June 28, 2022 – 4:16 am | Comments Off on بررسی وضعیت و آینده بحران در اوکراین، اهداف روسیه و سناریوهای پیش رو

معصومه محمدی
پژوهشگر روابط بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حمله نظامی روسیه در اوکراین، یک رویداد تاریخی و جهانی است که نشان‌دهنده آخرین اقدام مدعی هژمون جهانی پس از جنگ سرد و آغازگر دورانی جدید در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » حماس, خاورمیانه, فلسطين, گفتگو

وضعیت نوین منطقه ای حماس و نیاز بیشتر به همکاری با ایران – گفتگو با محمد علی سبحانی

نگارش در October 14, 2013 – 6:00 am
وضعیت نوین منطقه ای حماس و نیاز بیشتر به همکاری با ایران  – گفتگو با محمد علی سبحانی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

با بروز دگرگونیهای چند ماه اخیر در مصر و سرنگونی دولت مرسی جنبش حماس در شرایط ویژه ای قرار گرفته است. این امر در حالی است که با توجه به دگرگونیهای دو سال و نیم گذشته در سوریه هم رویکرد حماس در قبال سوریه و ایران اندک اندک متحول شده است. حال این پرسش وجود دارد که حماس بعد از مرسی در چه شرایط داخلی و منطقه ای قرار دارد و آیا به همکاری بیشتر با ایران خواهد پرداخت؟ در این راستا برای بررسی بیشتر رویکرد حماس در قبال ایران و جایگاه آن گفتگویی با محمد علی سبحانی کارشناس مسائل خاورمیانه داشته ایم:

کلید واژگان: حماس پس از مرسی، نیاز بیشتر حماس به همکاری با ایران، چشم انداز روابط خارجی حماس، رویکرد خارجی حماس، روابط ایران و حماس، عمق استراتژیک حماس

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در یک ماه گذشته حماس از نظر شرایط داخلی در چه موقعیتی قرار داشته است؟

مهمترین شکلی که حماس پیدا کرده است سرنگونی متحد آن دولت مرسی در مصر بوده است. این امر طبیعتا  وضعیت حماس را با دشواری هایی روبرو کرده است.  یعنی نیروهای ملی فلسطینی را که با دولت جدید و نظامی مصر رابطه بهتری دارند را با وضعیت بهتری مواجه کرده است. اما هنوز زود است در مورد اینکه این مساله در تحولات داخلی فلسطین چه تاثیری گذاشته و حماس را از  نظر محبوبیت و توانایی ها تضعیف کرده است قضاوت کنیم.  دولت اخوانی در مصر فرصتی برای حماس به وجود آورده بود.

 

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اخیرا روزنامه الاخبار لبنان با اشاره به اینکه «خالد مشعل» رئیس دفتر سیاسی حماس با نوعی محاصره در قطر مواجه است، نوشت که مشعل با انتقال دفتر حماس از دوحه به تهران یا خارطوم یا بیروت موافقت کرده است. الاخبار نوشته که مشعل در قطر احساس می کند که در محاصره و یا اقامت اجباری قرار دارد و به دلیل تشدید تدابیر امنیتی، هیچ گونه احساس راحتی در تحرکات خود ندارد. این امر تا چه حدی درست باشد؟

من اطلاع دقیقی از این امر ندارم و ارزیابی دقیقی در مورد این گونه از اخبار وجود ندارد. اما نمی توان انکار کرد وضعیت حماس در بین  کشورهایی عربی تغییر کرده و دچار مشکلاتی شده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی بر این نظرند که جنبش حماس از اختلافات داخلی رنج می برد. فرماندهان گردانهای عزالدین قسام شاخه نظامی حماس، خالد مشعل را مسئول دور شدن این جنبش از محور مقاومت و پیروی آن از اخوان المسلمین می دانند.با این حال آیا می توان بین رویکردهای رهبران حماس (همچون مشعل، هنیه ، ابومرزوق و محمود الزهار)  در قبال روابط با ایران شکافی را ملاحظه کرد؟

من به این اطلاعات اطمینان چندانی ندارم بویژه اینکه اختلاف داخلی بین نیروهای فلسطینی بویژه در داخل حماس  با دو گرایش میانه رو و غیرمیانه دارد همواره وجود داشته است. ولی اینکه رویکردهای اخیر حماس مربوط به اختلافات داخلی آنها باشد را تایید نمی کنم. بلکه فکر میکنم مساله به مشکلات مصر و اسلام گراها است.  حماسی ها بعد از انقلاب های عربی این انقلابها را به عنوان عمق استراتژیک خود ارزیابی کردند و به آن اعتماد کردند. اکنون هم باید گفت مادامی که مشکل مصر حل نگردد و روند مردمسالاری دنبال نگردد روابط مصر با حماس با مشکل مواجه است و طبیعی است که حماس به دنبال راه حل هایی باشد که به بن بست نرسد و بتواند با سازماندهی جایگاه و قدرت خود را حفظ کند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: دو جنبش فلسطینی حماس و جهاد اسلامی در نوار غزه، از تشکیل فرماندهی مشترک خبر دادند. اکنون حماس  چه  نگاهی به جهاد اسلامی دارد؟ 

این امر چیز جدیدی نیست. حماس در تلاش است تا ضرباتی که بر اثر تحولات مصر متحمل شده است را جبران و موقعیت خود را بازسازی کند. در این حال نزدیک بیشتر به جهاد میتواند تاکتیکی برای تقویت جایگاه نیروهای اسلام گرا در فلسطین باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی بر این نظرند که هر چند اختلافات در درون جنبش حماس بر سر نوع رابطه با ایران و حزب الله وجود داشته اما حماس گام های جدی ای را برای بازگشت به جبهه مقاومت به رهبری ایران برداشته است . نگاه شما چیست؟

همچنان که قبلا گفته بودم حماس و ایران همواره روابط سنتی خود را داشته اند. اما اگر مسائل سوریه حل گردد چالش بین ایران و حماس کاهش می یابد. اکنون که  مساله سوریه حل نشده است اما در مصر  مشکلی برای انقلاب رخ داده است به نظر می رسد نوع زمینه فراهم شده تا حماس احساس نیاز بیشتری به همکاری با ایران داشته باشد. من تصور میکنم این زمینه میتواند حماس را به سوی ایران سوق دهد و روابط را تقویت کند. گذشته از این همه رهبران حماس نظر مثبتی به ایران دارند و مشمول حمایت های ایران هم بوده اند. اما مساله سوریه سوئ تفاهمی را ایجاد کرده که هنوز هم وجود دارد و می تواند کماکان به برخی از اختلاف نظر ها دامن زند. اما این امر موجب نمی شود که منافع مشترک بین ایران و حماس فراموش گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: روابط حماس با بازیگران عمده منطقه از جمله ترکیه و کشورهایی مانند قطر و  عربستان را در میان مدت چگونه می توان مورد بررسی قرار دارد؟

به غیر از مصر روابط حماس با بقیه کشورهای عربی تا کنون تفاوت زیادی نکرده است، مگر اینکه کشورهایی که از دولت نظامی مصر حمایت می کنند تا حدی محدودیت های خود را نسبت به حماس افزایش داده باشند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: حماس همزمان با بیستمین سالروز امضای معاهده اسلو، جنبش حماس ضمن اعلام مجدد مخالفتش با ادامه مذاکرات صلح، معاهده اسلو را نشان داد. آیا می توان گفت احتمال تغییر موضعی از سوی حماس نسبت به  تشکیلات خودگران انجام گیرد؟

حماس نیرویی سیاسی است و با توجه به شرایط خود مواضع خود را تغییر داده و تاکتیک هایی جدیدی را بر می گزیند. من تصور میکنم مشکلی که برای حماس در رابطه با مصر ایجاد شده است مشکل بزرگی است و می تواند آنها را به سمت نزدیک شدن با سایر نیروهای داخلی فلسطین هم سوق دهد. من فکر می کنم این اتفاق شدنی است و باید صبر کرد و دید واکنش نیروهای ملی فلسطینی در این مورد به چه شکلی است.

گفتگو از: فرزاد رمضانی بونش

 

 

 

Share