May 15, 2022 – 6:35 am | Comments Off on رویکرد ایران در قبال مسئله قدرت یابی طالبان

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

مشکلات و مسائل مختلفی که در طی سالیان گذشته بین ایران و افغانستان-به عنوان یکی از بازارها و مسیرهای مهم صادراتی ایران- شکل گرفته است کماکان …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » خاورمیانه, سوریه, عراق, گفتگو, لبنان

رخدادهای عراق و لبنان، دو همسایه سوریه و چگونگی تاثیر از آن – گفتگو با دکتر محمد صالح صدقیان رئیس مرکز عربی مطالعات ایرانی

نگارش در January 28, 2013 – 10:49 am
رخدادهای عراق و لبنان، دو همسایه سوریه و چگونگی تاثیر از آن  – گفتگو با دکتر محمد صالح صدقیان  رئیس مرکز عربی مطالعات ایرانی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

در دو سال گذشته یکی از بحث های مهم در مورد آینده سویه نوع  تاثیر پذیری کشورهای همسایه سوریه از بحران این کشور بوده است. در این راستا دو کشور لبنان و عراق با توجه به نوع روابط با دولت سوریه و عدم نگاه مثبت به مخالفان سوریه همواره مد نظر کارشناسان بوده است. در این بین با توجه به تنشهای چند ماه گذشته در لبنان و عراق و نوع نگاه بازیگران منطقه ای و غربی به این دو کشور برای بررسی بیشتر آینده تاثیر پذیری آنها از بحران سوریه گفتگویی با پژوهشگر عراقی دکتر محمد صالح صدقیان رئیس مرکز  عربی مطالعات ایرانی داشته ایم:

واژگان کلیدی: تاثیر رخدادهای سوریه در عراق، آینده دولت مالکی در عراق، آینده دولت میقاتی در لبنان، تاثیر رخدادهای سوریه در لبنان،

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: لبنان و عراق دو همسایه سوریه دارای روابط مناسب با ایران و تا حدی دولت اسد بوده اند. در این حال با در نظر داشت نگاه بازیگران منطقه ای و  غربی این دو کشور تا چه میزانی از رخداد های سوریه تاثیر پذیرفته اند؟

من فکر مکینم بعد از جنگ سرد امنیت کشورها جداگانه نیست و باید نگاهی منطقه ای به امنیت کشورها داشت. شاید زمان جنگ سرد ایران به گونه ای بود و عراق و سوریه به گونه ای دیگر. چرا که عراق و سوریه با شوروی همراه بود و ایران و کشورهای خلیج فارس هم با امریکا  بودند. یعنی امنیت کشورها  مطرح بود. اما اکنون امنیت کشورها مطرح نیست و امنیت منطقه مطرح است. بنابراین اگر در شرایط کنونی رخدادی اتفاق افتاد در تمام کشورهای منطقه پیامد دارد. به نظر من اکنون تحولات در لبنان و سایر رخدادهای در مورد عراق مانند اعتراضها در مناطق سنی نشین انعکاس های مسائل سوریه است و آینده سوریه در این امر دخیل است. آنچه در عراق دیده میشود و آنچه در طرابلس لبنان رخ داده است با وضع سوریه ارتباط دارد.  

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: یعنی بازیگران منطقه ای به دنبال فروپاشی دولت های کنونی در عراق و  لبنان هستند؟

 عربستان، قطر، ترکیه و اتحادیه عرب در مورد سوریه نظریه ای داشتند. این نظریه این بود که نظام سوریه باید در مدت دو ماه، پنج ماه و حتی یک سال سرنگون میشد. امکانات سیاسی نظامی مهمی هم برای این امر چه در ترکیه، اردن و … مهیا کردند و برای مردم هم اردوگاههایی در ترکیه، اردن و.. در نظر گرفتند. یعنی همه چیز برنامه ریزی شده بود. حتی نخست وزیر قطر هم قبلا اشاره کرده بود که عید رمضان در دمشق هستیم. ما می بینم همچنان وضع سوریه به گونه ای دیگر است. به نظر من طرفداران این نوع نگاه به بن بست رسیده اند. حتی امریکا هم در این وضعیت بن بست قرار دارد. یعنی وقتی که سعود الفیصل سعودی به دنبال گزینه سیاسی در سوریه است به معنای تغییر عقیده و رسیدن به این امر است که در سوریه از گزینه نظامی به نتیجه نمی رسند و اکنون بحث سیاسی کردن سوریه است. در این حال این به بن بست رسیدن در سوریه در داخل لبنان هم احساس می شود. ترکیه، قطر و عربستان احساس می کنند طرحشان در مورد سوریه ورشکست شده است و ایران پیروز این مساله بوده و توانسته بایستد و به سوریه کمک کند و اکنون پیروز باشد. این احساس پیروزی ایران در سوریه باعث شده تا آنان دست به رفتارها و رویکردهایی زنند که بر سیاست های ایران در منطقه تاثیر گذار باشد. در این حال دو گزنیه مطرح است نخست عراق. یعنی عراق جزو متحدان ایران در منطقه و جز عوامل امنیت ملی ایران در منطقه است. بنابراین آنها به دنبال پول دادن و … تحریک در عراق هستند. یعنی نمی توان گفت هدف فقط سنی ها بر ضد شیعیان بلکه فرق چندانی نمیکند و می خواهند سیاست ایران در منطقه شکست خورد و در عراق هم دست به این رفتارها زنده اند. دوم در لبنان هم این دخالت ها مد نظر است، اما باید گفت وضع سیاسی داخلی در لبنان هم ایجاب نمیکند بیشتر از این دخالت کنند. مثلا  اکنون سلاح دادن سلفی های طرابلس در مقابل جبل محسن علوی باعث مسلح شدن دو طرف میشود. در حالی که برای بیشتر از این  لبنان کشش دخالت ندارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: یعنی بازیگران منطقه ای توان بیشتری برای بازیگری در عراق بر ضد ایران دارند؟

بله. عراق چرا این کشش وجود دارد. البته من بعید میدانم که آنان در عراق موفق گردند. چرا که در عراق فقط ایران نیست و امریکا هم در عراق به عنوان بازیگر وجود دارد و در واقع ایران تنها بازیگر فعال در عراق نیست و امریکا هم هست. از نظر امریکا عراق گزینه خودش است و امریکایی ها  ها هم به این سادگی ها نمی خواهند شلوغیها و بی ثباتیها در عراق وجود داشته باشد. یعنی هر چند امریکا تا حدی خواهان ایفای نقش سنیها و … در عراق است، اما همانند قطر و عربستان (که خواهان سلفی شدن، تغییر  قانون اساسی و سرنگون شدن دولت هستند) نیست. همچنین بیشتر عراقیها ایران و امریکا بر این نظرند. بنابراین به نظر من قطر، عربستان و ترکیه در  مسائل عراق پیروز نیستند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در چند ماه اخیر در طرابلس و صیدای لبنان نیروهای سلفی تلاش کرده اند تا با افزایش نفوذ خود نوعی فشار بر دولت لبنان وارد کنند. این امر تا چه حدی موفقیت آمیز بوده است؟

به نظر من لبنان کشش دخالت بیشتر ندارد و بعد از  قطعنامه 1701 شورای امنیت وضع لبنان به گونه ای است که تثبیت شده است. مثلا شیخ سلفی احمد الاسیر در صیدا بسیار تلاش کرد با قطع راه ها و … با لهجه تندی با حزب اله و شیعیان برخورد کند و در طرابلس هم همین امر رخ داد. اما باید گفت در لبنان بافت سیاسی و … قابلیت مانور سیاسی برای مخالفان ندارد. قبل از 2006  و جنگ اسرائیل با حزب اله احتمال نتیجه دادن رویکردهای این چنینی وجود داشت اما اکنون احتمال  این امر نیست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا با سفر میقاتی به عربستان تحولاتی در نگاه عربستان در لبنان پدیدار شده است؟

من فکر میکنم آقای میقاتی به عربستان رفت تا به رهبران عربستان واقعیت های لبنان را نشان کند و آنان را قانع کند که نمی توانیم به مخالفان سوریه ای کمک کنیم. عربستان از لبنان میخواهد بر ضد حکومت اسد موضع گیری کند، اما میقاتی به خوبی اشاره کرده است که ما نمی توانیم.  البته میقاتی و احزاب طرابلس با عربستان رابطه خوبی دارند و مصالح اقتصادی شخص آقای میقاتی و ثروت و منافع وی هم با عربستان گره خورده است. به نظر من میقاتی توانسته است عربستان را در مورد نگاه به سوریه  و کمک به مخالفان و آوراگان سوری در لبنان و … قانع کند. وضع کنونی لبنان و به بن بست رسیدن در داخل سوریه هم باعث شده است تا سعود الفیصل خواهان گزینه سیاسی در سوریه باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی آیا هنوز 14 مارس به دنبال سرنگون کردن دولت میقاتی در لبنان هست؟

به نظر من قطعا اینگونه است. چرا که 14 مارس از نظر تاریخی یعنی عربستان است. عربستان هم از سال 2003 و  از روزی که صدام سرنگون گشت می بیند که ایران جایگزین امریکا در منطقه یعنی در لبنان، عراق و سوریه شده است. در این حال همکاری ایران با سوریه از نگاه سعودی ها تفاوت آشکاری در ده سال گذشته داشته است. به نظر من عربستان نگاهی ویژه به سوریه( نگاهی عاطفی و خالی از جنبه های استراتژیکی و بلند مدت) دارد. یعنی به ایران نگاه میکند که در سوریه چه رویکردی دارد و خود به تعیین رویکرد در سوریه می پردازد. یعنی نگاه بلندمدتی ندارد. در حالی که اسرائیل به 50 سال آینده نگاه میکند و تضعیف سوریه نگاهی استراتژیک است، اما عربستان این نگاه را ندارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به موضع گیرهایی نوسان دار جنبلاط و همچنین  سخنان وی بر ضد اسد و نقش وی و حزبش در دولت لبنان  آیا ممکن است وی دولت لبنان را از هم بپاشاند؟

در وضعیت موجود نه کتائب، نه جنبلاط ، نه سنی ها و مسیحی های در لبنان نمی توانند دولت میقاتی را سرنگون کنند. چرا که این امر مربتط با آنهاا نیست. یعنی اگر حزب اله هم اگر بخواهد دولت میقاتی را سرنگون کند نمی تواند. چرا که در شرایط کنونی سرنگونی میقاتی جایگزینی ندارد و حزب اله هم به این امر واقف است.  یعنی واقعیت لبنان اینگونه است و جایگزینی برای میقاتی وجود ندارد و میقانی بهترین گزینه موجود برای همه ی طیف های لبنان و بازیگران لبنان است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا بازیگران غربی همان امریکا، فرانسه و انگلستان هم خواهان حفظ دولت کنونی در لبنان هستند؟

در دوره جنگ سرد هر چند مسیحیان لبنان با فراسنه روابط وسیعی داشتند اما اکنون اینگونه نمی توان تحلیل کرد. اکنون وظیفه ناتو تغییر یافته و فرانسه نقش جدیدی در لبنان دارد و در چارچوب ناتو است. در این حال از نگاه من غرب هم خواستار سرنگونی دولت در لبنان نیست. یعنی بازیگری تمایل به سرنگونی میقاتی نیست. مصر هم هر چند  در حال رشد است، اما هنوز بازیگری قوی در لبنان نیست و به تازگی قصد حضور در لبنان را دارد. اما این امر مشکلات  ویژه خود را دارد. در دوره حسنی مبارک نقشی نداشت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی معتقدند که در شرایط کنونی خاورمیانه پیوند بین مسیحی ها و شیعیان در لبنان با توجه به تحولات در سوریه روبه فزونی است. آیا چنین امری صادق است؟

من اینگونه نمی بینم. چرا که جریان های شیعه در لبنان با بخشی از مسیحیان متحد هستند و با جعجع و امین جمیل هنوز روابط ضعیفی دارند. روابط با عون هم مصحلت مشترک بوده و ژنرال عون از فشار مارونی ها به همکاری با حزب اله رو آورد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: تاثیرات آینده بحران سوریه در لبنان چیست؟

لبنان بعد از جنگ  2006 تاکنون  اتفاق حاد و مهمی در لبنان رخ نداده است و شرایط در حالت ثبات گونه ای یافته است. در این حال اگر به ترور اخیر پسر کرامی هم نگاه کنیم باید گفت این ترور  را نمی توان در چارچوب ترور های سیاسی گذاشت. حتی گروه های سلفی از کرامی عذرخواهی کرده اند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در نگاهی مقایسه ای بین حکومت آقای مالکی در عراق و حکومت میقاتی در لبنان کدام یک پتانسیل تاثیرپذیری بیشتری از رخدادهای سوریه دارند؟

به نظر در نگاهی مقایسه بین حکوکت آقای مالکی در عراق و حکومت میقاتی در لبنان و لرزان بودن آنها قطعا دولت مالکی لرزان است و در لبنان مشکل حادی مواجهه حکومت نیست. یعنی در شرایط کنونی لبنان حکومت میقاتی باثبات است.

 

گفتگو از : فرزاد رمضانی بونش

 

 

Share