آذر ۱۰, ۱۴۰۰ – ۷:۴۱ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

تجاری‌سازی پررونق فضا و اتکای اقتصاد جهانی به سیستم‌های مبتنی بر فضا، درگیری آشکار در ماورای جو زمین را بسیار پرهزینه می‌سازد. فلزات کمیاب و سایر مواد …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گفتگو

پراکندگی، توانایی و جریان شناسی گروه های نظامی مخالف در سوریه – گفتگو با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه

نگارش در آبان ۱۳, ۱۳۹۱ – ۵:۳۰ ق.ظ
پراکندگی، توانایی و جریان شناسی گروه های نظامی مخالف در سوریه  – گفتگو با دکتر حسین رویوران  کارشناس مسائل خاورمیانه
Share

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

با بروز دگرگونیها در دو سال گذشته در سوریه اندک اندک گروه ها و دسته های نظامی افزایش یافت به گونه ای که اکنون برخی از وجود سی گروه و جریان نظامی در سوریه خبر می دهند. در این راستا برای بررسی میزان قدرت، حیطه جغرافیایی استقرار و  جریان شناسی این گروه های نظامی به گفتگویی با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه پرداخته ایم:

کلید واژگان: سوریه، جریان شناسی، گروه های نظامی مخالف، دولت، النصره، ارتش آزاد، اخوان


 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به جریان شناسی گروههای نظامی فعال در سوریه بپردازیم این گروه ها و دسته ها شامل چه جریان هایی است؟

سه گروه اصلی افراد مسلح در سوریه وجود دارند. در بعد نظامی ارتش آزادی بخش سوریه تقریبا عنوان عامی است که به بسیاری از نیروهای مسلح مخالف اطلاق میشود و ستاد این نیرو در هاتای ترکیه و به رهبری سرهنگ ریاض الاسعد قرار دارد. فرماندهی و نوع همگونی تشکیلاتی بین واحد های این ارتش تقریبا وجود دارد و نوعی پراکندگی گسترده هم در سوریه دارد. این ارتش از دل نیرو های مسلح سوریه خارج شده و در ماه اوت 2011توسط گروهی از نظامیان فراری تشکیل شد. ارتش آزاد خود از چند گروه تشکیل شده است. بخشی از ریزش های ارتش سوریه است( 1000 تا 1500  نفر ) ولی بقیه گروه های ارتش آزاد عمدتا سکولار ها هستند که وارد ساختار نظامی شده اند. گروه دوم گروه مهم النصره است که این گروه در شمول جریان القاعده است و عمدتا در منطقه ای بین دمشق و حلب استقرار دارد. مکان هایی که محل استقرار این گروه است شهرهای حمص، حما و ادلب و تا حتی نیز در دمشق است. عمده انفجارهای انتحاری در سوریه از سوی این گروه صورت  می گیرد. سومین جریان حاضر در سوریه هم نیرو های سلفی اخوانی است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: رهبران النصره به طور مشخص چه کسانی هستند؟

 هنوز به طور دقیقی رهبران این گروه مشخص نیستند، ولی النصره در شمول جریان القاعده و سلفی تکفیری و کاملا از طرف القاعده حمایت میگردد. چنانچه ایمن الظواهری (که رهبر فعلی القاعده است) از  نیروهای خود خواسته به حمایت از مردم شام بپردازند به همین نام دلیل این گروه نصرت شده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: توانایی جریان نظامی سلفی- اخوانی تا چه میزانی است ؟

بین سلفی ها و اخوانی ها همکاری وجود دارد. سلفی تکفیری از یک سو و سلفی اخوانی ها با هم همکار هستند. در این حال هر چند در دیگر کشورها معمولا جریان اخوان جریانی مسلح نیست و همواره خود را به عنوان جریان دعوت نه جهاد تعریف کرده است، اما در سوریه عملا این جریان سلاح به دست گرفته است و وارد مبارزه مسلح شده است. یعنی گروههای کنونی با نام گردان التوحید، گردان الفاروق، گردان الراشدین و…گروه های مسلح اخوانی هستند که پراکنده بوده، اما از نظر جغرافیایی با جریان القاعده حاضر در سوریه اشتراک های جغرافیای دارند. یعنی در منطقه حول العاصی (یا همان رودخانه ای که از  لبنان و ارد سوریه شده و از شهرهای حمص، حلب و ادلب عبو میکند و به ترکیه میرود.) در دو طرف این رودخانه مهمترین پایگاه های اجتماعی جغرافیایی اخوان در سوریه است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی اشاره می کنند که حدود سی گروه نظامی و شبه نظامی مخالف در سوریه حضور  دارند، آیا همه این گروه های هویت مشخصی دارند؟

در واقع عمده گروه های نظامی مخالف در سوریه در دسته بندی بالا قرار دارد. مانند گروه النصره که واحد هایی که در دمشق، دیرالزور و درعا تحت نام های متخلف دارد. همچنین سلفیهای اخوانی هم اینگونه هستند و ما تقریبا از این چارچوب و دسته بندی گروه شاخصی دیگری نداریم. در این بین این به این معنی نیست که گروه های دیگر کوچک در شمول بالا قرار دارند. گروه های دیگری هم هستند که توسط افرادی که دارای جرم و سابقه دار بوده در شرایط ناامنی کنونی تشکیل شده و پست های بازرسی در مناطقی برقرار کرده اند و عملا به سرقت و.. نیز می پردازند. جدا از این نیز گروه های محلی دیگری هم در شرایط کنونی پیدا شده اند و منطقه ای را تحت سلطه قرار داده و خود را جایگزین دولت قرار داده اند که این افراد هم گاهی وفاداریهای شان تغییر می کند. یعنی ممکن است با گروههای مختلفی ائتلاف کنند.

 

 مرکز بین المللی مطالعات صلح: پتانسیل گروه های سکولار و ملی گرای نظامی در سوریه تا چه حدی است؟

سکولار ها نقش مهمی در سوریه دارند. اینان در دو بخش حضور دارند. یعنی بخش وسیعی غیر نظامی هستند که هیئت تنسیق یا گروه هماهنگی مخالفان سوریه جریان گسترده سیاسی بوده و اعتقاد به فعالیت مسلحانه ندارد و به گونه ای با نظام وارد گفتگو شده اند. چنانچه در دو اجلاس داخل سوریه سفیران ایران، روسیه، چین و مصر را دعوت کردند. این گروه تا حدی دنبال تغییرات از راه سیاسی است و با جنگ داخلی کاملا مخالف است. جریان دیگری هم هست که هر چند سکولار هستند، اما سلاح به دست گرفته اند. اما از آن جایی که نمی توانند با سلفی ها کار کنند عمدتا زیر مجموعه ارتش آزاد سوریه هستند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: ارتش آزادی بخش سوریه دارای طیف های ملی هم هست؟

رویکرد ارتش آزادی بخش ملی است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی به حضور جنگجویان نزدیک به یکصد ملیت در سوریه اشاره میکنند و حتی دولت چین نیز اعلام کرده است مخالفان چینی سینگ کیانگ در سوریه حضور یافته اند. در این حال ترکیب نیرو های خارجی در سوریه چگونه است؟

در مورد تابعیت جنگجویان خارجی حاضر در سوریه اطلاعات دقیقی وجود ندارد. حتی آمار دقیقی هم وجود ندارد. دولت سوریه آماری داده را در اختیار ابراهیمی قرار داده است که بیش از 5 هزار خارجی در حال جنگ با دولت هستند. اینکه این افراد اتباع چه کشورهایی هستند چندان مشخص نیست اما می توان به اتباع لیبیایی، سعودی، عراقی، یمنی، سودانی، مصری، تونسی و.. اشاره کرد که از کشورهای مختلف بویژه از راه ترکیه و یا لبنان و برخی هم از راه درعا و اردن وارد سوریه شده اند. بنابراین آمار دقیقی از میزان حضور نیرو های خارجی موجود نیست. مثلا امیر منطقه ای از حلب چچنی بوده و در ادلب سعودی ها حضور داشته اند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: بنا به برخی از آمارها عربستان و قطر در 19 ماه گذشته 36 میلیارد دلار کمک نظامی در اختیار گروه های نظامی ، سلفی و حتی ارتش آزادی بخش قرار داده اند. این امر تا چه اندازه می تواند مستند باشد؟

من فکر نمیکنم این آمار درست باشد، اما باید گفت جنگ مدیریت گسترده لجستیک و پشتیبانی لازم دارد و این مدیریت اکنون در ترکیه قرار دارد. در این حال این لجستیک بسیار گسترده نیاز به پول دارد. در این بین اینکه چه حجمی از پول و چند میلیارد دلار در سوریه هزینه شده است خیلی قابل اندزه گیری نیست. مخصوصا اینکه کمک ها از سوی یک طرف انجام نمی گیرد و هر چند عربستان و قطر عمده کمک کننده ها هستند، اما در کنار این هم ترکیه هزینه کرده و تسهیلات وسیعی به آنان ارائه می دهد حتی اردوگاه هایی برای خانواده افرادی که درگیر جنگ هستند ایجاد کرده است. یعنی عملا خانواده های جنگجویان را تحت پوشش قرارداده است. گذشته از این ترکیه به شدت از اخوان سوریه حمایت میکند. مصر با آنان ارتباط دارد. جالب آنکه عربستان سعودی با وجود اینکه در جاهای دیگر با اخوان تضاد دارد از جریان اخوان سوریه حمایت میکند. در همین راستا کشورهای غربی حامی جریان ارتش آزاد سوریه هستند و قطر و عربستان حمایت تسلیحاتی میکنند و ترکیه تسهیلات عبوری به آنان می دهد. یعنی گروه های نظامی عملا با چند کشور تعامل بسیار گسترده ای دارند. در بعد دیگری گروه هایی که نزدیک مرز اردن هستند عمدتا با عربستان رابطه بیشتری دارند. گروه های نزدیک مرز ترکیه با ترکیه و قطر و تا حدودی عربستان رابطه دارد. گروه هایی که نزدیک مرز لبنان هستند بیشتر با عربستان همگرایی بیشتری( از راه آل حریری) دارند. یعنی به نوعی هم می توان نوعی تقسیم بندی گروه ها بر اساس نوع وفاداری به خارج از کشور و کشورهای حامی کرد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جدا از مناطق تقریبا بی طرف کرد نشین میزان حضور نیرو ها و گروه های نظامی در داخل سوریه تا چه میزانی است؟

هر چند نمی توان پاسخ دقیقی به این پرسش داد. چرا که اساسا اگر دو ارتش با هم  بجنگند حوزه فعالیت جغرافیای مشخص بوده و معلوم است که کدام پیشروی و پسروی کرده است اما اکنون در سوریه اتفاقی که رخ داده است این است که حتی یک نفر تیرباری را به جاده ای آورده و جاده را می بندند و عملا از نظر نظامی این جاده سقوط میکند. اما آیا این یک نفر برجاده سلطه یافته است؟ مشخص است که اینگونه نیست. اکنون قیام کنونی در سوریه قیام روستا بر ضد شهر است. یعنی اکنون روستاها عمدتا در اختیار مخالفان است و این نشان دهنده میزان فقر موجود در روستاها و توان جذب پولی در روستاها و نه جذب سیاسی آنان است. یعنی اکنون بسیاری از افرادی که در روستاها به گونه ای جذب گروههای نظامی مخالف شده اند حقوق گرفته و بسیاری بدون انگیزده های انقلابی و سیاسی سلاح به دست گرفته اند. به علاوه اکنون میزان حضور مخالفان سوریه در داخل شهرها محدود تر است. نمونه این امر در دمشق و حلب است لذا نمی توان گفت اکثریت شهرها با مخالفان است. یعنی ممکن است در حمص و حما استتثنای این قاعده باشد اما در اکثر شهرها مخالفان در اکثریت نیستند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی نوع نفوذ گروه های سیاسی مخالف دولت برگروه های نظامی فعال در داخل تا چه میزانی است؟

آقای ابراهیمی در سفری به ایران در جلسه ای نظر خود را در مورد سوریه اعلام کرد. وی میگفت مخالفان دارای پایگاه اجتماعی 14 درصدی هستند و دولت 20 درصد و 65 درصد هم  بی طرف هستند. این امر بیانگر نوع نفوذ مخالفان بر مردم است .

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی میزان همکاری گروه های نظامی مخالف دولت تا چه میزانی است؟

هر چند در آتش بس اخیر گروه های نظامی وابسته به القاعده  عملا آتش بس را نپذیرفتند اما از یک سو سلفی اخوانی ها با هم همکار هستند و از سوی دیگر هم همکاری نظامی تا حدی بین همه گروه ها نظامی مخالف در سوریه موجود است. یعنی هر چند سازمان مشترکی برای همکاریهای نظامی وجود ندارد، اما همکاری های میدانی بین گروه ها و دسته جات نظامی مخالف در سوریه   وجود دارد.

*****

گفتگو از : فرزاد رمضانی بونش


Share