آذر ۱۰, ۱۴۰۰ – ۷:۴۱ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

تجاری‌سازی پررونق فضا و اتکای اقتصاد جهانی به سیستم‌های مبتنی بر فضا، درگیری آشکار در ماورای جو زمین را بسیار پرهزینه می‌سازد. فلزات کمیاب و سایر مواد …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اروپا, ايران, خلیج فارس, روسیه, مقالات, مقالات تحلیلی

علل تعمیق روابط ایران و روسیه در یک سال گذشته

نگارش در مهر ۲۴, ۱۳۹۳ – ۷:۳۲ ق.ظ
علل تعمیق روابط ایران و روسیه در یک سال گذشته
Share

محمد رضا فرقانی

کارشناس اوراسیا

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

روابط ایران و روسیه در یک سال گذشته:

روابط ایران و روسیه در سال­های اخیر به­ویژه بعد از تحولاتی که در منطقه­ی خاورمیانه شاهد آن بودیم، روند توسعه و رو به رشدی داشته است. در بحران سوریه،زمانی که کشورهای غربی و امریکا با متحدین عرب خود برای ساقط کردن رژیم بشار اسد متحد شده بودند، سوریه، روسیه و ایران با اشتراک نظر و دیدگاه مشترک که پیدا کردند، سیاست­های خود را در جهت حمایت از بشار اسد تنظیم کردند. در این میان از همان­جا روند رو به رشد توسعه­ی روابط دو کشور ایران و روسیه آغاز شد. از طرف دیگر دیدارهای مختلفی که طی یک سال و نیم اخیر بین روسای جمهور ایران و روسیه در مناطق مختلف و در حاشیه­ی کنفرانس­های متعدد برگزار شد، اگر چه حالت دوجانبه ای نداشت، اما مذاکرات و ملاقات روسای جمهور دو کشور نقش مهمی را در درک و تفاهم متقابل در قبال اوضاع جهانی ایفا کرد. این رویکرد باعث شد که روابط دو کشور بیش از پیش به یکدیگر نزدیک شود.

در بعد دیگری تحولات اوکراین و اقدامات یک­جانبه­ی امریکا و اروپا علیه سیاست­های روسیه در اوکراین و همین طور در قبال کشورهای مشترک المنافع، عامل دیگر نزدیکی روسیه به ایران شد. در این شرایط دو کشور به درک کاملا عمیقی از سیاست­های یک­جانبه­گرایانه­ی امریکا و اروپا در قبال مسائل بین المللی رسیدند. گذشته از این تحریم روسیه توسط کشورهای اروپایی و امریکا و استفاده از سلاح تحریم علیه مسکو نیز باعث نزدیکی بیش از پیش روسیه و جمهوری اسلامی ایران شد. زیرا جمهوری اسلامی ایران که خود قربانی سیاست­های تحریم امریکا و اروپاست، سال­ها با این موضوع دست و پنجه نرم کرده و روسیه نیز به این پروسه پیوسته است. در این شرایط این عوامل یا به عبارتی مجموعه این عوامل طی سال­های اخیر و به­ویژه یک سال و نیم اخیر باعث توسعه روابط دو کشور به صورت عمیق و استراتژیک گسترش پیدا کند. چنانچه اظهارات مقامات روسیه در بالاترین سطوح در ارتباط با روابط با ایران به خوبی موید این موضوع است.از طرف دیگر سیاست­های واقع­بینانه­ای روسیه در مذاکرات هسته­ای ایران و همین­طور در آژانس انرژی اتمی و شورای امنیت بر عمق روابط در یک سال­ اخیر افزوده است.

 

نگاه سیاست­گذاران کرملین یا هسته­ی اصلی سیاست خارجی روسیه به روابط با ایران

عمق سیاست روسیه در مورد روابط با ایران را می توان از جمله­ی آقای لاوروف می­توان درک کرد. پس از آن­که روسیه مورد تحریم­های اقتصادی امریکا و اروپا قرار گرفت، آقای سرگئی لاوروف وزیر خارجه­ی روسیه اعلام کرد ما با این تحریم­ها به دید بهتری از موقعیت ایران و وضعیت ایران در قبال تحریم­ها می­رسیم و اکنون می­فهمیم که ایران در چه وضعیتی بوده است. به همین جهت این دید واقع­بینانه می­تواند نشان­دهنده­ی عمق استراتژیک سیاست­های روسیه در قبال ایران باشد. در واقع مجموع تحولاتی که در صحنه­ی بین المللی و منطقه­ای اتفاق افتاده، باعث نگاه عمیق دو کشور نه به صورت لفظی و پروتکلی و تشریفاتی، بلکه به صورت عمیق­تر از گذشته به توسعه­ی روبط با یکدیگر شده است و همین موضوع در جمهوری اسلامی ایران بین مسئولین نیز آشکار و مشخص است.

 

پیام ها و دستاوردهای دیدار رهبران دو کشور در روسیه

ملاقات سران دو کشور در طی یک سال اخیر بازتاب­های بسیار مثبت و محکمی در روسیه داشته است. بسیاری از متفکرین و کارشناسان سیاسی روسی در مقالات متعددی (که در مطبوعات و رسانه­های روسیه به تحریر درآورده و منتشر کرده اند)، از این سیاست­ها و ملاقات­ها و مراودات مسکو با تهران استقبال کرده اند و بر ضرورت عمیق­تر کردن روابط و جنبه­ی استراتژیک بخشیدن به روابط دو کشور حرکت کرده اند. در بعد دیگری در ملاقات­های متعدد ( که گروه­های مختلف سیاسی و اقتصادی روسیه و ایران با یکدیگر داشته اند) نیز از نوع رفتار مقامات و مسئولین روسی و حتی نخبگان جامعه­ی روسیه و به­ویژه بازرگانان و بخش اقتصادی این کشور می­توان وضعیت اطمینان بخش و دیدگاه مثبت آن­ها به روابط با ایران رسید. در بعد اقتصادی روسیه پس از اعلام تحریم­های اتحادیه­ی اروپا (که ورود مواد غذایی و همین­طور لبنی و کشاورزی را از اروپا ممنوع کرد) بسیاری از نگاه­ها متوجه جمهوری اسلامی ایران شد. در حال حاضر هم بازرگانان و تجار روسی تلاش­های زیادی برای تامین نیازهای خود از بازار ایران کرده اند و به سوی ایران روی آورده اند. علاوه براین برگزاری نمایشگاه­های تجاری و اقتصادی که در همین مدت در دو کشور و با حضور فعال فعالان بخش اقتصادی دو کشور مفید بوده و در حال حاضر در بعد اقتصادی نیز روابط دو کشور سیر صعودی پیدا کرده است. در این بین موضوع همکاری دو کشور در بخش انرژی نیز مزید بر علت شده و بر اساس مذاکرات و گفت و گوهایی بین دو کشور مقامات روسیه اعلام آمادگی کردند که با خرید بخشی از نفت صادراتی ایران به مبادله­ی پایاپای کالا با ایران بپردازند. این امر خود موجب افزایش تساعدی روابط بازرگانی و حجم روابط اقتصادی دو کشور خواهد شد. بنابراین آن­چه که در عمل و در صحنه­ی عمل شاهد هستیم، نوعی صداقت در رفتار و اعمال روس­هاست که به طرف تعمیق روابط خود با ایران روی آوردند و در این جهت تلاش می­کنند.البته خوشبختانه بااستقبال خوبی هم در جمهوری اسلامی ایران مواجه شده است.

 

آینده­ی روابط و نقش متغیرهای دخیل

آینده­ی روابط دو کشور بسیار مثبت و روشن است. با توجه به زیاده­خواهی­ها و سیاست­های یک­جانبه­گرایانه­ی امریکا و متحدین غربی در صحنه­ی روابط بین الملل، روس­ها کاملا به این نتیجه رسیده­اند که می­بایست با کشورهایی همچون جمهوری اسلامی ایران که در حال مبارزه با تک روی امریکا و غرب در دنیا است همکاری­های جدی­تری داشته باشند. از طرف دیگر روس­ها با قطع امید از غربی­ها و امریکایی­ها نیاز به متحدین جدیدی برای خود در دنیا به­ویژه در آسیا دارند. به همین جهت در صورت وجود صداقت در رفتار مسئولین و مقامات دو کشور می­توانیم آن را ضامن روابط رو به گسترش دو کشور و حرکت آن به سوی روابط استراتژیک بدانیم.

 

واژگان کلیدی: تعمیق روابط ایران و روسیه، مناسبات، ایران ، روسیه،

 

Share