مهر ۲۴, ۱۴۰۰ – ۶:۰۸ ق.ظ |

مریم خالقی نژاد
تحلیلگر روابط بین الملل و مسائل منطقه ای
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC
پنجمین انتخابات پارلمانی به عنوان اولین انتخابات زودهنگام عراق در تاریخ دهم اکتبر روز یکشنبه برگزار گردید در این انتخابات …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیای میانه, گفتگو

چالش حمله نظامیان افغان به نیروهای ناتو، علل و نقش طالبان -گفتگو با پیرمحمد ملازهی کارشناس مسائل افغانستان

نگارش در شهریور ۸, ۱۳۹۱ – ۱۰:۳۹ ب.ظ
چالش حمله نظامیان افغان به نیروهای ناتو، علل و نقش طالبان   -گفتگو با پیرمحمد ملازهی  کارشناس مسائل افغانستان
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

در هفته های گذشته روند حملات از سوی نظامیان افغان به نیروهای ناتو افزایش یافته است و اخیرا نیز هواپیمای مارتین دمپسی، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا که برای بررسی موضوع حمله نیروهای دولتی افغانستان به نظامیان خارجی به افغانستان سفر کرده بود در پایگاه نظامی بگرام مورد اصابت موشک قرار گرفت. در این بین برای بررسی بیشتر علل حملات به نیروهای ناتو، رابطه و وضعیت نیروهایی افغانستان و ناتو و تاثیرات این حملات به گفتگویی با پیرمحمد ملازهی کارشناس مسائل افغانستان پرداخته ایم:

واژگان کلیدی: ناتو، افغانستان، ارتش، پلیس، امریکا


مرکز بین المللی مطالعات صلح: در چند هفته گذشته چندین مورد حمله از سوی نیروهای پلیس و ارتش افغانستان به نیروهای امریکایی و ناتو گزارش شده است. علل اصلی افزایش این حملات چیست؟

 از یک سو این موضوع مطرح است که این نیرو های عاملان نفوذی طالبان هستند. طالبان هم در مواردی اعلام کرده است که  حملات کار آنها بوده است، در مقابل هم برخی دیگر از حملات را نپذیرفته است. در بعد دیگری اکنون دولت افغانستان شبکه های اطلاعاتی کشورهای همسایه را عامل حملات به نیروهای ناتو می داند، اما حقیقت آن است که انگیزه هایی هم در بین نیروهای افغان برای حمله به نیروهای ناتو  وجود دارد. این امر از دو سو مورد تحلیل است: نخست از یک سو نیروهای پلیس و ارتش افغانستان عمدتا از نیروهایی انتخاب میشوند که ریشه در مناطق روستایی دارند. وقتی نیروهای ناتو به روستا ها حمله می کنند، برخورد و یا کشتاری انجام میدهند و عملا غیر نظامیان خسارت می بینند انگیزه و یا حداقل سوالی برای نیرو های افغانی نسبت به عملکرد ناتو  به وجود می آید تا با توجه به این انگیزه ها مقابله و یا انتقام گیرند. نکته دوم این است که برخورد نظامیان ناتو با افغان ها برخورد تحقیر آمیزی است و حتی در آموزش نیرو ها به مربیان ناتو تیراندازی میشود. یعنی هر چند برخی از علل این حملات را  انگیزه شخصی دانسته اند اما  انگیزه شخصی در زمانی است که  تحقیر از سوی نیرو های ناتو انجام میگیرد. گذشته از این  علت دیگر این حملات را هم میتوان نفوذ طالبان در بین نیرو هایی افغان دید. در این حال طالبان از گذشته تلاش کرده در بین نیرو های افغانستان نفوذ کند و حتی در مواردی با انجام عملیات فردی و یا گروهی( مانند هلمند) این نیروها به طالبان پیوسته اند. در این راستا طالبان هم تلاش میکند تا همه این گونه از عملیات ها را بر عهده گیرد تا قدرت خود را به نمایش گذارند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:اگر به حمله موشکی به هواپیمای مارتین دمپسی، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا در پایگاه نظامی بگرام نگاهی داشته باشیم نقش طالبان در این امر تا چه حدی است ؟

حقیقت این است که قبل از هر چیز باید دانست که هدف دمپسی از سفر به افغانستان چه بوده است. در این حال باید گفت آنچه که اعلام شده است آن است که اکنون امریکایی ها به شدت نگران حمله نیروهایی پلیس و ارتش افغانستان به  نیرو های امریکایی و ناتو  هستند و در هفته های اخیر هم این امر تبدیل به مشکلی  اساسی شده است. چنانچه حتی حملاتی به مربیان ناتو در حین آموزش شده است. در این بین سفر دمپسی برای چاره ای برای فکر به حملات به نیروهای ناتو بیاندیشند چرا که اگر این روند ادامهه یابد وضعیت برای نیروهای خارجی  خطرناک خواهد شد. در این حال با توجه به حملات به هواپیمای دمپسی در منطقه ای کاملا نظامی بگرام (حمله با دو موشک) دیدگاه های متفاوتی در این زمینه وجود دارد. از یک سو این حمله را میتوان به طالبان منتسب کرد. چرا که طالبان  اعلام کرده با اطلاعات دقیق به هواپیمای دمپسی حمله کرده اند. در این حال هم این موضع هم مطرح شده است که ممکن است افرادی از ارتش افغانستان دست به چنین  عملی زده اند. البته تایید و یا رد نظرات نیاز به اطلاعات دقیق دارد. اما مهم این است که حمله به پایکاه بگرام با توجه به تور امنیتی  چند لایه آن بیانگر آن است که هر کسی که عامل این حمله بوده است توان تکرار این امر را هم دارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به دنبال حملات پی در پی سربازان افغان به نظامیان خارجی، شورای امنیت ملی افغانستان برای جلوگیری از ادامه این حملات، نشست فوق‌العاده ای با حضور حامد کرزی برگزار کرد و راه‌های جلوگیری از نفوذ مخالفان در نهادهای امنیتی افغانستان را مورد بررسی قرار  داد. در این حال با توجه به دستور حامد کرزی به نهادهای امنیتی افغانستان به منظور تقویت بیشتر تشکیلات پلیس و ارتش راهکارهای کنونی کابل برای افزایش حملات بیشتر نیروهای افغان برضد نیروهای ناتو چیست؟

اینکه کابل چگونه از نفوذ طالبان در بین نیروهای افغانی جلوگیری کند خود چالش بزرگی برای دولت افغانستان است.  اکنون دولت 350 هزار  نیرو در ارتش و پلیس استخدام کرده است و اکنون اگر  بخواهد دوباره در نحوه ورود نیروهای امنیتی و ارتش و نیروهای وارد شده به داخل نهادهای نظامی و امنیت افغانستان بازنگری داشته باشد این امر  هم هزینه بر و هم زمان بر است . گذشته از این نیرو هایی که در بدنه ارتش و  پلیس جذب شده است از همان جامعه ای جذب شده است که از حضور  ناتو  ناخرسند است. گذشته از این نیز قانونی از زمان وردک در ارتش بنیان نهاده شده است که گزینش برای ارتش و پلیس باید بر اساس سهمیه بندی های قومی باشد. یعنی دولت عملا نمی تواند تاجیک ها …را  بیشتر از پشتون ها استخدام کند. در این حال (باید در نظر داشت که احتمال نفوذ طالبان در بین نیروهای  نظامی پشتون بیشتر است). گذشته از این نیز نمی توان به طور قطع  شیوه ای را به کار بست که نیرو های  نظامی افغان در  هیچ مقطعی جذب طالبان نخواهند شد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در مورد افزایش حملات نیروهای افغان به نظامیان خارجی اظهار نگرانی کرده است . در این حال ناتو چه راهبردی را برای مقابله با این حملات به کار خواهد بست؟

در واقع اگر امریکایی بخواهند جلو حملات بییشتر  نیروهای افغان به  نیرو های ناتو را گرفته و آن را تحت کنترل درآورند باید رفتار کلی خود را تغییر دهند و نوعی استراتژی نوین در این حوزه طراحی کرده که در آن حداقل سربازان ناتو برای رویارویی با مردم افغانستان توجیه شوند. مثلا مسجد برای مسلمانان محترم است ولی امریکایی ها حتی با کفش وارد آن شده و به دنبال طالبان می گردند. امری که برای مردم قابل قبول نیست. بنابراین رفتار نیروهای ناتو با سنت های دینی و فرهنگی افغان ها مغایرت دارد. من فکر میکنم در شرایط کنونی اینگونه از حملات افزایش پیدا خواهد کرد و راه حل نهایی آن است که امریکایی ها از این کشور خارج شوند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی بر این نظرند که فرماندهان نیروهای امریکایی در افغانستان سعی دارند استراتژی آمریکا در جنگ افغانستان را تغییر دهد. این امر تا چه می تواند مورد نظر باشد؟

 این امر میتواند مورد نظر باشد. چرا که در گذشته نیز این امر مورد بررسی و بازبینی قرار گرفته است. باید گفت آنچه در تغییر استراتژی نباید مد نظر باشد دور زدن دولت افغانستان و مذاکره  مستقیم پشت پرده با طالبان و توافق با طالبان برای واگذاری مناطقی از شرق و جنوب است. امری که به نظر من مهمترین مساله ای است که می تواند آینده افغانستان و حتی پاکستان و منطقه را رقم زند. یعنی امریکایی ها با درک مشکل اگر دولت افغانستان را دور زنند بازنده اصلی دولت افغانستان است. در این راستا گذشته از  طرح پترائوس( مناطقی را در اختیار طالبان گذارند و تعدادی از پستها را در اختیار گیرند) اگر این امر با همکاری دولت افغانستان روبرو نشود توافق دیگری از سوی امریکا با طالبان عملی خواهد شد. امری که بحث هایی را در مورد تجزیه افغانستان پررنگ میکند. یعنی اگر قرار باشد امریکایی ها مناطق پشتون نشین را در اختیار طالبان قرار دهند آنها به بقیه مناطق چشم طمع خواهند داشت، بنابراین ممکن است بقیه قومیت ها حساب خود را از پشتون ها جدا کنند. یعنی عملا یک پشتونستان و یک خراسان تشکیل گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کشتار نظامیان خارجی در افغانستان را به وسیله نیروهای پلیس و نیروهای امنیتی افغانستان چه تاثیری بر نوع همکاری دولت افغانستان با ناتو خواهد داشت ؟

به نظر من این امر تاثیرات بسیاری دارد. حداقل این امر آن است که فرماندهان نظامی ناتو و امریکایی را نسبت به نیروهای افغان بی اعتماد کرده است. یعنی هر چند قبلا افغان ها و ناتو در عملیات های مشترک شرکت می کردند و در خوابگاه ها، پادگان ها و.. مشترک  حضور داشتد، اما اکنون این اطمینان وجود ندارد و در واقع بی اعتمادی بین بین ناتو  و نیروهای افغان منجر به جداسازی مراکز رفت و آمد،  عملیات و…میشود. یعنی اگر کشتارهای اخیر در  قالب نیروهای افغانی بر ضد ناتو توسط طالبان باشد یکی از موفق ترین برنامه های طالبان بوده و طالبان موفق شده بی اعتمادی را بین نیروهای ارتش با پلیس در سطحی افزایش دهند که دو طرف نتوانند با هم همکاری کنند. گذشته از این هر چند در مورد نوع تعهدات مالی کشورهای غربی به افغانستان به نظر نمیرسد این امر تاثیری در میزان کمک های متعهد شده با این کشور داشته باشد (چرا که  برخی از کمک کننده ها نیرویی در افغانستان هم  ندارند، اما این بی اعتمادی در کوتاه مدت هم از بین نخواهدرفت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به ادعاهای طالبان تا چه حدی میتوان گفت طالبان در بین نیروهای امنیتی نظامی و پلیس افغانستان نفوذ پیدا کرده است؟

واقعیت آن است که نمی توان برآورد دقیق و کاملا درستی در مورد میزان نفوذ طالبان در بین نیرو های نظامی انتظامی و امنیت افغانستان اعلام کرد. تنها می توان گفت احتمال نفوذ طالبان در بین این نیروها وجود دارد و طالبان از چندین زاویه می توانند در بین نیروهای پلیس و ارتش افغانستان حضور یابند. نخست از راه استخدام ها بر مبنای سهمیه بندی قومی از این زاویه طالبان فرصت دارند که افرادی را به عنوان داوطلب وارد ارتش و پلیس ملی و دستگاه های امنیتی کنند . دوم طالبان از راه  خانوادگی و قومی تلاش می کنند با افرادی را که در ارتش یا در پلیس خدمت می کنند ارتباط برقرار کرده و آن ها را جذب کنند. گذشته از این نیز برخی از  نیروهای طالبان با سلاح و امکانات تسلیم دولت می شوند. سپس این افراد وارد پلیس و نیروهای محلی می شوند اما یا وابستگی خود را با طالبان حفظ  میکنند و یا به طالبان برمی گردند.

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: تا چه حدی ممکن است حملات نیروهای نظامی افغانی بر ضد نیرو های ناتو افزایش یابد؟

به نظر من اینگونه از حملات افزایش خواهد یافت. چرا که تا زمانی که امریکایی ها و ناتو در افغانستان حضور دارد، باید این امر را بپذیرند که از سوی نیروهای پلیس و ارتش و.. افغانستان و یا حتی در قالب لباس پلیس و ارتش افغانستان حملات رو به افزایشی بر ضد آنها انجام گیرد.

Share