June 28, 2022 – 4:16 am | Comments Off on بررسی وضعیت و آینده بحران در اوکراین، اهداف روسیه و سناریوهای پیش رو

معصومه محمدی
پژوهشگر روابط بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حمله نظامی روسیه در اوکراین، یک رویداد تاریخی و جهانی است که نشان‌دهنده آخرین اقدام مدعی هژمون جهانی پس از جنگ سرد و آغازگر دورانی جدید در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گفتگو

۱۴مارس و تحولات سوریه، تاثیرات متقابل و پیامدها – گفتگو با مسعود ادریسی سفیر پیشین و کارشناس مسائل سوریه

نگارش در July 27, 2012 – 2:45 am
۱۴مارس و تحولات سوریه، تاثیرات متقابل و پیامدها – گفتگو با مسعود ادریسی  سفیر پیشین و کارشناس مسائل سوریه
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

به هر مقدار که سیر تحولات در سوریه ابعاد نوینی به خود می گیرد لبنان همسایه کوچک و موزاییکی این کشور نیز تحت تاثیر بیشتر این تحولات قرار می گیرد، به گونه ای که اینک بسیاری از مقامات لبنان از انتقال بحران سوریه به کشورشان نگران هستند. در این بین با توجه به نوع رویکرد جریان 14 مارس در لبنان نسبت به تحولات سوریه و آینده این رویکرد و پیامدهای آن بر کشور چند مذهبی لبنان گفتگویی با مسعود ادریسی کارشناس و سفیر پیشین ایران انجام داده ایم:

واژگان کلیدی: سوریه ، لبنان، جریان 14 مارس،  8 مارس، مرز ، سلفی، اسد


مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به تحولات ماه های گذشته در سوریه در شرایط کنونی مهمترین رویکردهای جریان چهارده مارس در لبنان در قبال تحولات سوریه چگونه مورد بررسی شما قرار میگیرد؟

در واقع تشکیل جریان چهارده مارس مصادف با قتل و ترور رفیق حریری شد. بعد از ترور حریری تحولات عمیقی لبنان پدید آمد و منجر به تشکیل دو جریان جریان چهارده مارس به رهبری سعد حریری و جریان هشت مارس به رهبری حزب اله لبنان ایجاد شد. در این بین عمده اختلاف این دو جریان بر سر مساله سوریه بوده است. جریان چهارده مارس بر این نظر بود که ترور حریری به وسیله عوامل رژیم سوریه صورت گرفته است. در مقابل هم هشت مارس سوریه را به عنوان دوست لبنان میدید. یعنی جریان چهارده مارس همواره با دولت سوریه اختلاف نظر داشته است و طبیعی است که در بحران کنونی سوریه نیز جریان چهارده مارس بر نظرات پیشین خود بوده است. همچنین اکنون این جریان مخالف دولت فعلی سوریه ، بشار اسد و تقریبا همسو با کشورهای خلیج فارس مخالف اسد بوده و به هر نحو ممکن به مخالفان سوریه کمک می کند.

رویکرد کنونی جریان چهارده مارس تقریبا با سیاست های قطر و عربستان در قبال سوریه هماهنگ است. یعنی چهارده مارس از نظر سیاسی همانند قطر و عربستان از مخالفان سوریه ای حمایت میکند. همچنین اگر بتواند از نظر مالی و حتی نظامی مخالفان سوریه ای و ارتش آزاد سوریه را پشتیبانی میکند و قطعا هیچ گونه ابایی از انجام این امر ندارد. یعنی اگر ارتش و دولت لبنان اجازه چنین کاری را بدهند، جریان چهارده مارس قطعا دست به چنین پشتیبانی هایی میزند. در بیانی کلی جریان چهارده مارس همان نگاه کشورهای غربی، امریکایی، کشورها عربی مانند قطر و عربستان را در مورد دولت سوریه دارد.

 

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به  مناطق شمالی لبنان و  ساکنان سنی در این منطقه جریان چهارده مارس چه رویکردی در این منطقه در قبال مخالفان اسد بویژه ارتش آزاد سوریه در پیش گرفته است؟

 از آنجا که شاکله اصلی جریان چهارده مارس در واقع جریانی سنی به رهبری سعد حریری است و پایگاه اصلی اهل تسنن و سلفی ها در لبنان نیز در طرابلس است، در این شرایط سلفی ها و سنی های افراطی سوریه از مخالفان اسد پشتیبانی میکنند. در این بین از آنجا که مرز اصلی لبنان و سوریه در شمال لبنان است، طبیعی است که مخالفان سوریه بتوانند از این منطقه بهره برداری مناسبی (هم برای تردد مخالفان به داخل خاک سوریه و هم انتقال سلاح  برای مخالفان) کنند. چنانچه بعد از تحولات چند ماه گذشته به وسیله نیروهای سلفی مخالف سوریه و همچنین ایفای نقش عمده جریان چهارده مارس از طرابلس و مرز سوریه و لبنان کمک هایی به مخالفان سوریه ای چه از راه سلاح و رفت و آمد نیرو ها و چه کمک های مالی انجام میگیرد. به گونه ای که اکنون نقش طرابلس در تحولات سوریه نقش مهمی شده و در چند ماه گذشته هم ما همواره شاهد هم درگیری هایی بین علوی ها ساکن در طرابلس با اهل تسنن و سلفی های لبنان بوده ایم و هم  شاهد درگیری بین ارتش و  اهل تسنن لبنان بوده ایم. ( ارتش لبنان و دولت اجازه عبور سلاح را به سوریه نمی دهد) لذا باید گفت تحولات سوریه در تحولات شمال لبنان اثر مستقیمی گذاشته است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در ماه های اخیر طرح هایی در مورد ایجاد منطقه حائل در مرز سوریه و لبنان را شاهد بوده ایم. این امر در  مرز های شمال لبنان با سوریه تا چه اندازه مورد نظر جریان جریان چهارده مارس است ؟

به نظر نمی رسد جریان چهارده مارس خیلی مایل به ایجاد منطقه حائل و حضور نیروهای حائل در  مرز شمال لبنان با سوریه باشد. چرا که از مرز شمال لبنان به نفع مخالفان سوری و  ارتش آزاد سوریه بهره میگیرد و اگر نیروهای حائل در این مرز مستقر شوند طبیعی است که تا حد زیادی جلو این امر گرفته میشود. یعنی ممکن است ایجاد منطقه حائل در مرز سوریه و لبنان در سایر مناطق مانند  بقاع و .. مورد نظر جریان چهارده مارس باشد، اما در مرز های شمالی اینگونه نیست. گذشته از این نیز به نظرمن دولت لبنان نیز موافق ایجاد منطقه حائل در این منطقه نیست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: وزیر امور خارجه لبنان چندی پیش بار دیگر بر بیطرفی کشورش در قبال اوضاع سوریه تاکید کرد. این موضع تا چه حدی بر مواضع جریان چهارده مارس در مورد تحولات سوریه تاثیر گذار است؟

جریان چهارده مارس در واقع موضع کنونی دولت لبنان یا بی طرفی را کافی نمی داند و براین نظر است که دولت لبنان باید از مخالفان سوریه  (مانند اغلب کشورهای  عربی که به این امر مشغول هستند) پشتیبانی کند. لذا جریان چهارده مارس با دولت لبنان اختلاف نظر دارد و همواره به دنبال آن است که دولت میقاتی را تضعیف کند و حتی اگر بتواند دولت میقاتی را سرنگون کرده و دولتی به دلخواه خود روی کار  آورد. در این بین جریان هشت مارس و حزب اله تا کنون نشان داده اند که موضع مطلوب آنان این است که دولت لبنان از دولت سوریه پشتیانی کند، اما همین بی طرفی هم مورد رضایت آنان است و با موضع بی طرفی دولت مخالفتی ندارند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به  تاثیرات تحولات سوریه در لبنان بپردازیم مهمترین تاثیرات کنونی این امر چیست؟

 در واقع سوریه کشوری است که از دیرباز در تحولات لبنان تاثیر  ژرفی داشته است. نزدیک به سی سال است که حدود سی تا چهل هزار نیروی نظامی در لبنان داشته است و لبنان را تقریبا اداره میکرد. گذشته از این سوریه (جدا از اسرائیل) تنها همسایه لبنان و تنها راه زمینی  لبنان است و طبیعی است که تحولات سوریه در لبنان به گونه ای عمیق باشد. لذا ما بعد از تحولات اخیر در سوریه و درگیری بین مخالفان و دولت شاهد آن هستیم که این تحولات اثر مستقیمی در تحولات لبنان داشته است. یعنی اختلاف عمیقی بین گروه های لبنانی برسر پشتیبانی از دولت اسد و یا مخالفان وی (بویژه در بین دو جریان اصلی لبنان یعنی جریان چهارده مارس و  هشت مارس) ایجاد کرده است. گذشته از این حتی نیز به نظر میرسد در درون ائتلافهای دو گانه اصلی بر سر تحولات سوریه نیز اختلاف نظرهایی (هر چند تلاش می شود تا پررنگ جلوه نکند) کم عمق وجود دارد . مثلا به نظرمن در بین جریان هشت مارس بین ائتلاف میشل عون با حزب اله و امل اختلاف دیدگاهی وجود دارد  هر چند این امر  خیلی بروز نیافته است. چنانچه  وزیران میشل عون در جلسه اخیر هیئت دولت شرکت نکردند که به نظر میرسید به خاطر اختلاف نظر بر سر مساله سوریه بوده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: یعنی میسحان و دروزیان به نوعی نگاهی مسالمت جویانه نسبت به مخالفان سوریه دارند؟

به نظر میرسد اینگونه است. بویژه اینکه در بین دروزی ها جنبلاط هر چند جزو ائتلاف هشت مارس است و تشکیل دولت آقای میقاتی با توجه به موافقت جنبلاط و نیروهایی وی بود، اما بر سر مساله سوریه بین وی و امل و حزب اله اختلاف نظر وجود دارد. به نظر میرسد که عون و جنبلاط ها بویژه دروزی ها به رهبری جنبلاط احساس میکنند که وضعیت دولت سوریه نسبت به گذشته متزلزل تر است و مخالفان در حال گرفتن دست برتر هستند، لذا طبیعی است که با توجه به اختلاف تاریخی و قبلی جنبلاط با سوریه ( وی معتقد است که پدر وی یا کمال جنبلاط توسط سوریه کشته شده است ) و با توجه به زمینه موجود خود را به مخالفان سوریه نزدیک کند. نگاههایی که می تواند مورد نظر میشل عون نیز باشد.

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به هم مرز بودن شمال لبنان با سوریه آیا می توان منتظر افزایش نقش جریان چهارده مارس بر ضد دولت سوریه بود؟

با توجه به اینکه کشورهایی مانند عربستان، قطر ، اردن و حتی اغلب اعضای اتحادیه عرب مخالف دولت سوریه هستند و با توجه به اینکه جریان چهارده مارس دولتی نیست که بتواند تاثیرات گسترده ای داشته باشد، لذا نمی توان منتطر اثر گذاری بیشتر این جریان در تحولات سوریه همانند عربستان و قطر بود. چرا که امکانات دولت را در دست ندارد. هر چند پشتیبانی مالی سعد حریری ادامه دارد، اما نقش این جریان نمی تواند موثرتر از قطر عربستان بر ضد سوریه باشد. به نظرمن هر چه تحولات سوریه عمیق تر شود و  این احساس بوجود آید که دولت سوریه در حال تضعیف شدن است این امر تاثیرات بیشتری بر روی طرفداران دولت سوریه در لبنان خواهد گذاشت. حتی می تواند  ائتلاف 8 مارس را دچار مشکل کند.اما اگر به بهبودی اوضاع در سوریه دست یابیم هشت مارس عملا دست برتر در لبنان خواهد داشت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به سناریوهای تحولات  سوریه نگاهی داشته باشیم این سناریو های چه تاثیری می تواند بر  تحولات لبنان داشته باشد؟

 همان گونه که گفته شد تحولات سوریه اثر مستقیم بر لبنان دارد. یعنی اگر در آینده ما شاهد سقوط دولت بشار اسد باشیم طبیعی است که این امر بر طرفداران دولت اسد در لبنان تاثیر منفی زیادی خواهد گذارد و قدرت آنها در لبنان را تا حد زیادی کاهش می دهد. به طور طبیعی هم مخالفان آنها هم (که چهارده مارسی ها هستند) قطعا قدرت بیشتری در لبنان به دست خواهند گرفت. اما این امر بستگی به این امر دارد که دولت اسد در سوریه سقوط کند. یعنی با سقوط دولت اسد مبادله و توازن قدرت در لبنان تا حد زیادی به نفع جریان چهارده مارس خواهد چرخید. البته باید گفت جریان هشت مارس و حزب اله توانمندی های زیادی داشته و با توجه به پشتیبانی های مردمی در لبنان میتوانند مقاومت کرده، اما به گونه ای طبیعی نبود دولت فعلی سوریه اثر منفی بر جریان هشت مارس خواهد گذاشت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: این اثر منفی میتواند به سقوط دولت در لبنان بیانجامد؟

 بله. این احتمال وجود دارد. چرا که کافی است نمایندگان آقای جنبلاط و گروه وی به سرنگونی دولت میل داشته باشند. در این شرایط دولت جدیدی توسط جریان چهارده مارس تشکیل خواهد شد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مدیرت لازم  بشار اسد بر تحولات سوریه و کنترل اوضاع چه تاثیری بر تحولات لبنان خواهد داشت؟

اگر دولت سوریه بتواند بحران کنونی را کنترل کند، طبیعی است که جریان چهارده مارس به عنوان جریان مخالف سوریه تا حد زیاد تضعیف خواهد شد. چرا که دولت سوریه با توجه به نفوذ در لبنان می تواند فشارهای زیادی بر جریان چهارده مارس( به عنوان جریانی که از مخالفان دولت سوریه حمایت میکرده) آورده و این جریان نیز تضعیف خواهد شد.

 

 

 

Share