بهمن ۳, ۱۳۹۷ – ۷:۵۷ ق.ظ |

فرزاد رمضانی بونش
پژوهشگر ارشد مسائل منطقه ای
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
 
چین یک قدرت روبه‌رشد است و به ژرفای منافع آن در نقاط مختلف جهان افزوده می‌شود. یکی از مناطقی که چینی‌ها با آن روابط …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اردن, خاورمیانه, عراق, گزیده ها, گفتگو

آینده روابط عراق با اردن – گفتگو با سید رضا قزوینی غرابی

نگارش در آذر ۱۰, ۱۳۹۷ – ۵:۰۰ ق.ظ
Share

تحلیل گر و روزنامه نگار عراقی مقیم ایران

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

اخیرا رئیس جمهوری عراق برهم صالح در سفر به اردن، با عبدالله دوم پادشاه این کشور دیدار کرد. صالح از پیگیری جدی برای تقویت روابط دو کشور، تقویت همکاری اقتصادی از جمله در زمینه انرژی و لوله انتقال نفت از بصره به بندر عقبه خبر داد. گفتگوی زیر برای بررسی بیشتر روابط و آینده روابط عراق با اردن است.

 واژگان کلیدی: آینده، روابط، عراق،  اردن، سیاست خارجی، بغداد

مرکز بین المللی مطالعات صلح: بحران سوریه و داعش چه تاثیری در نگاه کنونی  اردن به عراق داشته است ؟

همانطور که می دانید اردن در صف کشورهای مخالف اسد بوده است. این نگاه البته بعدها تغییر پیدا کرد و ارتباطاتی میان عمّان و دمشق به خصوص در حوزه های امنیتی گشوده شد. اردن به خوبی واقف بود که یکی از دلایل عمده همراهی عراق با دمشق، درگیری دو کشور با دشمن مشترک یعنی داعش بود و این موضوع منجر به همکاری های گسترده ای میان بغداد و دمشق شده بود. لذا این موضوع به خودی خود تأثیری در روابط دو کشور نداشته است اما مسأله اصلی داعش بود. به خصوص آنکه استان همجوار با اردن یعنی الانبار تحت تصرف داعش بود و گذرگاه بین المللی میان بغداد و اردن عملا در اختیار این گروه بود. این موضوع علاوه بر مشکلات امنیتی که می توانست برای دو کشور به خصوص شهر بغداد داشته باشد حجم تبادلات تجاری دو کشور را از یک و نیم میلیارد دلار به 700 میلیون دلار کاهش داده بود. به همین منظور در سال 2015 پیش نویس همکاری امنیتی میان دو کشور به تصویب دولت عراق رسید و همین امسال نیز میان دو کشور امضا شد تا دو همکاری امنیتی دو طرف در حوزه های اطلاعاتی و مبارزه با تروریسم گسترش یابد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مساله حزب بعث عراق چه تاثیری در نگاه  اردن به عراق خواهد داشت؟

با سقوط صدام، اردن عراق را کشوری از دست رفته می دید. به خصوص آنکه شیعیان در عراق به قدرت رسیده بودند. صدام به اردن نیاز داشت تا در شرایط بد اقتصادی آن روزهای عراق، نفت خود را از طریف او بفروشد و اردن نیز که همیشه مشکل انرژی داشته است، نیمی از نفت خود را از عراق رایگان و نیم دیگر را با قیمت پایین دریافت می کرد. بر اساس توافق سال 2000 عراق هشت و نیم میلیون بشکه نفت به اردن صادر می کرد (نیمی رایگان و نیمی با قیمت پایین) و اردن نیز 300 میلیون دلار کالای عمدتی خوراک به عراق صادر می کرد. بنابراین طبیعی بود که اردن از بابت سقوط حزب بعث ضرر فراوانی متحمل شد. پس از سقوط نیز اردن به محل اصلی حضور حزب بعث و خانواده صدام و دیگر مخالفان نظام سیاسی جدید عراق تبدیل شد و چند کنفرانس مخالفان نیز در آن برگزار گردید. این موضوع در آن چند سال سایه خود را بر سر مناسبات دو کشور افکنده بود. اما به تدریج با افزایش مشارکت اهل سنت در فرایند سیاسی عراق و کم رنگ شدن نقش آشکار مخالفان نظام جدید عراق، روابط دو کشور بهبود یافت و عملا موضوع حزب بعث جایگاه چندانی در مناسبات دو کشور ندارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا اردن تلاش میکند عراق به جهان عرب برگردد؟

این موضوع یک مسأله بینابین است. وجود یک همسایه قدرتمند و فعال طبعا به سود اردن نیست. بخشی از دغدغه های اردن و دیگر کشورهای عربی پس از سرنگونی رژیم بعثی نیز همین بوده است. یعنی عراقی قدرتمند که تبدیل به یک الگو در خاورمیانه و جهان عرب شود برای آنان محلی از اعراب ندارد. اما از سوی دیگر  آنها می دانند اگر عراق به محیط عربی بازنگردد و سیاست آنها دفعی باشد، عراق به سمت ایران تمایل خواهد یافت. البته از سال 2008 که برخی کشورهای عربی سفارت خانه های خود را در بغداد گشودند این رویه جهان عرب در قبال عراق شاهد تغییرات جدی بود و در دوران العبادی این روابط به سطح بالایی رسید.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده روابط عراق با  اردن را با چه سناروهایی مورد پیش بینی قرار میدهید ؟

عراق تا زمانی که روابط متوازنی با همه کشورهای منطقه ای داشته باشد و به عنوان بخشی از محور ایران در منطقه شناخته نشود و سعی در بی طرفی در همه مناقشات داشته باشد می توان به آینده روابط کشورهای عربی از جمله اردن با آن اطمینان داشت.

همچنانکه مشارکت گسترده اهل سنت در فرآیند سیاسی کشور می تواند این اطمینان را به کشورهای عرب منطقه بدهد که همه طوایف کشور در روند مدیریت کشور سهیم هستند. به خصوص آنکه سهم بازیگری اردن در زمین عراق به نسبت سایر همسایگان عراق کمتر است و این مسأله سهم متغیرها در مناسبات دو کشور را کمتر می کند. بنابراین مشاهده می کنید که مناسبات بغداد و تهران فراز و نشیب های کمتری در خود می بیند. لذا می توان اعتقاد داشت که فضای باز سیاسی موجود در کشور و بهبود قابل ملاحظه روابط عراق با همسایگان، و گسترش سطح همکاری های دو جانبه بغداد عمّان عملا در یک مسیر ایجابی در حال حرکت است.

 

Share