November 27, 2022 – 9:03 pm | Comments Off on جهان اسلام در سده معاصر

سید سلمان صفوی
مرکز بین المللی مطالعات صلح
 
مقدمه
«من که بوالفضلم کتاب بسیار فرونگریسته‌ام خاصه اخبار و ازان التقاط‌ها کرده؛ در میانه این تاریخ چنین سخن‌ها از برای آن آرم تا خفتگان و به دنیا فریفته‌شدگان، بیدار …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » ايران, خلیج فارس, عربستان

  راهکارهای برون رفت از اختلافات تهران و ریاض – گفتگو با دکتر افشار سلیمانی

نگارش در November 1, 2014 – 6:40 pm
   راهکارهای برون رفت از اختلافات تهران و ریاض  – گفتگو با دکتر افشار سلیمانی
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

در چند ماه گذشته روابط ایران و عربستان همچنان با چالشهایی روبرو بوده است. در این حال هر چند دولت آقای روحانی تلاش هایی را برای کاهش تنش در روابط با عربستان برداشته است، اما روابط ریاض و تهران همچنان با چالشهایی روبرو است. در همین راستا برای بررسی روابط و چالش ها و راهکارهای برون رفت از آن گفتگویی با دکتر افشار سلیمانی داشته ایم:

 واژگان کلیدی: روابط ایران و عربستان، آینده روابط ایران و عربستان، چالشهای روابط ایران و عربستان، راهکارهای برون رفت از تنش در روابط ایران و عربستان، روابط ریاض و تهران

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اگر به چند ماه گذشته روابط ایران و عربستان نگاهی داشته باشیم این روابط چه تفاوتی با گذشته دارد؟

عربستان با ایران از گذشته مسائلی داشته اند. یعنی در دولت های مختلفی چالش وجود داشته و این امر دارای شدت و ضعف هایی داشته است. مثلا در دوره آقای هاشمی این روابط بهتر شده و در دوره آقای احمدی نژاد روابط سردتر شده است. همچنین در دوره گذشت هلال شیعی نمود بیشتری داشت و موضوع شیعه هراسی و ایران هراسی نیز محوریت عربستان در شورای همکاری خلیج فارس وجود داشت.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: مهمترین متغیرهای دیگر منطقه ای و بین المللی در افزایش تنش بین ایران و عربستان چه بوده است؟

بیشتر اختلافات ایران و عربستان در موضوعات منطقه ای است است تا بین المللی . یعنی اختلاف کلان به نوع نگاه عربستان و هابیت و نگاه رادیکال در اصولا جهان اسلام بر میگردد. در واقع نمود اختلافات ایران و عربستان در این مساله است.   اکنون اختلافاتی که در بین ایران و عربستان وجود دارد بیشتر در سوریه و مباحث منطقه ای است. در دو سال اخیر نوع نگرش عربستان به سوریه با نگاه ایران متفاوت بوده است . جدا از این موضوع شیعیان عربستان هم باعث جلب توجهاتی داشته است. در مورد یمن دیدگاه های دو کشور همسو نیست و در عراق نیز اینگونه است. از سوی دیگر هم حضور نظامی عربستان در بحرین و حاکمیت اقلیت سنی بر اکثریت شیعه و عدم رعایت خصوص شیعیان نیز مطرح است .در کل شورای همکاری خلیج فارس دارای موضع خوبی نسبت به ایران نداشته و عربستان در واقع اداره کننده این تشکیلات است. یعنی اخلافات ایران و عربستان حجم گسترده ای را شامل میشود جدا از نیز در مناسبات ترکیه در عراق و عربستان ترکیه در برخی مسائل همسوتر شده اند و حتی در موضوع مصر ما مشکلاتی در مصر داشته ایم. اخیرا موضوع نفت بیشتر شده و سیاسی شده است و با توجه به پایین تر آمدن قیمت نفت موضوع هماهنگ تر شدن امریکا و عربستان برای فشار بر ایران و روسیه مطرح شده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در شرایط کنونی پرونده هسته ای چه نقشی در تنش ایران و عربستان داشته است؟

موضوع هسته ای تاثیرگذار است. در واقع سایر اختلافات ایران و عربستان درکنار موضوع هسته ای معنا پیدا میکند. یعنی اگر عربستان و ایران اگر اختلافاتی در حوزه های دیگر نداشتند در موضوع هسته ای ایران هم حساسیت کمتری وجود داشت. در این حال نگرانی هایی عربستان در این حوزه و ترس از دست یابی ایران به سلاح هسته ای وجود دارد. این نگاه اسرائیل و برخی از کشورهای عربی نیز هست. آنها احساس میکنند اگر توافق جمع بندی شده به امضا رسد ایران غنی سازی خود را حفظ میکند و این امر نگران کننده است. در واقع به رغم همه تعهدات ایران عربستان نگران مساله هسته ای ایران و غنی سازی و سانتریفیوژهایی است. از این نگاه احتمال ایران هسته ای وجود دارد عربستان حداقل از این امر به عنوان بهانه ای استفاده میکند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه کنونی دو کشور به داعش چیست؟

گفته شده که موجدین داعش کشورهای غربی و عربی اند . در واقع ایران از قبل مخالف داعش بود اما این کشورهای چون عربستان خود ایجاد کننده داعش هستند. اکنون نیز ایران در ائتلاف علیه داعش هم حضور ندارد و این همسویی احساس نمی گردد. لذا اختلاف بین دو سو گسترده است. گذشته از این ایران به دعوت عراق به رفع شر داعش کمک میکند. بنابراین هر چند اکنون ایران و عربستان برضد داعش هستند اما این به معنی هماهنگ و همکار بودن بر ضد داعش نیست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نگاه بازیگران منطقه ای و بین الملی به روابط کنونی ایران و عربستان چیست؟

بازیگران منطقه ای و بین اللمللی همیشه از اختلاف بین عربستان نان خورده اند . از مسائلی که باید همه کشورهای منطقه باید بدان توجه کند این است که بازیگران مطرح نظام بین المل چند مساله را در منطقه دنبال می کنند. نخست نگاه ابزاری به کشورهای منطقه دارند دوم رویکرد تفرقه انداختن و حکومت کردن از سوی کشوری چون امریکا و.. دنبال می شود. همچنین موضوع اسرائیل مطرح است و برخی قدرت ها یکی از راههای تامین امنیت اسرائیل علاوه بر کمک های نظامی و معنوی اختلاف در بین کشورهای اسلامی است.لذا بسیاری از کشورها هر چند ممکن است در ظاهر از همکاری ایران و عربستان استقبال کنند اما در عمل دوست ندارند ایران و عربستان وحدت نظری و جهانی داشته باشد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: قبلا ایران برای برقراری بهترین روابط با عربستان در سطح روابط دوجانبه تاکید کرده بود.در این حال راهکارهای برون رفت از وضعیت موجود در روابط ایران و عربستان چیست؟

هر چند دیدار ظریف با سعود الفیصل در نیویورک انجام شد اما همانند دیدار روحانی با کامرون با اظهارات تند بعدی بر ضد ایران مواجه شد. یعنی بعد از دیدار سعود الفیصل با ظریف سخن از سفر وزیر خارجه ایران به عربستان وجود داشت اما اظهارت تند فیصل در مورد نقش ایران در سوریه ( همچون سخنان اردوغان و اماراتی ها) هر چند دور از انتظار نبود اما از نزاکت دیپلماتیک به دور بود.. یعنی انتظار میرفت مذاکرات سومی در ریاض صورت گیرد اما رخداد اخیر موجب شده است تا روند مذاکارت دو کشور در کوتاه مدت سخت تر گردد . در این بین من فکر میکنم به رغم همه حوادث رخ داده باز هم مذاکره در عالم دیپلماتیک مهم است. یعنی مذاکره باید انجام گردد و با شرایطی که انجام گرفت (حداقل سفر ظریف اکنون جالب نیست) قبلا معاون وزیر خارجه ملاقات وجود داشت. گذشته از این اکنون حکم اعدام آیت اله النمر هم به اختلافات افزوده و آقای هاشمی در این حوزه به ملک عبداله پیام داده است. لذا در مراحل بعدی استفاده از وجود آقای هاشمی و خاتمی میتواند در کاهش تنش استفاده کرد. اما به رغم همه اینها در جلسات بین المللی میتوان دیدارهایی در سطوح پایین صورت گیرد و مذاکرات رودرو رو شفافی در مورد اعتماد سازی انجام گیرد. در واقع مذاکره زمانی به شکل میخورد و به نتیجه نمیرسد که رودررو شفاف نباشد. لذا مذاکرات باید منجر به اعتماد باشد. یعنی حل مسائل اختلافی بین دو سو با رفع مسمومیت از جو فضای دو کشور و توجه به موضوعات سوریه، داعش و.. می تواند در مذاکرات انجام گیرد.

 

 

Share