June 28, 2022 – 4:16 am | Comments Off on بررسی وضعیت و آینده بحران در اوکراین، اهداف روسیه و سناریوهای پیش رو

معصومه محمدی
پژوهشگر روابط بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حمله نظامی روسیه در اوکراین، یک رویداد تاریخی و جهانی است که نشان‌دهنده آخرین اقدام مدعی هژمون جهانی پس از جنگ سرد و آغازگر دورانی جدید در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, گفتگو

سوریه و رفراندومی برای حفظ مدیریت بحران گفتگو با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه

نگارش در March 22, 2012 – 2:14 pm
سوریه و رفراندومی برای حفظ مدیریت بحران  گفتگو با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه
Share

اردشیر پشنگ

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 

 

بحران سوریه طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین مسائل خاورمیانه تبدیل گشته است به نحوی که اخبار این کشور بطور روزانه در صدر رسانه های مختلف بین المللی و منطقه ای قرار دارد. در این میان دولت سوریه می کوشد از یکسو با اتکا بر نیروهای نظامی و امنیتی اش امنیت لازم را در مناطق و شهرهای بحران زده تامین کند و از سوی دیگر با انجام یک سلسله اصلاحات داخلی، راه را برای عبور از بحران از طریق جلب رضایت مخالفین داخلی و جامعه بین المللی هموار سازد در همین راستا طی روزهای گذشته شاهد برگزاری رفراندومی در خصوص اصلاح قانون اساسی این کشور بودیم. حال برای بررسی این مساله و نیز آخرین تحولات مرتبط با کشور سوریه به سراغ دکتر «حسین رویوران» کارشناس مسائل خاورمیانه رفته ایم. آنچه که در پی خواهد آمد حاصل گفتگوی مرکز بین المللی مطالعات صلح با وی است:

لطفاً به عنوان نخستین سئوال بفرمائید علت اصلی برگزاری رفراندوم اصلاح قانون اساسی از سوی بشار اسد چه بوده است؟

در واقع باید گفت برگزاری رفراندوم قانون اساسی از سوی دولت سوریه نشان دهنده این واقعیت است که دولتمردان این کشور پس از چندین ماه که می خواستند از طریق توان و ظرفیت نیروهای امنیتی و ارتش، امنیت را در کشور برقرار سازند حال می خواهند بطور همزمان از ظرفیتهای سیاسی و امنیتی استفاده کنند یعنی با یک سلسله اصلاحات در قانون اساسی و بازتر کردن فضای کشور از یکطرف و نیز با افزایش فشار نظامی به مخالفین مسلح از طرف دیگر، بتوانند بحران رخ داده را مدیریت و سپس حل کنند. به عبارت دیگر باید گفت برگزاری رفراندوم قانون اساسی نشان دهنده عزم راسخ مقامات دمشق جهت حل بحران موجود از طریق گزینه های متنوع تر و عامه پسندتر است.

تحلیل شما در خصوص نتایج اعلام شده رفراندوم چیست؟

همانطور که مستحضر هستید به رغم تحریم این همه پرسی از سوی مخالفین، ولی این امر با اقبال 55 درصدی مردم و جمعیتی بیش از هشت میلیون نفر از 14 میلیون نفر واجد شرایط در آن مواجه شده است. پس در گام اول نفس برگزاری رفراندوم با پذیرش اکثریت مواجه شده است. اما در گام دوم که به نتایج آن مرتبط می شود باید گفت رای مثبت بیش از 89 درصد شرکت کنندگان حاکی از حمایت قاطع مردم از این همه پرسی و اقدام دولت است.

حال با این اوصاف این همه پرسی چه پیامدها و نتایجی را به دنبال خواهد داشت؟

مطمئناً این رفراندوم نتایج متعددی در بر خواهد داشت که از جمله می توان به کاهش بهانه ها و دلایل مخالفت در میان جبهه به شدت از هم گسسته و نامنسجم مخالفین اشاره کرد. در همین زمینه شاهد آن هستیم پس از اعلام نتایج، شکافهای جدی تری میان گروههای مخالف حاضر در داخل سوریه رخ داده است. نتیجه دیگر این رفراندوم افزایش ناامیدی میان کشورهای متخاصم و جبهه ضد سوری منطقه ای و فرامنطقه ای برای دستیابی به اهدافشان در این کشور است. این ناامیدی و فقدان اتحاد حتی پیش از برگزاری رفراندوم در اجلاس به ظاهر «دوستان سوریه» اما در اصل «دوستان آمریکا» هم خود را به خوبی نمایان ساخته بود در جاییکه این کشورها نتوانستند به مواضع یکسانی دست یابند. در نتیجه باید گفت تایید قاطع رفراندوم از سوی مردم سوریه باعث از هم گسیخته تر شدن جبهه داخلی و خارجی علیه بشار اسد خواهد شد.

یکی از مفاد اصلی در رفراندوم اخیر سوریه، تاکید دولت بر برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی در این کشور است. به باور شما برگزاری انتخاباتی با این ویژگی ها آیا خواهد توانست این کشور را از چنگال بحران رها سازد؟

همانطور که شما اشاره کردید یکی از مفاد اصلی رفراندوم مورد تایید مردم سوریه، ایجاد فضای رقابتی و چند حزبی در عرصه سیاسی و برگزاری انتخابات مجلس ملی طی سه ماه آینده است. به باور بنده در صورت عملی شدن این موارد، که به نظر می رسد بشار اسد بطور جدی بدنبال اجرای آنهاست، دولت سوریه در برابر مخالفین داخلی و خارجی اش دارای مواضع قوی و برتری از امروز خواهد شد. چون اساساً یکی از بهانه های اصلی مخالفین نبود فضای رقابتی در عرصه سیاسی سوریه بوده است که با رفع این نقیصه دیگر بهانه چندانی برای مخالفت موجود نخواهد بود. با توجه به آنچه که شرحش رفت در کل باید گفت برگزاری رفراندوم اصلاح قانون اساسی سوریه گشایشگر گفتگوی ملی میان گروههای مختلف دولتی، منتقد و مخالف خواهد بود.

در این بین مواضع کشورهای خارجی منطقه ای و فرامنطقه ای طی روزهای اخیر نسبت به بحران سوریه چه بوده است؟

همانطور که اشاره شد کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای که در اجلاس «دوستان سوریه» در تونس جمع شده بودند بدنبال این بودند که با اتخاذ یک وحدت رویه و مواضع مشترک بصورت منسجم تری در بحران سوریه وارد شده و آن را در راستای منابع خود مدیریت و هدایت کنند. اما تضاد منافع و اختلاف نظرها این هدف اولیه و مورد نظر آمریکا را با شکست مواجه ساخت. چرا که حتی بخشی از نیروهای سوری مخالف اسد هم این اجلاس را تحریم کردند. عربستان سعودی که با ایده مسلح کردن مخالفین و گسیل نیروهای نظامی وارد اجلاس شده بود نتوانست نظرش را بر دیگران تحمیل کند و از اجلاس بصورت قهرآلود خارج شد. گروههای سوری شرکت کننده در اجلاس هم با اعلام سرخوردگی مایوسانه از تونس بازگشتند. لذا در کل شرکت کنندگان در اجلاس مذکور به اهداف از پیش تعیین شده اش دست نیافتند و این امر نوعی شکست برای جبهه خارجی ضد سوری محسوب می شود.

علل این اختلافات و فقدان اجماع در بین این کشورها چه بوده اند؟ یعنی بطور روشن تری بفرمائید چرا پیشنهاد سعودی ها برای مسلح کردن مخالفین و اقدام نظامی علیه سوریه با اقبال مواجه نشد؟

در کل باید گفت اختلافات نسبتاً زیاد بوده است اما بطور مثال کشورهایی که منتقد پیشنهاد عربستان سعودی دال بر مسلح کردن نیروهای مخالف سوریه و یا راهکار آمریکا که شبیه به موضع سعودی ها بود این استدلال را مطرح کرددند که اینک در سوریه و در بین مخالفین، نیروهای القاعده و بنیادگرایان اسلامی فعال شده اند و مسلح کردن این گروهها به نوعی فضا دادن و تقویت گروههایی است که هم دشمن آمریکا و هم سعودی ها و … محسوب می شوند و این خود یک خطر جدی تر را برای کشورهای منطقه می تواند فراهم کند. یعنی همانکاری که آمریکا در دهه 1980 در تسلیح و کمک به مجاهدین مسلمان افغان و القاعده بر ضد شوروی انجام داد و بعدها ثمره اش را در ماجرای تروریستی 11 سپتامبر دید. لذا با این راهکارها القاعده یکبار دیگر اینبار در سوریه قدرت گرفته و بر ضد نظم موجود اقدام خواهد کرد.

پس بنا به تحلیل شما غرب و متحدان منطقه ای آنها نتوانسته اند پیش از برگزاری رفراندوم سوریه به یک موضع واحد دست یافته و دچار تشتت آرا بوده اند حال با این اوصاف نتایج اعلام شده این رفراندوم و این اصلاحات وعده داده شده توسط اسد تا چه میزان بر آرا و مواضع آنها و بخصوص تشتت موجود تاثیرگذار خواهد بود؟

در این باره باید گفت سوری ها از این وضعیت که خارجی ها نتوانسته اند تا یک آلترناتیو جدی برای دولت مستقر در این کشور ایجاد کنند استفاده کرده و با انجام اصلاحات و زمینه کسب رضایت برخی از گروههای ناراضی داخلی، در نهایت خارجی ها را  با این واقعیت مواجه سازند که هیچ بدیل و جایگزین مناسبی برای این استقرار در دمشق وجود ندارد. اما با این حال آمریکا و متحدان اروپایی و منطقه ای شان این رفراندوم را از قبل یک فریب بزرگ از سوی دولت سوریه می خواندند و مطمئناً نتایج آن را نیز قبول ندارند. اما برخی کشورها که مواضع منعطف تر و ملایم تری داشتند از جبهه سعودی ها دورتر خواهند شد.

رفراندوم مذکور و نیز انتخابات پیش رو چه تاثیری بر گروههای مخالف سوری خواهد داشت؟

اینک ما شاهد دو گروه مخالف هستیم یکی از آنها در خارج از کشور و در فرانسه مستقر است که در اجلاس دوستان سوریه در تونس نیز شرکت کرد. اما گروه دیگر در داخل کشور است. این دو گروه اینک دارای اجماع نیستند چون گروه خارجی طرفدار مداخله نیروهای بیگانه در سوریه است اما گروههای داخلی مخالف این ایده هستند. طی این دو روز اخیر هم شاهد بروز اختلافات دیگری در بین گروههای مخالف حاضر در خاک سوریه بوده ایم. به باور من هرچند نتایج رفراندوم بر مواضع آمریکا و عربستانی ها و یا ترکیه ای ها تاثیری نداشته و نتایج آن هم مورد قبولشان نیست اما مهم این است که هنوز دولت سوریه مدیریت بحران کشور را در دست خود داشته و این کشورها موفق به کنترل آن نشده اند. در این شرایط دیدگاه این کشورها مهم نیست بلکه این دیدگاه مخالفین داخلی سوریه است که حیاتی و تاثیرگذار است و اگر بشار اسد بتواند با اقدامات اصلاحی خود نظر این گروهها را به خود جلب کند و همچنین با عملی کردن دیگر وعده هایش امید بیشتری برای رهانیدن سوریه از کمند بحران خطرناک فعلی خواهد داشت.

Share