مهر ۲۴, ۱۴۰۰ – ۶:۰۸ ق.ظ |

مریم خالقی نژاد
تحلیلگر روابط بین الملل و مسائل منطقه ای
مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC
پنجمین انتخابات پارلمانی به عنوان اولین انتخابات زودهنگام عراق در تاریخ دهم اکتبر روز یکشنبه برگزار گردید در این انتخابات …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, مقالات, مقالات تحلیلی, هند

وضعیت و استراتژی کنونی نظامی و هسته ای هند

نگارش در مهر ۲۷, ۱۳۹۲ – ۲:۴۰ ق.ظ
وضعیت و استراتژی کنونی نظامی و هسته ای هند
Share

 اسماعیل بشری

 کارشناس مسائل دفاعی در  مرکز تحقیقات استراتژیک

هند یا هندوستان با نام رسمی جمهوری هند کشوری در جنوب آسیا است که پایتخت آن دهلی نو است. هندوستان از شمال باختری با پاکستان، از شمال با چین، بوتان، نپال و تبت، و از شمال شرقی با برمه و بنگلادش همسایه‌ است. همچنین هند از سمت غرب با دریای عرب، از خاور با خلیج بنگال، و از جنوب نیز با اقیانوس هند مرز آبی دارد. وسعت هندوستان 3،287،236 کیلومتر مربع و دارای 7 هزار کیلومتر خط ساحلی و 14 هزار و 103 کیلومتر مرز مشترک است. براساس اطلاعات منتشر شده توسط سازمان سیا و کتابخانه کنگره آمریکا هند از نظر توان نظامی در رده چهارم قدرت‌های نظامی جهان قرار دارد. بر اساس اطلاعات عنوان شده از سوی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا هم‌ اکنون هند دارای ‌یک میلیون و 325 هزار پرسنل فعال نظامی است.

واژگان کلیدی: وضعیت و استراتژی کنونی و آینده نظامی و دفاعی هند وضعیت و استراتژی کنونی و آینده نظامی و دفاعی هند گذشته نظامی و دفاعی هند هند و بومی سازی صنعت نظامی وضعیت کنونی هسته ای

 

گذشته نظامی و دفاعی هند

هند قبل از استقلال از بریتانیا دارای زیرساخت هایی نظامی و صنعتی بود و بعد از استقلال هم تجهیزات نظامی هند به تدریج به سمت بلوک شرق بویژه (به خاطر تجهیزاتی که از شوروی خریداری می‌کرد) حرکت کرد. یعنی هر چند هندی ها تا سالها هواپیماهای قدیمی انگلیسی خود را استفاده می کردند اما در بخش نظامی هند تغییراتی صورت گرفت و تجهیزات شرق اروپا جای تجهیزات انگلیسی و سایر کشورهای اروپایی (بدون حذف همه) را گرفت. در این حال گرایش هند به سمت بلوک شرق بدون اینکه بخشی از بلوک شرق به حساب آید تاثیر بسیاری در بخش های گوناگون دفاعی و نظامی و ارتش هند داشته است. علاوه بر این عامل دیگری که در تقویت نظامی هند تاثیر زیادی گذاشت موضوع دعوای هند با پاکستان بر سر کشمیر بوده است. این دعوا که موجب بروز چند جنگ بین هند با پاکستان شد هند را به سمت تقویت نظامی خود برده است. در این حال هند همچنین مشکلاتی ارضی و سیاسی با چین و چند درگیری مقطعی داشته است. بر همین اساس هند تلاش کرده است در راستای دکترین  نهرو به سمت خود کفایی رفته و صنایع دفاعی خود را تقویت کند. شعار نهرو این بود که هند باید بتواند از سوزن تا بالاترین تجهیزات خود را تولید کند. چنانچه اگر چه در دهه های گذشته این کشور تجهیزات، هواپیماها و ناوهایی را از شوروی خریداری کرد اما رفته رفته دست به تولید مشترک هواپیما، موشک و.. با اتحاد شوروی و در حال حاضر فدراسیون روسیه زده است و آخرین همکاری آنها با روسیه ساخت موشک های کروز جدید است.

هند و بومی سازی صنعت نظامی

رویکرد هند بعد از  استقلال  سیاست خودکفایی در بعد نظامی و صنعی بوده است. هند کشوری بزرگ است و بیشتر مواد مورد نیاز معدنی را در اختیار داشته و میتواند از آنها استفاده کند. همچنین در دروان استعمار بریتانیا کارخانه های بزرگی چون ذوب آهن در هند ساخته شد که  به صنعتی شدن هند کمک کرد. در دوران نهرو وی می خواست هند را به سمت پیشرفت بدون تکیه بر قدرت های دیگر حرکت دهد. البته گرایش های سوسیالیستی وی منجر به تمایل هند به اتحاد شوروی گردید و تلاش شد تا از امکانات نظامی مسکو برای ایجاد بومی سازی  صنایع نظامی استفاده شود. از این نظر هند تا حدودی زیادی در زمینه سلاح های سبک و نیمه سبک خودکفا گردید، اما در حوزه سلاح های پیشرفته هند هنوز نیازمند همکاری با کشورهایی است که دارای تکنولوژی بالاتری هستند. چنانچه هند اکنون با روسیه همکاری مشترک تولیدی دارد.

 

وضعیت کنونی نظامی و دفاعی هند

هند دارای ارتش پر تعدادی است. یعنی تعداد کسانی که در نیروی زمینی، هوایی و دریایی هند خدمت می کنند فراتر از یک میلیون نفر است. اما این شمار از نظر تعداد ارتش به نسبت جمعیت کل کشور خارج از عقلانیت نیست. چرا که چین نیز به همین صورت است. به عبارتی چون هند دارای جمعیت زیادی است نیروی تحت سلاح این کشور هم زیاد است. هند از نظر نیروی زمینی تعداد نفرات بسیار زیادی دارد. تعداد این نیرو ها ، جدا از چین، نسبت به همسایگانش بسیار بیشتر است.  به عبارتی چین در این زمینه بر هند برتری دارد. یعنی هند هر چند در منطقه قدرتی مهمی است اما تجهیزات نیروی هوایی و حتی نیروی دریایی این کشور قاعدتا نمیتوانند با کشور چین رقابت کنند اما در رقابت با کشورهای همسایه ای نظیر پاکستان همیشه دست برتر را داشته است. چنانکه هند همواره توانسته بر پاکستان برتری نظامی داشته باشد و در جنگ با پاکستان این کشور را شکست دهد. به عبارت دیگر هند از نظر حجم  امکانات نظامی قدرتی بزرگ منطقه ای و گاه فراتر از منطقه به شمار می‌رود. در بعد دیگری بودجه نظامی هند بیشتر از 44 میلیارد دلار در سال است. در این حال اگر  بخواهیم مقایسه درستی انجام دهیم باید این بودجه را با بودجه کل کشور هند مقایسه کنیم، اما در نگاهی مقایسه ای ، جدا از چین، بودجه دفاعی هند در منطقه جنوب آسیا از  بودجه سایر کشورها  بالاتر است.

 

وضعیت کنونی هسته ای

 هند هر چند کشوری هسته ای است، اما به طور رسمی عضو  باشگاه هسته ای به شمار نمی‌آید. یعنی کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای هند را در کنار پاکستان و کره شمالی جزو کشورهایی می دانند که از راه غیر قانونی و یا با دورزدن ، کنار گذاشتن و امضا نکردن معاهده ان پی تی مجهز به سلاح هسته ای شده است. با وجود این هند در وهله نخست با هدف ایجاد نوعی بازدارندگی در برابر پاکستان در وهله دوم ایجاد نوعی باردارندگی در برابر چین خود را موظف دانسته است که به سمت تولید سلاح هسته ای رود. در این راستا باید توجه داشت که بازدارندگی هسته ای هند بیشتر برای مقابله و بازدارندگی در برابر چین صدق بیشتری میکند. چرا که چین قدرتی هسته ای و دارای موشک های دوربرد و کلاهک هایی زیادی است و می تواند امنیت هند را به خطر اندازد. به علاوه اختلافاتی بین هند و چین بویژه بر سر تبت ( البته هند ادعایی در مورد تبت ندارد، اما به خاطر  دفاع هند از جدایی خواهان تبتی نوعی دشمنی را در روابط چین و هند ایجاد کرده است) وجود دارد و همین مساله موجب شده است هند برای بیمه خود در برابر حملات هسته ای چین به سراغ سلاح هسته ای رود.  قاعدتا هند وقتی به سلاح هسته ای دسترسی یافت جهت و نوک پیکان آن را به سمت پاکستان هم گرفت. به همین دلیل پاکستان هم به سمت تولید سلاح هسته ای رفت.

 البته باید به یاد داشت که توانمندی های هسته ای هر کشوری را از دو جهت می توان سنجید. نخست کلاهکی که ساخته شده و آماده پرتاب است و دوم میزان پلوتونیوم و اورانیوم غنی شده با درصد بالا  است که این کشورها در انبارها خود دارند و به گونه بالقوه قابل تبدیل به سلاح هسته ای هست. در این حال تعداد کامل سلاح هسته ای هند همچون اسرائیل، پاکستان و کره شمالی مشخص نیست و بنا به حدث و گمان هایی عددهایی چون دویست و یا سیصد ذکر میگردد.

 

 

Share