شهریور ۱۷, ۱۴۰۰ – ۶:۵۴ ق.ظ |

ما هشدار می دهیم که برسمیت شناختن حکومت ضد اسلامی طالبان از سوی دولتها و نهادها، لکه ننگی برای آنها خواهد بود و انها شریک جنایات طالبان در تاریخ و افکار عمومی جهانیان شناخته خواهند …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » تركيه, خاورمیانه, گفتگو

بسته دموکراسی و بازسازی مشروعیت مخدوش شده اردوغان -گفتگو با دکتر جعفر حق پناه

نگارش در مهر ۲۲, ۱۳۹۲ – ۵:۵۷ ق.ظ
بسته دموکراسی و بازسازی مشروعیت مخدوش شده اردوغان  -گفتگو با دکتر جعفر حق پناه
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

پس از چندین ماه در خصوص ارائه بسته ملی اجتماعی موسوم به بسته دموکراتیک از سوی نخست وزیر ترکیه، در نهایت رجب طیب ادروغان بسته خود را ارائه کرد که رضایت تمامی گروه ها را در بر داشته باشد. این بسته به چندین فصل تقسیم بندی شده و مهم ترین آنها شامل تغییرات در قانون انتخابات، اصلاحات در بخش فعالیت های احزاب سیاسی، مجازات فردی، شیوه و رفتار زندگی مردم،انجام اصلاحات در نظام آموزشی ترکیه، آزادی تجمعات و تغییرات در نام شهرها و مساله رفع ممنوعیت استفاده از حجاب در ترکیه و آزادی نسبی حجاب در بخش های دولتی و ادارات برابر با آئین نامه های نوع پوشش و استفاده از حجاب در این نهادهای دولتی آزاد و.. است. در این بین با توجه به واکنش های گوناگون نسبت به این بسته برای بررسی بیشتر آن گفتگویی با دکتر جعفر حق پناه کارشناس مسائل ترکیه داشته ایم:

واژگان کلیدی: نگاه کردها به بسته اردوغان، بسته دموکراسی اردوغان،  واکنشهای مخالفان بسته دموکراسی،  بازسازی مشروعیت اردوغان

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اردوغان ضمن دفاع همه جانبه از بسته پیشنهادی اش گفت با اجرای بسته دموکراسی مسیر رشد و پیشرفت ترکیه هموارتر می شود و این کشور در راستای توسعه سیاسی و دموکراتیک گام برخواهد داشت. اهمیت این بسته چیست؟

از نظر ارائه بسته ای اصلاح گرایانه در حوزه ای مختلف از سوی آک پارتی حرف جدید نیست و این حزب از بدو روی کارآمدن در سال 1381 یا 2002 همواره بخشی از رویکرد اصلاحی خود را دنبال کرده و برخی از آنها را به سرانجام رسانده و برخی از آنها هم  موفق آمیز نبوده است. لذا این حرکت میتواند روند رو به پیشی باشد که جامعه ترکیه کمابیش ناچار است دنبال کند. یعنی حتی اگر حزب عدالت و توسعه هم نباشد اقتضائات جامعه پویا و متحول ترکیه آن است که نو به نو خود را در مواجهه با مسائل جدید قرار دهد و برخی از معضلات پیشین را با سرعت بیشتری حل کند. بنابرین من فکر نمی کنم این امر خیلی امتیاز خاصی را به آک پارتی داد بلکه هر گروهی که در ترکیه بر سر قدرت بود در شرایط جدید این کار را انجام میداد. جدید ترین این امر بسته اخیر است که در آن موارد قابل توجهی از جمله بحث تغییر در فرایند و سازوکارهای مشارکت سیاسی گروه های اقلیت، تغییرات در حوزه فرهنگی و زبان های غیر رسمی ترکیه و.. است. با این بسته کردها میتوانند در حوزه آموزش امکان تدریس داشته باشند. در واقع فرایند اعلام بسته از این جهت مهم است که مصادف با چند تحول مهم داخلی و منطقه ای شده و انعکاس ویژه ای یافته است.  سیاست های فرهنگی بعد از طرح مساله آشتی با کردها و همچنین قبل از آن اهمیت پیدا کرده بود و  اکنون دولت تلاش دارد تا در دنباله موارد پیشین قرار  گیرد.   به نظر میرسد این موضوع در داخل با نزدیک تر شدن به ایام انتخابات در ترکیه مورد توجه بیشتر قرار گرفته است . در این حال هم باید این بسته را در کنار تحولات منطقه ای گذاشت که ترکیه با آن درگیر است یعنی موضوع کردهای سوریه کردستان عراق و .. همه در کنار بسته پیشنهادی اردوغان قرار می گیرد و تا حدی ویژگی های خاصی به این طرح  بخشیده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جدا از واکنش های تندی که از سوی گروه های مختلف سیاسی و قومی ترکیه به ویژه کردها انجام شد موافقان بسته چه کسانی هستند؟

طبیعتا نفع این کار با مخالف هیچ گروهی موجه نمیشود و نشده است. یعنی هیچ گروهی اصل این رویکرد را زیر سوال نبوده است  اما ابهام ها به نحوه اجرای این بسته پیشنهادی و محقق کردن آن بر می گردد. برخی گفته اند که این امر امری کاملا شعاری است و اراده ای جدی از سوی دولت در مورد آن وجود ندارد و برای جلب رای در انتخابات است. برخی دیگر نیز به ناکافی بودن این بسته اشاره میکنند. در واقع جدا از منتقدان داخل آک پارتی به این بسته کردها هم با تشکیک و ابهام با آن برخورد می کنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: دو حزب جمهوری خلق و حرکت ملی به شدت از بسته انتقاد کرده اند. چنانچه جدا از  سخنان دولت باغچعلی، رهبر حزب حرکت ملی ، کمال قلیچداراوغلو رهبر جمهوری خلق  هم انتقاد تندی به سیاست بسته دموکراسی کرده و گفته این بسته در راستای فریب مردم است و تامین کننده نیازها و درخواست های مردم در زمینه مطالبات و اعتراض ها نیست. نگاه اپوزسیون به بسته اردوغان چیست؟

احزاب اپوزسیون تشکیک های خود را در مورد عدول از سیاست های کمالیستی و عوارض و عواقب آن متمرکز کرده اند. اما من فکر میکنم حتی اگر این دو حزب بر سرقدرت بودند ناچار بودند که اصلاحاتی را در این حوزه به انجام رساننند. چالش های این دو حزب با آک پارتی به گونه ای است که در هر حوزه ای تلاش می شود که نقد خود را بر سیاست ها اردوغان داشته باشند و اکنون نیز حداقل به نیات و رویکرد آک پارتی و نحوه اجرا و پیامدهای بسته توجه کنند. نگرانی دو حزب آن است که آک پارتی تلاش کند که در آستانه  انتخابات جدید نوعی ائتلاف قوی صورت داده و بتواند خود را از موضع ضعف فعلی خارج کند. به نگاه دو حزب اکنون اردوغان بعد از مدت ها (پس از حادثه گزی پارک و رویکرد در مورد سوریه و ریزش ها در درون آک پارتی) در موضع دفاعی قرار گرفته است و این بسته به نوعی راه فراری  برای اردوغان است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کردها به شدت نسبت به بسته انتقاد کرده اند و جدا از واکنش رهبران حزب صلح و دموکراسی احمد ترک رهبر کنگره جامعه دموکراتیک در خصوص بسته گفته است که بسته نخست وزیر به یک کدو تنبل بزرگ شباهت دارد و به ظاهر بزرگ و با ابهت است اما زمانی که آن را می شکافید متوجه می شوید که کدویی تو خالی است و هیچ محتوایی ندارد. در شرایط کنونی احزاب عمده کردی تا چه میزانی این طرح راپذیرفته اند؟

کردها نوعی نگاه انتقادی و کلی نسبت به این طرح دارند و آن را ناکافی و اجرا آن را هم دچار چالشها و موانع جدی می دانند.  مثلا این استدلال وجود دارد که دانش آموز کردی که باید در مدرسه خصوصی زبان کردی بیاموزد باید از نظر اقتصادی موقعیت مناسبی داشته باشد، اما کردها در شرایط کنونی و توسعه نیافتگی مناطق خود امکان چنین رویکردی را ندارند.  از سوی دیگر کردها باب مذاکره را نمی بندند و از سر امتیازخواهی بیشتر با موضوع برخورد می کنند. کردها خود را آماده میکنند که اگر این طرح  محقق نشد چه کنند و اگر پیش رفت چه کنند. پ ک ک هم  این بسته را همزمان با پروژه آشتی دنبال می کند. احزاب سیاس کرد هم در حوزه  سیاسی نمی توانند رفتار مسالمت جویانه دولت را نفی کنند لذا تلاش می کنند امتیاز بیشتری بگیرند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا این طرح میتواندتاثیری بر جایگاه علویان در ترکیه گذارد ؟

 اغلب کارشناسان و ناظران بر این نظرند که هدف اصلی طرح علویان نیستند. چرا که موضوع علویان با حسیاست ها و چالشهای بیشتری مواجه است. اکنون نیز موضوع هویتی تر هم شده است. یعنی با توجه به بحران سوریه و افزایش غلظت ایدئولویک آک پارتی به نظر میرسد اکنون بحث ساکت کردن و همراه سازی علویان مد نظر باشد تا اینکه گشایشی در حوزه مسائل جدی آنها انجام گیرد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: این بسته چه تاثیری بر  روند صلح ترکیه با پ ک ک خواهد گداشت؟

در واقع ابعاد چالش ترکیه با پ ک ک خیلی فراتر از موضوعاتی چون فرهنگی و سیاسی است. پ ک ک برای ترکیه مسئله ای منطقه ای است و با تحولات سوریه و شمال عراق و سه کشور همسایه خود گره خورده است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: جامعه ترکیه در حدود یک سال مانده به انتخابات ریاست جمهوری است و احتمال شرکت اردوغان در انتخابات نیز وجود دارد آیا دولت میتواند این بسته را اجرا کند؟

باید دید اتفاق غیر مترقبه ای رخ میدهد یا نه اگر فضای کنونی ترکیه ادامه داشته و حادثه ای رخ ندهد بخشی از این  بسته حتما به پیش میرود و دستاوردهایی هم برای آک پارتی دارد و تا حدی می تواند در بازسازی مشروعیت مخدوش شده اردوغان هم تاثیر گذار باشد. همچنین بر روابط ترکیه با گروه های کردی خارج از ترکیه هم موثر است.

گفتگو از فرزاد رمضانی بونش

Share