تریلیارد متر مکعبی گاز ترکمنستان و گاهش وابستگی جهانی به منابع ایران در کنار تحریم ها و عدم توسعه یافتگی منابع گازی ایران

ب: رهنمودهای افزایش منافع ملی ایران

ب-1-  رهنمود بهره گیری از نقاط ضعف این ترکمنستان در راستای منافع ملی ایران

ب-1.1- محدودیت ژئوپلیتیک کشور ترکمنستان

این کشور زندانی وضعیت ژئوپلیتیک خویش است و دسترسی این کشور به دریای آزاد بجز مسیر ایران نیازمند گذر از حداقل 2حدفاصل ژئوپلیتیکی دیگر و به عبارت بهتر 2بار پرداخت هزینه اجازه انتقال برای دسترسی ترکمنستان به دریای آزاد عبارتند از:

–      مسیر ازبکستان- تاجیکستان/قرقیزستان- چین- اقیانوس آرام

–      مسیر قزاقستان – روسیه- دریای سیاه

–      مسیر افغانستان- پاکستان- دریای عمان

–      مسیر ترانس خزر-  آذربایجان- گرجستان-دریای سیاه

–      مسیر ترانس خزر- روسیه(ولگا) – دریای سیاه

–      مسیر ایران- خلیج فارس

مسیر های فعلی مورد استفاده ترکمنستان چه در زمینه خطوط انتقال انرژی یا مبادلات کالاهای دیگر عمدتاً از مسیر روسیه صورت می گرفته است. با توجه به بحران سال2009 مبنی بر توقف خطوط انتقالی گاز روسیه و عزم ترکمنستان به تنوع بخشی به مسیرهای دیگر دسترسی به بازارهای جهانی و نیز طولانی و متعدد بودن کشورهای تزانزیتی در مسیرهای دیگر، مسیر ایران می تواند مطلوبیت بیشتری برای ترکمنستان داشته باشد. این امر توانایی بالایی را در اختیار ایران قرار می دهد تا با دمپینگ هزینه اجازه انتقال Transit Fee به جلب توجه ترکمنستان و ناکارآمد سازی گزینه های بدیل بپردازد. در این روند می توان از سازوکارهای مشارکتی متقابل و نه صرفاً انتقالی نیز با ترکمنستان سود جست.

ب-1.2 عدم تنوع اقتصادی کشور ترکمنستان

اقتصاد ترکمنستان فاقد تنوع حوزه های اقتصادی می باشد. کشاورزی این کشور سنتی و بنا به گزارش BMI بیشتر میدانهای فعال گازی این کشور نیز دچار فرسودگی هستند. با توجه به تنوع نسبتاً بیشتر اقتصاد ایران،  فعال کردن راهبردهای چندگانه مبادلاتی در چارچوب اکو می تواند سبب درهم تنیدگی اقتصادی و تسری این امر به روابط سیاسی شود.

ب-1.3-  محدودیت های تکنیکی و نیروی انسانی متخصص

کشور ترکمنستان نه تنها در بخش نفت و گاز بلکه در بیشتر بخشهای صنعتی و کشاورزی دارای محدودیت های فنی و تخصصی است که به طور خاص ایران حداقل می تواند در حوزه های بالادستی فعالانه وارد شود.

ب-1.4- محدودیت وابستگی به صادرات از طریق خطوط لوله

در زمینه صادرات انرژی، مهمترین ضعف ترکمنستان، وابستگی به انتقال بوسیله خطوط لوله است. گذشته از هزینه های ترانزیتی دو یا چند کشور هدف ترکمنستان، مشکلات سیاسی – امنیتی در افغانستان برای خط لوله احتمالی TAPI و عدم تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و مشکلات اجرایی طرح طرح ترانس خزر مهمترین مواردی است که ایران می تواند به دلیل دسترسی به آبهای آزاد با گسترش توان صادرات LNG  خود، بازارهای جنوب و شرق آسیای ترکمنستان را فارغ محدودیت های انتقال از طریق خطوط لوله جذب کند. این امر مستلزم گسترش توان فنی و صنعتی تولید LNG در کشور ایران است.

ب-2-  رهنمود برای کاهش فرصت های ترکمنستان به منظور افزایش فرصت های ایران

ب-2.1-  تلاش برای ایجاد ظرفیت تقاضا برای انرژی ایران در بازار جنوب و شرق آسیا

یکی از مهمترین فرصت های ترکمنستان فرصت های ترکمنستان در حوزه انرژی، افزایش مصرف آتی بازارهای انرژی در جنوب و شرق آسیا (هند و چین) از یکسو و وجود فشارهای بین المللی برای کنارگذاری ایران از جذب بازارهای مصرف بین المللی انرژی می باشد. در کنار این موضوع، تهدید تحریم ها نیز با تاثیر بر کاهش جذب سرمایه و تکنولوژی جدید سبب کاهش ظرفیت تولید ایران گردیده است. در چنین شرایطی تلاش برای افزایش ظرفیت صادرات انرژی ایران و نیز چانه زنیهای مصرانه با چین و هند، بخشی از بازار چین و پاکستان و هند را به خود جذب کند و با کاهش فرصت برای ترکمنستان به افزایش فرصت برای خود اقدام نماید. در این راستا می توان برای کاهش دغدغه های امنیتی هند از وابستگی به مسیر پاکستان، شیوه صدور LNG را مدنظر قرار داد که مجدداً تاکید می گردد این اقدام نیازمند ظرفیت سازی فنی برای تولید LNG در ایران است.

ب-2.2- اعتمادسازی ایران با اروپا به عنوان راهکار کاهش فرصت ترکمنستان

افزایش نیاز اروپا به گاز تا سال 2030 و افزایش توجه این اتحادیه به متنوع سازی منابع عرضه انرژی خود، سبب شده است که کشورهای دیگری چون آذربایجان، ترکمنستان و عراق(در صورت بازسازی فنی و توسعه تاسیسات و تثبیت امنیتی) به عنوان گزینه های بدیل روسیه مدنظر قرار دهد. این امر سبب ایجاد فرصتی استثنایی برای ترکمنستان شده است که این کشور نیز در صدد متنوع سازی بازار صادراتی خود و خروج از فروش تقریباً انحصاری به روسیه است. در چنین شرایطی اعتماد سازی ایران با اروپا می تواند با افزایش توجه به ایران به عنوان منبع صادراتی سبب کاهش فرصت ترکمنستان در وهله اول و اهمیت یافتن مسیر ترانس ایران برای انتقال انرژی آسیای مرکزی به اروپا در وهله دوم شود.


ب-3- رهنمود برای تحقق فرصت های ترکمنستان در راستای ایجاد فرصت برای ایران

ب-3.1- جذب ظرفیت صادرات ترکمستان و بهره گیری از ارزش افزوده آن

این رهنمود با توجه به تولید کننده بودن ایران در وهله اول متناقض نماست ولی می توان با تمرکز ایران به  تولید حوزه های مشترک برای مصارف داخلی و از سوی دیگر جذب ظرفیت صادراتی ترکمنستان در صنایع تبدیلی و دارای ارزش افزوده به 5 هدف نایل شد:

–       کاهش تهدید ظرفیت صادراتی ترکمنستان در بازارهای جهانی مصرف انرژی ایران

–       گسترش صنایع تبدیلی و استفاده از ارزش افزوده منابع خام وارداتی و جلوگیری از خام فروشی منابع داخلی

–       تمرکز به ضرورت افزایش تولید از حوزه های مشترک

–       حفظ ذخایر داخلی و استفاده بهینه آن در دورنمای کاهش منابع تولید کنندگان رقیب

–       امکان پذیری سرمایه گذاریهای مشترک در مناطق شمل شرقی ایران

ب-3.2- تدوین استراتژی برای انتقال صادرات ترکمستان از طریق ایران

(پیش تر توضیح داده شد)

ب-4- رهنمود برای بهره گیری از نقاط قوت ترکمنستان به عنوان ایجاد فرصت برای ایران

ب-4.1-  بهره گیری از وضعیت بیطرفی سیاسی ترکمنستان

این امر به عنوان نقطه قوت ترکمنستان برای ایران نیز فرصتی برای گسترش همکاری فراهم می آورد چون کشورهای بیطرف معمولاً  از تحریم های مضاعف  آمریکا علیه ایران تبعیت پیروی نمی کنند

ب-4.2- تلاش برای حضور شرکتهای ایرانی در سایه حمایت رئیس جمهور جدید ترکمنستان از جلب سرمایه گذاری جدید و روند خصوصی سازی

ب-4.3- پیگیری ایده «مجمع انرژی آسیای مرکزی» یا «مجمع انرژی خزر»

این ایده می تواند با مشارکت اولیه ایران- ترکمنستان و قزاقستان پیگیری شود که نیازمند پژوهش بیشتر است.



[1] . CIA World Factbook (2010), Economy (2010). at<http://www.theodora.com/wfb/Current/turkmenista_neconomy.html> (may 1, 2010)

[1] The World Factbook (2010). Turkmenistan. at<http://www.cia.gov/liebrary/turkmenistan.html

[2] . The World Factbook (2010). Turkmenistan. at<http://www.cia.gov/liebrary/turkmenistan.html>

[3] . Kuru. Ahmet, (2002). The Rentier State Model and Centeral  Asian Studies: The Turkmen Case. Alternatives. Vol.1, No. 1, Spring, PP.51-71,P.52.

[4] . The World Factbook (2010). Op.Cit

[5] . Ibid.

[6] . Kuru. Ahmet, Op.Cit

[7] . The World Factbook (2010). Op.Cit

[8] . مطالب وضعیت سیاسی اجتماعی کشور ترکمنستان از داده ها و اطلاعات سازمان بین المللی «خانه آزادی» گرفته شده است:

Freedom House(2010)Country Report: Turkmenistan.Available At:< http://www.freedomhouse.org/inc/content/pubs/fiw/inc_country_detail.cfm?year=2010&country=7938&pf>

[9] . The World Factbook(2010).Op.Cit.

[10] . به رغم اینکه گزارشات BMI2010  در مورد این کشور نیز دارای تحلیل SWOT است اما در این پژوهش سعی شده است که با بررسی ویژگیهای چندگانه کشور ترکمنستان به بررسی و برشماری دقیق تر  و واقعبینانه ترموارد چهارگانه SWOT پرداخته شود

[11]. مطالب معرفی این روش برگرفت از مقاله زیر است:

احمدى،محمدرضا(١٣٨۶).روش تحلیل راهبردى(SWOT). فصلنامه  حصون، پاییز 1386، شماره 13. قابل دسترسی در :

<http://www.hawzah.net/Hawzah/Magazines/MagArt.aspx?MagazineNumberID=6371&id=71290>

Share