آذر ۱۴, ۱۴۰۰ – ۹:۴۳ ب.ظ |

کارشناس ارشد مسائل ترکیه
مرکز بین المللی مطالعات صلح-ipsc
حزب  جمهوریخواه خلق  ، اولین حزب جامع سیاسی در جمهوری نوین ترکیه است  که در نهم سپتامبر سال ۱۹۲۳ .م، توسط ژنرال( پاشا)‌ مصطفی کمال ، ملقب به …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خلیج فارس, گزیده ها, گفتگو

رویکردهای مجلس اعلای اسلامی و رخدادهای عراق -گفتگو با محسن حکیم عضو شورای رهبری مجلس اعلای اسلامی عراق

نگارش در مهر ۲۲, ۱۳۹۱ – ۹:۴۶ ب.ظ
رویکردهای مجلس اعلای اسلامی و رخدادهای عراق  -گفتگو با محسن حکیم  عضو شورای رهبری مجلس اعلای اسلامی عراق
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

مجلس اعلای اسلامی عراق در یک دهه گذشته توانسته است نقش پررنگی را در رخدادها و تحولات داخلی عراق بازی کند. اکنون نیز این مجلس نقش پررنگی در مجلس دارد. در این حال با توجه به نوع راهبردها و رویکرد های دولت نوری المالکی برای بررسی بیشتر دیدگاه های مجلس اعلای اسلامی نسبت به سیاست های دولت عراق و رخدادهای این کشور گفتگویی با محسن حکیم عضو شورای رهبری مجلس اعلای اسلامی عراق داشته ایم:

واژگان کلیدی:  مجلس اعلای اسلامی ،عراق،  مالکی، سیاست خارجی، امنیت 


مرکز بین المللی مطالعات صلح: در چند هفته ماه اخیر چالش ها و اختلافات اربیل و بغداد در برخی از حوزه ها همانند حوزه اختیارات و نفت افزایش یافته است. در این حال علل اصلی افزایش تنش بین دولت اقلیم کردستان و دولت بغداد را در  هفته های گذشته را چه می دانید ؟

با توجه به اینکه در قانون اساسی عراق و در تشکیل دولت کنونی دولت مالکی توافقاتی انجام شد که مبنای آن بر مشارکت ملی همه هسته های تشکیل دهنده ملت عراق ( اعم از شیعه، سنی های عرب ، کرد و اقلیت هایی مانند ترکمن ها مسیحی ها ایزدی ها و..) در آن مشارکت داشته اند، دولت کنونی عراق را می توان دولت مشارکت ملی دانست و باید با این دید به آن نگاه کرد. در این حال اینگونه از اختلاف نظرها بین دولت عراق و اقلیم کردستان بسیار طبیعی است. چرا که عراق جامعه ای آزاد و تکثرگرا طبیعی است و ما شاهد اختلاف سلیقه اندیشه فکر هستیم. آنچه که به نظر ما مهم است مدیریت این اختلافات است. به نظر ما  قانون اساسی و توافقاتی که باعث  تشکیل دولت  مالکی شده است مهمترین  مرجع برای حل اختلافات است. بنابراین اگر اختلافی پیش آید باید به قانون اساسی و توافقاتی که انجام شده است رجوع کرد تا این اختلافات به شکلی مرضی الطرفینی حل و فصل گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به عضویت شما در شورای رهبری مجلس اعلای اسلامی نگاه مجلس اعلای اسلامی به سیاست های اقلیم کردستان عراق چیست؟

در واقع اختلافات جدا از نام ها و اشخاص و .. وجود دارد، اما باید گفت هر اختلافی که در عراق پیش آید ما با قانون اساسی روبرو هستیم. یعنی همانگونه که معروف است قانون اساسی قراردادی اجتماعی و سیاسی است که بین شهروندان یک کشور بسته میشود ، لذا با توجه به اینکه اکثریت ملت عراق به قانون اساسی رای مثبت داده اند توقع این است که هر گونه اختلاف در چارچوب این قانون اساسی حل شود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا مجلس اعلا راهکاری در مورد  حل اختلافات نفتی بین دولت عراق و دولت اقلیم کردستان در نظر دارد؟

بله. قطعا ما بحث هایی بسیار مفصل و جزئی در این زمینه را چه در طول سالهای گذشته و چه از سال 2008  تاکنون مورد توجه قرار داده ایم. به نظر ما تصویب قانون نفت و گاز در کشور میتواند راهگشای تمام مشکلات و اختلافات موجود باشد. در پیش نویس این قانون که در سال 2008 آماده شد و مورد توافق سایر گروه ها  قرار گرفته است حق همه طرف ها در آن در نظر گرفته شده است. یعنی به نظر میرسد این قانون با توجه به جامعیت آن، توجه به قوانین دیگر کشورها و بومی شدن راهکاری برای حل این مشکل باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: از دیدگاه مجلس اعلای اسلامی نقش طالبانی تاچه حدی در حل چالشهای بین دولت و سایر گروه های سیاسی مهم است؟

جناب آقای طالبانی از چهره های سرشناس، معروف و تاریخی ملت عراق و ملت کرد هستند. ایشان به عنوان رئیس جمهور هم  نماد وحدت ملی عراق هستند و هم با توجه شخصیت کاریزماتیکی که دارند مورد احترام همه طیف ها و حتی مراجع عظام تقلید در عراق هستند. در واقع شخصیت وی می تواند نقطه اتکا و کانون وحدت بخش کشور عراق باشد. در این حال روابط تنگاتنگی هم بین مجلس اعلای اسلامی و آقای طالبانی بوده و هست و همیشه هماهنگی هایی بین دو طرف انجام شده است. در این راستا ما هم از رویکرد برگزاری کنگره وحدت ملی عراق و وحدت بخشی به گروه ها حمایت میکنیم و معتقد هستیم با تلاشهای وی می توانیم شاهد حل مشکلات عراق باشیم.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: سیاست های کنونی دولت مالکی در مورد مسائل امنیتی و  نظامی داخلی تا چه حدی مورد انتقاد  مجلس اعلای اسلامی عراق قرار دارد؟

ما در داخل احزاب شیعه تحالف و همپیمانی ملی را داریم. این همپیمانی ساختاری است که همه گروه های سیاسی شیعه در آن  عضو هستند. در این حال این امر بسیار طبیعی است که در داخل این تحالف تکثر و  تنوع دیدگاه ها هم وجود داشته باشد، ولی آنچه که ممکن است باید اراده جدی در بین همه گروه ها برای حل مشکلات وجود داشته باشد. در این راستا آقای عمار حکیم به عنوان رئیس مجلس اسلامی عراق هر چهارشنبه برنامه سخنرانی داشته و سخنان وی دیدگاه های مجلس اعلای عراق نسبت به موضوعات محل اختلاف است. تمامی تلاش مجلس اعلا آن است که در وهله نخست از دولت آقای مالکی حمایت کامل کند، لذا خودش را پشتیبان  آقای مالکی میداند، اما این امر حمایت مصلحانه و دلسوزانه است. یعنی تا جایی که دولت به درستی امور را انجام میدهد از دولت حمایت می کند، اما آنجایی که نیاز به تصحیح دارد دیدگاه های خود را بیان میکند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کابینه نوری مالکی اخیرا خواستار ابطال همه پیمان نامه های نظامی در این کشور شد که به کشورهای خارجی اجازه می دهد در عراق حضور نظامی داشته باشد. به علاوه علی دباغ، سخنگوی دولت عراق هم اعلام کرده است کابینه دولت عراق تصمیم گرفته هرگونه حضور نظامی کشورهای خارجی در کشور عراق را رد کند و از این به بعد هم اجازه ندهد هیچ کشوری در عراق پایگاه نظامی برپا کند. نگاه شما به گزینش این رویکرد امنیتی و دفاعی عراق چیست؟

ما در چاچوب همپیانی ملی در پارلمان و فراکسیون آن در مجلس از این سیاست دولت حمایت می کنیم.  باید گفت مجلس اعلا اسلامی از حاکمیت، استقلال سیاسی و تمامیت ارضی عراق دفاع کرده و هر گونه فعالیت که دولت عراق در این زمینه نیز انجام دهد را مورد پشتیبانی قرار میدهد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کابینه دولت عراق به پارلمان عراق توصیه کرده همه ی پیمان نامه های گذشته عراق با کشورهای خارجی را که به آنها اجازه داشتن پایگاه در عراق میدهد لغو کند و از تمدید آنها خودداری کند. آیا این رویکرد دولت در مورد امریکایی ها هم قابل اجرا است؟  

با توجه توافقنامه خروج امریکایی ها از عراق و همچنین اینکه پارلمان عراق حضور هر گونه نیروی جدید امریکایی در عراق را ممنوع  کرده است، دولت عراق هم نمیتواند  نیرو های نظامی امریکایی را در خاک عراق جای دهد و  این امر هم بر خلاف مصوبات پارلمان عراق است و جنبه مشروعیتی ندارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با در نظر داشت توجه دولت عراق به تقویت ساختارهای نظامی و امنیتی عراق و وجود برخی انتقادها در عراق نسبت به این امر رویکرد مجلس اعلا دراین حوزه چیست؟

رویکرد افزایش تقویت نظامی و توان امنیتی دولت صد در صد مورد حمایت مجلس اعلا و سایر گروه های سیاسی عراق قرار دارد و هیچ گونه اعتراضی هم نسبت به اصل این قرارداد ها وجود ندارد. چرا که عراق کشور مستقل و بزرگی است و در منطقه  استراتژیک و مهمی هم قرار گرفته است. در این حال با توجه به رخدادهای منطقه تهدیدهایی نسبت به امنیت ملی عراق وجود دارد، لذا بسیار طبیعی است که دولت عراق هر گونه اقدامی را برای ایجاد امنیت بیشتر در عراق در پیش گیرد. در این حال مشاهده میشود که برخی از گروه ها ادعا میکند اطلاعی نسبت به جزئیات این قراردادهای خارجی ندارند. در این حال در واقع حق پارلمان عراق است که کاملا از جزئیات چنین قراردادهایی مطلع گردد و وظیفه دولت هم اطلاع رسانی در مورد قراردادهای خارجی است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به تنش های اخیر عراق و ترکیه اصولا رویکرد سیاست خارجی مالکی تا چه حدی مورد حمایت مجلس اعلای اسلامی عراق است؟

  نخست باید گفت سیاست خارجی دولت مشارکت ملی عراق بر پایه حسن همجواری، عدم دخالت در امور کشورهای دیگر، احترام متقابل و هم زیستی مسالمت آمیز بوده است. یعنی همیشه تلاش شده است بر اساس همکاری مشترک و تعریف منافع ملی عراق مشارکت با دیگر کشورها را در سیاست خارجی مورد نظر قرار دهد. در این راستا هم ما قبلا شاهد تشکیل کمیته عالی استراتژیک ترکیه و عراق به ریاست اردوغان و مالکی بودیم. چنانچه روابط تجاری به بیش از دوازده میلیارد دلار سید، اما برخی از مشکلاتی که بعدا بروز کرد (همانند پرونده هاشمی و.. ) باعث سردی روابط شد. در این حال دولت عراق قطعا نمی پذیرد که دیگر کشورها در امور داخلی اش احکام قضایی و قانونی آن دخالت کنند. بنابراین این موضوع باعث شد تا روابط از سطح بالا به پایین کشیده شود. اما ما امیداوریم با تلاشها و فهم درستی که از سوی طرف مقابل نسبت به دولت عراق ایجاد میشود شاهد حل این مشکلات باشیم.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به اعلام تمایل برخی از محافل در عربستان برای گشودن سفارت در عراق رویکرد مجلس اعلای اسلامی نسبت به بهبود روابط با عربستان چیست؟

ما در مبانی و کلیات سیاست خارجی عراق به ارتباط با همه کشورهای همسایه دوست توجه داریم. اما کشور عربستان هم تنها کشور عربی است که در عراق نه نمایندگی و نه سفارت خانه دارد. بنابراین با توجه به حدود 800  کیلومتر مرز مشترک بین دو کشور و وجود موضوعات اقتصادی، امنیتی، زیارتی و…فقدان سفارت عربستان و عدم بهبود روابط نمایان است و ما امیدواریم که با افتتاح سفارت عربستان در بغداد شاهد بازگشایی مجدد روابط باشیم چرا که دو ملت ارتباطات تاریخی دارند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: از دید شما راه حل نهایی پرونده هاشمی چیست؟

به نظر ما بهترین راهکار توجه به قانون اساسی عراق است. در قانون اساسی قضایی و آیین داوری معیارهایی تعبیر شده است که میتواند شفافیت و بی طرفی حقوقی و قضاوت عادلانه ای را برای هاشمی و.. تامین کند. بنابراین با توجه به اینکه دادگاه وی هم تنها دادگاهی است که با 9 قاضی( که در آن چهار قاضی کرد و بقیه شیعه و سنی است) حضور دارند و دولت هم به عادلانه بودن روند امور توجه دارد، بهترین راهکار بازگشت هاشمی  به بغداد است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی گزارش ها نشان میدهد برخی از کشورها منطقه در حال تشکیل ارتش آزاد برای سرنگونی دولت عراق هستند. نگاه شما در این مورد چیست؟

توطئه هایی که بر ضد دولت فعلی و مخالفت با توسعه سیاسی عراق انجام میگرد به یک شکل نیست. در عراق ما شاهد مردمسالاری، تکثرگرایی، حل مسالمت آمیز اختلافات، انتخاب مستقیم و تعیین سرنوشت هستیم که برخی از کشورهای خارجی مایل به این امر نیستند و  مایل نیستند که هر یک از شهروندان عراقی یک رای داشته باشند.  این معادله باعث شده است برخی از طرف های منطقه ای و فرامنطقه ای روند امور را به هم ریزند و این گروه ها سازمان ها و تشکلهایی تحت عناوینی مانند دولت عراق اسلامی یا جیش اسلامی، ارتش دفاع از اهل تسنن و…در قالب عدم پذیرش جاکمیت ملت عراق  را بنیان نهند. در این حال شرایط سوریه هم در این امر تاثیر گذار است. لذا ما باید  نسبت به این توطئه ها  هشیار باشیم.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش کنونی عراق به عنوان رئیس اتحایه عرب در بحران سوریه چگونه است؟

نقش عراق میتواند مهم و سرنوشت ساز باشد. در این حال با توجه به ریاست اتحادیه عرب عراق طرحی را به اتحادیه عرب داده است و معتقد است راهکار سیاسی تنها راهکار برون رفت از بحران سوریه است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه کنونی مجلس اعلا به آینده روابط بغداد و امریکا چیست؟

 ما در سیاست خارجی خود در قبال سایر کشور ها چارچوبی داریم بنابراین باید با توجه به منافع ملی، امنیتی خود هر گونه سلطه گری از سوی امریکا و هر کشور دیگری را منع کنیم.

Share