خرداد ۲۷, ۱۳۹۸ – ۸:۱۰ ق.ظ |

کارشناس مسائل افغانستان
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc

افغانستان کشوری است که بیش از 5 هزار سال تاریخ فرهنگی و تمدنی دارد و به اعتقاد شرق شناسان، این کشور به عنوان چهار راه تلاقی بزرگترین فرهنگ ها …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, آمریکا, افغانستان, گزیده ها, گفتگو

امریکا و آینده همکاری با افغانستان و مصونیت سربازان امریکایی – گفتگو با محمد ابراهیم طاهریان کارشناس و سفیر پیشین در افغانستان

نگارش در دی ۲۹, ۱۳۹۱ – ۷:۴۵ ب.ظ
امریکا و آینده همکاری با افغانستان و مصونیت سربازان امریکایی  – گفتگو با محمد ابراهیم طاهریان  کارشناس و سفیر پیشین در افغانستان
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

دیدار سران دو کشور آمریکا و افغانستان در واشنگتن و اشاره به دستاوردهایی در مورد پایان دادن به جنگ افغانستان و آینده همکاری ها در حالی است که نزدیک به یک سال دیگر تا سال 2014 و آغاز دور نوینی از رخدادها در افغانستان باقی است. در این راستا با توجه به آینده پیمان امنیتی کابل و واشنگتن و مساله مصونیت سربازان امریکایی در این کشور برای بررسی پیامدها و دستاوردهای سفر کرزای به امریکا و همچنین تعیین آینده همکاریهای امریکا و افغانستان گفتگویی با محمد ابراهیم طاهریان کارشناس و سفیر پیشین ایران در افغانستان داشته ایم:

واژگان کلیدی: دیدار کرزای و اوباما، روابط امریکا و افغانستان، آینده همکاریهای راهبردی، مصونیت قضایی سربازان امریکایی، پایگاه های امریکایی در افغانستان

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به سفر اخیر کرزای به امریکا مهمترین اهداف و دستاورهای سفر اخیر وی به امریکا چه بود؟

به نظر میرسد که کرزای رئیس دولت افغانستان و تیم همراه وی که از کلیدی ترین عناصر هیئت حاکمه تلاش کردند که پس از پایان دوره دولت خود درخواستهای حداکثری از امریکا به دست آورند و بر اساس همین نیز گفته شده که لیستی از درخواست های خود را به همراه برده بودند تا در مقابل درخواستهای امریکایی ها از افغانستان معامله کنند. اما به نظر میرسد که نوعی توافق قطعی در مورد درخواستهای متقابل امریکا و افغانستان صورت نگرفته است. چرا که فرمول خرید زمان از سوی دو طرف برای اقناع افکار عمومی خود در پیش گرفته شده است. چرا که اصلی ترین مطالبه ای که دولت افغانستان میتواند به امریکایی دهد مصونیت قضایی به سربازان امریکای ( که قرار است در افغانستان بمانند است) اما به علت واکنشهای افکار عمومی در افغانستان و بیرون از آن نسبت به این امر واگذاری آن حساس است و نهایی نشده است. بنابراین نمی توان قاعدتا دستاورد آنچنان مشخصی برای این سفر در نظر گرفت.

در گذشته قرارداد افغانستان و امریکا بستری برای بستن پیمان امنیتی شد. پیمان امنیتی هم به معنی واگذاری پایگاه به نیروی امریکایی است. واگذاری پایگاه هم به معنی حضور نیروهای امریکایی در افغانستان است و حضور نیروهای امریکایی نیز به معنی مصونیت قضایی این نیروها است. لذا یکی از اهداف این سفر هر چند بستن این پیمان امنیتی بود اما چانه زنی دو کشور به نتیجه مشخص نرسید. در این حال این سفر بعد از انتخابات امریکا با این هدف انجام شد که در هر صوت برنده انتخابات در امریکا نیز تاکیدی بر توافقات گذشته دو کشور داشته باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: دیدار کرزای با اوباما چه تاثیرات اقتصادی  در آینده اقتصاد افغانستان داشته است؟

 به هر صورت روابط کابل واشنگتن روابطی یک سویه و به این معنی است که افغانستان دریافت کننده کمک است. این امر به منزله روابطه اقتصادی نیست و صرفا دریافت کمک است. به نظر میرسد با توجه به مساله خروج نیروهای امریکایی از افغانستان دریافت کمک خارجی هم از سوی امریکا و هم از سوی کشورهای فرامنطقه ای نسبت به گذشته کاهش یابد. هر چند تاکنون نیز  این کمک ها تاثیری در زندگی غاطبه مردم افغانستان نداشته است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: گفته می شود تعداد سربازانی که بعد از سال 2014 در افغانستان باقی خواهند ماند شش هزار تا بیست هزار نفر خواهند بود اما اوباما گفته است شرط واشنگتن برای ماندن این سربازان در افغانستان مصونیت قضایی آنان است. کرزای هم گفته خروج سربازان خارجی در بهار 2013 ، به وی این امکان را می دهد تا در هنگام بازگشت به کابل درخصوص مساله اعطای مصونیت قضایی برای ماندن نیروهای آمریکایی در افغانستان، را با مردم به بحث بگذارد. در این حال با توجه به امضای توافقنامه استراتژیک بین دو کشور سرنوشت تعیین مصونیت قضایی سربازان امریکایی چه میشود؟

حاکمیت در کابل تلاش کرده است تا قبل از پایان دوره به تفاهم مشخصی با امریکا رسد. اما به نظر میرسد که در این حوزه به تفاهم مشخصی با امریکا نرسیده و تلاش می کند افکار عمومی را مدیریت کند و کم کم زمینه این امر را برای افکار عمومی فراهم سازند. به همین دلیل هم در شرایط کنونی به نظر میرسد که بخش ایجاد پایگاهای نیروهایی امریکایی در افغانستان به دلیل مصونیت قضایی نیروهای امریکایی با مشکل مواجه شده است. هر چند برخی نیز بر این باورند که در نهایت کابل ها این امتیازها را به حاکمیت امریکا خواهند داد. چرا که حضور نیروهای امریکایی در افغانستان و در بسیاری از جاهای دیگر بعد از جنگ جهانی دوم براساس گرفتن مسئولیت و مصونیت قضایی و کنسولی است. لذا به نظر میرسد این امر در کنار چانه زنی و مدیریت افکار عمومی رخ دهد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: بنا به گزارش ها قرار است نیروهای امنیتی افغان در ماه آینده، امنیت ۹۰ درصد از افغانستان را بر دوش گیرند و در سال ۲۰۱۴که دوره گذار تمام می شود و خود افغانها تامین امنیت را بردوش گیرند. در این حال از نگاه شما دیدار رهبران دو کشور چه تاثیری بر روند بومی سازی امنیت خواهد گذاشت؟

اگر بخواهیم شاخص امنیت در افغانستان بعد از یک دهه در افغانستان را معین کنیم به نظر میرسد که این شاخص شاخص رو به جلویی نبوده است. چنانچه در ده سال قبل زمانی که کشورهای فرامنطقه وارد افغانستان شدند مردم عادی و نیروهای نظامی قادر بودند از کابل و… به جای جای افغانستان تردد کنند، اما در چند سال اخیر کار به جایی رسیده که حتی نیروهای نظامی قادر نیستند از کابل به جنوب تردد زمینی مناسبی داشته باشند. این به این معنی است که شاخص امنیت بهبود نیافته است. در این حال اینکه وظیفه بومی سازی (با توجه به تکمیل روند بومی سازی امنیت در افغانستان) بتواند به خوبی انجام شود نظرات مختلفی وجود دارد. از یک سو برخی معتقدند که جریان افراط از  بومی سازی استفاده خواهد کرد و عملیات های نوینی را انجام خواهد داد. در مقابل هم برخی معتقدند که جایگزینی نیروهای بومی (هر چند مسلح تر نیستند) در مقابل نیروهای خارجی می تواند در وضعیت برخی از مناطق موثر باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: سران دو کشور در خصوص مذاکره با طالبان هم با یکدیگر به توافق رسیدند و با تاسیس دفتر طالبان در کشور قطر موافقت کرده اند. اوباما هم حاضر نشد نام طالبان را در کنار القاعده قرار دهد. آیا این رویکرد به معنی رویکرد مشترک دو کشور بر سر نوع مذکراه با طالبان با وجود برخی اختلاف های پیشین است؟

در حقیقت گفتگو با جریان افراط پروژه ای خارجی بود. در این حال کشورهای فرامنطقه ای و امریکایی ها برای توجیه افکار عمومی به گفتگو با جریان افراط علاقمند هستند و تلاش دارند تا با هزنیه کمتر بدون اینکه چه هزینه هایی بر افغانستان و منطقه تحمیل کرده اند با جریان افراط به تفاهم رسند. در این حال به نظر میرسد یا حاکمیت کابل در مذاکره با طالبان انتخابی ندارد یا به هر دلیلی به این جمع بندی رسیده که با رویکرد گفتگو همراهی کند. در این راستا باید گفت همراهی حاکمیت کابل با این نظریه تاکنون هزینه های سنگینی بر افغانستان تحمیل کرده است که آخرین آن ترور ناموفق بالاترین مقام امنیتی افغانستان بود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کرزای وعده داده که سال آینده آنگونه که قانون اساسی هم بر آن صراحت دارد، از مقامش کناره گیری و مقدمات برگزاری انتخاباتی آزاد و سالم را مهیا خواهد کرد. با توجه به رویکرد امریکادر مورد مسائل سیاسی و امنیتی افغانستان نگاه اپوزسیون در این مورد چیست؟

به نظر میرسد اپوزسیون قانونی داخل افغانستان نسبت به حفظ تمامیت ارضی و دستاوردهایی (از جمله دستاوردهایی که در چارچوب قانون اساسی به دست آمده است) حساس است. در این بین چون مساله مصونیت قضایی سربازان امریکایی یکی از کلید ترین بحث هایی که تاکنون مبهم بوده است به نظر میرسد اپوزسیون مواضعی کلی گرفته و هر گونه توافقی را که ناقض حاکمیت و دستاوردهای افغانستان بوده را قبول داشته و مخالفت جدی با آن ندارد. گذشته از این به طور کلی ناظران بر این باورند که حاکمیت بنا به طراحی و اداره انتخابات دارد. چنانچه در دور قبلی نیز انتخابات شفاف نبود و در دور دوم متوقف شد. بنابراین نگرانی هایی که از سوی اپوزسیون شنیده میشود این است که بخشی از حاکمیت در کابل علاقمند است که به نوعی راهبرد خود را در انتخابات را پیگیری کند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا اعلام کرد که آمریکا در حال حرکت به سمت پایانی مسوولانه برای جنگ 12 ساله افغانستان است. از این نظر جنگ با القاعده در افغانستان تمام شده تلقی شده است؟

 امریکا و همه کشورهای فرامنطقه ای که در افغانستان نیرو دارند اصرار دارند که بگویند جریان افراط قابل تفکیک است و القاعده  جریانی است که با آن مبارزه خواهیم کرد و جریان افراط داخلی نیز طالبان دیگری است. این در حالی است که برخی با این نظریه موافق نیستند و معتقدند که جریان افراط قابل تفکیک نیست. و این نظریه را در افکار عمومی و تصمم گیری جا اندازند و مدیریت بحرانی داشته به خوب و بد تقسیم کنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با وجود اختلافات قبلی کابل با واشنگتن و همچنین نوع همکاریها آینده همکاری های افغانستان و امریکا به چه سمت و سویی است؟

روابط دو کشور را باید بر اساس حوزه های امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و .. دید. در شرایط کنونی افغانستان دریافت کننده کمک است و بر این اساس به نظر نمیرسد این روابط از نوع متداول در صحنه بین الملل باشد. افغانستان یکی از فقیرترین کشورها و دریافت کننده کمک است و امریکا ده ها میلیارد دلار در این کشور هزینه کرده است و روابط روابط متقابل نیست. در این حال جدا از روابط تجاری ناهمسان هر موضوعی میتواند این روابط را متاثر و مخدوش کند. در این بین با توجه به پیمانی که سال قبل امضا شد این بستر برای دو کشور فراهم شده که روابط توسعه یابد ولی ملاحضاتی هم وجود دارد. چنانچه رئیس دولت افغانستان چند بار در رسانه ها امریکاییها را به عدم رعایت حقوق شهروندان متهم کرده و کشمکشی در روابط وجود داشته است. لذا باید گفت اتفاقاتی از جنس امنیتی، نظامی و … ممکن است رخ دهد و بر روابط تاثیر گذارد. در این حال با وجود تلاشهایی برای تقویت روابط بنا به دلایلی همچون عدم وجود زیرساخت ها در روابط نمی توان ارزیابی قطعی از روابط رو به جلو دو کشور داشت. در این حال نوع روابط امنیتی دو کشور هم همکاری نیست بلکه مساعدت یکطرفه به کشوری که نیازمند است بوده و کشوری که دست بالاتر را دارد به تصمیم گیری در روابط می پردازد.

 

گفتگو از: فرزاد رمضانی بونش

 

 

Share