دکتر گلناز سعیدی پژوهشگر ارشد روابط بین الملل مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC مقدمه در دهههای اخیر، مهاجرت نیروی کار به یکی از عوامل مهم در شکلدهی روابط اقتصادی میان کشورها تبدیل شده است. در این میان، دیاسپورای هند یکی از بزرگترین و اثرگذارترین جوامع مهاجر در جهان محسوب میشود که نقش آن تنها به انتقال نیروی انسانی محدود نمیشود، بلکه به پیوندهای تجاری، مالی و حتی سیاسی میان کشورها گسترش یافته است. یکی از مهمترین مناطق حضور این دیاسپورا، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هستند که طی چهار دهه گذشته به مقصد اصلی مهاجران هندی تبدیل شدهاند . اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که اقتصادهای نفتی خلیج فارس برای توسعه زیرساختها، خدمات و بخشهای تولیدی خود به نیروی کار خارجی وابستهاند، و در این میان مهاجران هندی سهم بسیار بزرگی از بازار کار این کشورها را تشکیل میدهند. همزمان، اقتصاد هند نیز به حوالههای